สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพและฤทธิ์ทางชีวภาพของพืชวงศ์ขิงในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือและผลของการแปรรูป

บทคัดย่อ

พืชวงศ์ขิงในประเทศไทยพบพบจำนวนมากที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและมีการใช้ประโยชน์จากพืชวงค์ขิงหลากหลายทั้งรับประทานเป็นอาหาร เป็นเครื่องเทศ เป็นยาสมุนไพร เป็นน้ำหอม เป็นสีย้อม และเป็นไม้ดอกไม้ประดับ งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพและฤทธิ์ทางชีวภาพของพืชวงศ์ขิงจำนวน 20 ชนิด ในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือและเลือกพืชที่มีศัยภาพเพื่อศึกษาผลของการแปรรูป 4 วิธี คือ ฟรีชดาย อบแห้ง ตากแดด และไวน์ จากการศึกษาพบว่า พบว่าพืชวงค์ขิงที้ง 20 ชนิดพบสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ โดยเฉพาะสารประกอบฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ทั้งหมดโดยพบสูงที่สุดในขมิ้น 40 mg GAE/gและ 132 ?g RE/g ตามลำดับ และเมื่อวิเคราห์องค์ประกอบทางเคมีของพืชวงค์ขิง พบกรดคาเฟอิก กรดคลอโรจีนิกในปริมาณสูง ซึ่งเป็นสารที่เป็นประโยชน์ทางยา นอกจากนี้ยังพบ สารเคอร์คิวมิน จิงเจอรอลในขมิ้นเหลืองปริมาณสูงสุด ส่วนวิตามินซีพบในข่าคมสูงสุด ฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระ DPPH และความสามารถต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี FRAP พบสูงในขิงน้อย ตามด้วยขมิ้น ส่วนองค์ประกอบทางเคมีของสารที่ระเหยในพืชวงค์ขิง จะพบองค์ประกอบทางเคมีส่วนใหญ่เป็น สารกลุ่ม ยูคาลิทอล และ ซิเนออล (cineol, cineole) และ สารที่เป็นชนิดหลักในขิงและขมิ้น ได้แก่ zingiberene Turmerone จากการศึกษาชั้นต้นจึงได้เลือกพืชที่มีศักยภาพคือขมิ้นเพื่อศึกษาผลของการแปรรูป โดยทำการแปรรูป 4 วิธี ได้แก่ ขมิ้นฟรีชดาย ขมิ้นอบแห้ง ขมิ้นตากแดด และไวน์ขมิ้น พบว่า ขมิ้นฟรีชดายยังคงสารออกฤทธิ์และฤทธิ์ทางชีวภาพได้สูงสุด รวมถึงความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ DPPH และ FRAP และฤทธิ์ต้านไกลเคชั่น แต่ไม่มีความสามารถใจการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก และแกรมลบที่ความเข้มข้น 100 มิลลิกรัมต่อกรัม ส่วนไวน์ขมิ้นให้คงคุณสมบัติที่เป็นประโยชน์ ได้แก่ สารฟีนอลิก สารฟลาโว นอยด์ เคอร์คิวมิน น้อยสุด โดยจะค่อยๆลดลงตามเวลาที่หมักเพิ่มมากขึ้น ดังนี้กระวนการแปรรูปที่เหมาะสมที่สุดจาก 4 วิธีคือการแปรรูปด้วยวิธีฟรีชดาย

คำสำคัญ