ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของน้ำมันขิงต่อกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมที่แยกจากกายของหนูขาว

บทคัดย่อ

ขิงหรือเหง้าของ Zingiber officinale Roscoe (วงศ์ Zingiberaceae) ใช้เป็นส่วนประกอบในอาหารทั่วโลกมีสรรพคุณทางเภสัชวิทยาหลายอย่าง ขิงถูกนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรตั้งแต่ครั้งโบราณเพื่อบำบัดอาการเจ็บป่วยของมนุษย์หลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งใช้เพื่อช่วยย่อยอาหาร บรรเทาอาการปวดท้อง ท้องเสีย และคลื่นไส้อาเจียน พบว่าสารที่มีกลิ่นฉุนซึ่งเป็นส่วนประกอบในขิงมีคุณสมบัติต้านการตอบสนองที่มากเกินไปต่อสิ่งกระตุ้นและมีฤทธิ์ต้านการอักเสบของทางเดินหายใจ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ขยายหลอดลมของน้ำมันขิง รวมทั้งระบุสารออกฤทธิ์ น้ำมันขิงที่ใช้ศึกษาในครั้งนี้ทำการสกัดด้วยวิธีกลั่นด้วยน้ำ จากนั้นนำมาวิเคราะห์หาองค์ประกอบทางเคมีด้วยวิธีแก๊สโครมาโทกราฟี-แมสสเปกโตรมิทรี พบว่าสารประกอบส่วนใหญ่คือ citral (62.4%) eucalyptol (6.9%) และ camphene (4.6%) การทดสอบทางเภสัชวิทยาแบบ in vitro ทำในหลอดลมที่แยกจากกายของหนูขาว นำไปแขวนในอ่างทดสอบเพื่อวัดแรงตึงของกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมด้วยเครื่อง Power Lab electronic recorder พบว่าน้ำมันขิงและ citral ยกเว้น camphene สามารถยับยั้งการหดตัวของหลอดลมที่กระตุ้นโดย carbachol (CCh) ความเข้มข้น 1 ?M ส่วนสาร eucalyptol นั้นพบว่ามีฤทธิ์ในการคลายตัวกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมสอดคล้องกับการทดลองที่เคยมีรายงานมาแล้ว อย่างไรก็ตามเนื่องจากในน้ำมันขิงมีปริมาณสาร eucalyptol ค่อนข้างต่ำ ดังนั้น eucalyptol จึงน่าจะมีส่วนร่วมต่อฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมเพียงเล็กน้อย สำหรับการศึกษาหากลไกการออกฤทธิ์ที่รับผิดชอบต่อฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบของน้ำมันขิงและ citral ทำโดยใช้ verapamil (สารปิดกั้นแคลเซียม) propranolol (สารต้านบีต้ารีเซพเตอร์) L-NAME (สารต้าน nitric oxide) และ indomethacin (สารต้านเอนไซม์ cyclooxygenase) จากผลการทดลองพบว่าทั้งน้ำมันขิงและ citral มีฤทธิ์ทำให้เส้นความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มข้นของแคลเซียมและการ หดตัวของกล้ามเนื้อเรียบของหลอดลมเลื่อนไปทางขวาเช่นเดียวกับ verapamil ยิ่งไปกว่านั้นยังพบว่า propranolol สามารถยับยั้งฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อของน้ำมันขิงและ citral ได้ แต่ฤทธิ์ยับยั้งดังกล่าวนี้ไม่เกิดขึ้นเมื่อใช้ L-NAME และ indomethacin จากผลการทดลองที่กล่าวมาทั้งหมดชี้แนะว่าฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบของน้ำมันขิงและ citral มีกลไกการออกฤทธิ์ผ่าน Ca2+ channel และ ?2-adrenergic receptor สรุป การศึกษานี้ได้แสดงให้เห็นถึงฤทธิ์ขยายหลอดลมของน้ำมันขิงและสารออกฤทธิ์ citral โดยพบว่าน่าจะมีกลไกการออกฤทธิ์คือไปปิดกั้น Ca2+ channel และกระตุ้น ?2-adrenergic receptor งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้เกิดหลักฐานด้านเภสัชวิทยาเพื่อใช้สนับสนุนการใช้ขิงเป็นยาช่วยขยายหลอดลมเพื่อประโยชน์ในการรักษาโรค คำสำคัญ: Zingiber officinale, น้ำมันขิง, ซิทรัล, ขยายหลอดลม, สารกระตุ้นบีต้ารีเซพเตอร์, สารต้านแคลเซียม

คำสำคัญ