โครงการศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุม หมู่ที่ ๗ บ้านหัวกระทิง ตำบลขุนตัดหวาย อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา เพื่อการพึ่งพิงตนเองด้านเมล็ดพันธุ์

บทคัดย่อ

บ้านหัวกระทิง ตำบลขุนตัดหวาย อ.จะนะ จ.สงขลา ต้องการพึ่งพิงตนเองด้านเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุม เนื่องจากอดีตชุมชนบ้านหัวกระทิงประสบปัญหาน้ำท่วมขังพื้นที่นาซ้ำซาก ซึ่งเกิดจากการไม่สามารถระบายน้ำได้อย่างทันท่วงทีหลังจากเกิดคลองส่งน้ำชลประทานขึ้นเมื่อปี 2523 ชาวนาจึงได้เลิกร้างการทำนาเพราะทำนาและขาดทุน ต่อมาทางชุมชนได้เริ่มฟื้นฟูนาร้างขึ้นมาอีกครั้งเมื่อ พ.ศ.2548 ริเริ่มจากผู้นำผู้บ้าน โดยการเปลี่ยนช่วงระยะเวลาการทำนาจากเดิมทำนาปีที่เริ่มจากกรกฎาคมของทุกปีและเก็บเกี่ยวประมาณกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม มาเป็นการทำนาหลังน้ำลด เริ่มตั้งแต่เดือนมกราคมถึงประมาณเมษายนถึงพฤษภาคม จนกระทั้งต่อมาได้รับการสนับสนุนโครงการฟื้นฟูนาร้างมาตั้งแต่ปี 2556 และได้ดำเนินการทำนามาอย่างต่อเนื่องถึงปัจจุบัน ใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวข้าวหอมปทุมซึ่งเหมาะสมกับพื้นที่และช่วงระยะเวลาในการทำนาที่เปลี่ยนไป แต่ราคาต้นทุนของเมล็ดพันธุ์ก็มีราคาสูงด้วยเช่นกัน ชุมชนจึงมีแนวคิดในการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุมเพื่อการพึ่งตนเอง โดยการศึกษาปัจจัยที่ส่ง ผลต่อการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุมที่มีคุณภาพ ศึกษาต้นทุนและการลดต้นทุนการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุม และทดลองผลิตโดยการทำแปลงเมล็ดพันธุ์เพื่อลดต้นทุนการผลิต การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้วิธี การสัมภาษณ์ แบบมีแบบสอบถาม จำนวน 40 คน วิเคราะห์ด้วยวิธีการทางสถิตเชิงพรรณนาสำหรับข้อมูลที่ไม่เป็นตัวเลข บนพื้นฐานของความรู้และความเข้าใจในบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของประชาชนในชุมชนหัวกระทิง จนพบปัจจัยที่ส่งผลต่อการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุมที่มีคุณภาพ ได้แก่ 1. เมล็ดพันธุ์ตั้งต้น 2. กระบวนการผลิตที่มีคุณภาพ 8 ขั้นตอน (1. เตรียมดิน 2. ทำนา 3.จัดการน้ำ 4. ใส่ปุ๋ย 5. จัดการวัชพืชและศัตรูพืช 6. ตัดพันธุ์ปน 7. ลดความชื้น และ 8. เก็บรักษา) 3. การดูแลเอาใจใส่ของเกษตรกร และ 4. สภาพภูมิอากาศ พบว่าต้นทุนการผลิตเมล็ดพันธุ์อยู่ที่ 12.19 บาท และสามารถลดต้นทุนการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุมได้ 8.61 บาทต่อกิโลกรัม การทดลองผลิตโดยทำแปลงเมล็ดพันธุ์ได้ผลผลิตรวม 3861 กิโลกรัม เป็นข้อมูลและแนวทางสำคัญในการลดต้นทุนการผลิตข้าวหอมปทุมและนำไปสู่การพึ่งตนเองด้านเมล็ดพันธุ์ของเกษตรกรชาวนาพื้นที่หมู่ที่ 7 ตำบลขุนตัดหวายต่อไป คำสำคัญ การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวหอมปทุม ?

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ