การศึกษาความเป็นไปได้ด้านหน่วยงานและด้านกฎหมายเพื่อรองรับการพัฒนากลไกพันธบัตรป่าไม้สำหรับประเทศไทย

บทคัดย่อ

สถานการณ์พื้นที่ป่าที่มีแนวโน้มลดลงตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา เป็นสาเหตุสําคัญที่ทําให้เสีย สมดุลของระบบนิเวศป่าไม้ และนําไปสู่ปัญหาน้ําท่วม น้ําแล้ง และการสูญเสียความหลากหลายทาง ชีวภาพ ภาครัฐมีนโยบายป่าไม้แห่งชาติกําหนดให้มีพื้นที่ป่าไม้ทั่วประเทศร้อยละ 40 ของพื้นที่ประเทศ ซึ่ง ต้องฟื้นฟูสภาพป่าให้กลับคืนมาอีกร้อยละ 7 หรือคิดเป็นพื้นที่ประมาณ 26 ล้านไร่ โดยเฉพาะการฟื้นฟู พื้นที่ป่าไม้ในรูปของป่าเศรษฐกิจในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเสื่อมโทรม ซึ่งมีข้อจํากัดด้านเงินทุนสนับสนุน และการดําเนินงานอย่างต่อเนื่องในระยะยาว และแม้ว่าโครงการปลูกป่าเศรษฐกิจจะมีความคุ้มค่าในการ ดําเนินการแต่กลไกพันธบัตรป่าไม้ยังมีข้อจํากัดด้านองค์กรและกฎหมายการดําเนินการที่มีความยุ่งยากใน หลายขั้นตอนและเป็นต้นทุนในการพัฒนาไม้เศรษฐกิจ เช่น การขออนุญาต การตัด การแปรรูป และการ เคลื่อนย้าย รวมถึงระเบียบข้อกําหนดการใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเสื่อมโทรมที่ยังเป็นอุปสรรคต่อการเพิ่ม บทบาทภาคเอกชนในการปลูกป่าเศรษฐกิจ รวมถึง เงินลงทุนและระยะเวลาคืนทุนที่ต้องใช้เวลานาน ดังนั้น การศึกษานี้จึงมุ่งศึกษาความเป็นไปได้ด้านองค์กรและกฎหมายในการดําเนินกลไกพันธบัตรป่าไม้ และโครงสร้างการบริหารจัดการที่เหมาะสมในการปลูกป่าเศรษฐกิจ รวมถึงปัจจัยในการพัฒนารูปแบบ กลไกพันธบัตรป่าไม้ที่จูงใจให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้รับประโยชน์ร่วมกันเพื่อนําไปสู่การฟื้นฟูพื้นที่ป่า เศรษฐกิจอย่างยั่งยืน และสอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย - พันธบัตรป่าไม้เป็นกลไกทางการคลังเพื่อการฟื้นฟูพื้นที่ป่าและระบบนิเวศป่าไม้อย่างยั่งยืน โดย การระดมทุนและทรัพยากรจากภาคส่วนต่างๆ เพื่อปลูกป่าเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน เนื่องจากการปลูกป่า เศรษฐกิจเป็นการดําเนินธุรกิจที่มีผลกําไรจึงทําให้การปลูกป่าเศรษฐกิจสามารถทําหน้าที่เป็นแหล่งรายได้ สําคัญสําหรับเกษตรกรเพื่อทดแทนการปลูกพืชเชิงเดี่ยว ในช่วงการดําเนินงานของการปลูกป่าเศรษฐกิจ กลไกพันธบัตรป่าไม้จะมีการจัดเก็บรายได้จากผู้ที่ได้ประโยชน์จากป่าเศรษฐกิจเพื่อนํารายได้มาจ่ายให้กับ ผู้ทําหน้าที่ปลูกป่าและดูแลป่า และนํามาจ่ายเป็นผลตอบแทนให้กับผู้ลงทุนที่มาจากหลากหลายแหล่ง เช่น รายได้จากการขายไม้เศรษฐกิจแบบผสมผสาน รายได้ที่จัดเก็บค่าธรรมเนียมการใช้น้ําสําหรับ ผู้ประกอบการรายใหญ่ รายได้จากการขายคาร์บอนเครดิตหรือรายได้จากป่าไม้ที่ทําหน้าที่เก็บกักคาร์บอน และรายได้จากการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เป็นต้น นอกจากนี้ กลไกพันธบัตรป่าไม้ให้ความสําคัญกับการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ในสังคม คือประชาชนสามารถมีส่วนร่วมในการลงทุนในพันธบัตร เกษตรกรมีส่วน ร่วมในการเป็นผู้ปลูกป่าและผู้ดูแลป่าไม้ และการมีองค์กรที่ทําหน้าที่ดูแลป่าไม้อย่างต่อเนื่อง รูปแบบการดําเนินการพันธบัตรป่าไม้ที่มีความเป็นไปได้สําหรับประเทศไทยมีปัจจัยที่สําคัญ ได้แก่ การปลูกป่าเศรษฐกิจแบบผสมผสานเพื่อให้มีกระแสเงินสดในช่วงที่รอระยะเวลาที่ตัดไม้เศรษฐกิจขายได้ การจัดตั้งกองทุนป่าไม้เพื่อบริหารจัดการในการระดมเงินทุนจากนักลงทุนโดยให้เงินสมทบจากภาครัฐและ เงินสนับสนุนจากองค์กรทั้งในและต่างประเทศ ทั้งนี้ องค์กรที่ดําเนินการปลูกป่าทั้งที่เป็นองค์การ อุตสาหกรรมป่าไม้และภาคเอกชนที่สนับสนุนเงินทุนเพื่อบริหารจัดการการปลูกป่าเศรษฐกิจร่วมกับชุมชน ในพื้นที่ในรูปแบบการจัดการแบบชุมชนป่าไม้เพื่อสร้างความมั่นคงให้กับชุมชนและพัฒนาคุณภาพชีวิต โดยมีกรมป่าไม้ทําหน้าที่ในการกํากับดูแลการใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติอย่างเหมาะสม รวมทั้ง การจัดเก็บ รายได้จากการขายไม้เศรษฐกิจและเงินรายได้อื่นๆ จากผู้ที่ได้ประโยชน์ เพื่อนําเงินมาให้ผู้ปลูกและดูแลป่า และจ่ายผลตอบแทนคืนแก่ผู้ลงทุน อีกทั้ง ภาครัฐต้องมีการปรับปรุงกฎหมายป่าไม้และกฎระเบียบและ กฎหมายที่เกี่ยวข้องให้เอื้อต่อการดําเนินกลไกพันธบัตรป่าไม้ในรูปแบบป่าเศรษฐกิจ การศึกษาพบว่าต้องมี การปรับแก้กฎหมาย ระเบียบ และมติคณะรัฐมนตรี ที่ปัจจุบันเป็นอุปสรรคต่อการปลูกป่าเศรษฐกิจ เช่น การประกาศไม้หวงห้าม หรือการห้ามใช้ประโยชน์ในพื้นที่ป่าสงวน กฎหมายป่าไม้ควรส่งเสริมการปลูกไม้ เศรษฐกิจและให้การรับรองการการค้าขายไม้เชิงพาณิชย์อย่างถูกต้อง รวมทั้งการสนับสนุนการจัดตั้ง สํานักงานกองทุนป่าไม้เพื่อบริหารจัดการ และการศึกษากฎหมายที่เอื้อต่อการดําเนินการกลไกพันธบัตรป่าไม้ คําสําคัญ การจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน พันธบัตรป่าไม้ ป่าเศรษฐกิจ

คำสำคัญ