การประเมินประสิทธิผลของโครงการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ เพื่อศึกษาบริบท และการบริหารจัดการโครงการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย ประเมินความเหมาะสมของปัจจัยป้อน และประสิทธิภาพของกระบวนการบริหารจัดการโครงการวิจัย และประเมินประสิทธิผลของโครงการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย และจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย สำหรับการบริหารจัดการโครงการวิจัย และแนวทางการพัฒนาบุคลากร และนักวิจัย ประชากรสำหรับการวิจัยนี้ คือ หัวหน้าโครงการวิจัยจำนวน 173 คนที่ได้รับการสนับสนุนเงินอุดหนุนจากชุด โครงการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพ ของสำนักบริหารโครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษา และพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา ปี งบประมาณ 2559 คณะผู้วิจัยใช้แบบสอบถาม แบบตรวจสอบความก้าวหน้า การประชุมสัมมนา และการเยี่ยมเยือน และแบบวิเคราะห์เอกสารเป็นเครื่องมือจัดเก็บข้อมูล แล้วทำการวิเคราะห์ด้วยสถิติหาค่าความถี่ ค่าร้อย ละ ค่ามัชฌิมาเลขคณิต ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และจัดกลุ่มข้อมูลเชิงพรรณนา ฃ ผลการศึกษาพบว่า นักวิจัยส่วนใหญ่ ได้ทำการศึกษาวิจัยภายใต้บริบทของความหลากหลายทางสังคม วัฒนธรรม และชีวภาพของประเทศไทย การบริหารจัดการโครงการวิจัยแบ่งความรับผิดชอบไปตามกลุ่มมหาวิทยาลัยในแต่ละภูมิภาค โดยมีการติดตามผลที่ต่อเนื่องจากคณะที่ปรึกษา และผู้บริหารชุดโครงการวิจัยความหลากหลายทางชีวภาพ ของสำนักบริหารโครงการส่งเสริมการวิจัยในอุดมศึกษา และพัฒนามหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ ปัจจัยป้อนที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการดำเนินโครงการวิจัย ในภาพรวมมีความเหมาะสมมาก พิจารณาได้จากคุณสมบัติ คุณวุฒิ ประสบการณ์ และการสนับสนุนงบประมาณ และการให้คำปรึกษาผ่านกลุ่มมหาวิทยาลัย ร้อยละ 7.04 ของโครงการวิจัย ดำเนินการยังไม่ครบ และสัมพันธ์กับวัตถุประสงค์การวิจัย สืบเนื่องจากนักวิจัยมีประสบการณ์น้อย และเข้าใจวิธีดำเนินการวิจัยไม่ชัดเจน และร้อยละ 20 ของโครงการดำเนินการไม่เสร็จ และล่าช้ากว่าเวลาที่กำหนด โดยมีการอ้างถึงภาระงานประจำของนักวิจัยในมหาวิทยาลัยมีมากขึ้นทำให้การทำวิจัยล่าช้าไม่เสร็จตามกำหนดประสิทธิผลของโครงการวิจัยในภาพรวมอยู่ในเกณฑ์ดี และเป็นที่พอใจของผู้บริหารโครงการส่วนงานวิจัยที่เป็นด้านนวัตกรรมยังปรากฏชัดเจน และพบองค์ความรู้ใหม่ข้ามศาสตร์ทางด้านวิทยาศาสตร์และสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ผลการประเมินโครงการได้ มีข้อเสนอแนะ ดังนี้ ให้มีการขยายเลาของโครงการ HERP พร้อมการจัดหางบประมาณเพิ่มเติม เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานวิจัยเพื่ออนุรักษ์ และใช้ทรัพยากรธรรมชาติของประเทศอย่างยั่งยืนด้วยศาสตร์ของพระราชา ให้มีการปรับปรุงกลไกขับเคลื่อนในกระบวนการบริหารจัดการโครงการวิจัยของ HERP ที่ชัดเจน และติดตามผลอย่างสม่ำเสมอด้วยฐานข้อมูลที่เข้าถึงได้อย่างรวดเร็ว ควรมีโครงการพัฒนานักวิจัย และทีมวิจัยให้มีศักยภาพทั้งระเบียบวิธีวิจัยด้านการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม บูรณาการการวิจัยเชิงประจักษ์ และการวิจัยเชิงทดลองทั้งทางด้านวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ควรมีการสนับสนุนให้คณาจารย์ นักวิจัยดำเนินการวิจัยเชิงบูรณาการกับการเรียนการสอน และการบริการวิชาการ และควรมีการถอดบทเรียนจากมิติของการบริหารโครงการวิจัยขนาดใหญ่ ในระดับชาติ ระดับเครือข่าย ระดับมหาวิทยาลัย และรายโครงการ และในมิติของความหลากหลายทางชีวภาพวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นในภูมิภาคของประเทศไทย

คำสำคัญ