การเพิ่มศักยภาพในการใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าผลิตผลป่าไม้

บทคัดย่อ

ไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สามารถให้ผลประโยชน์แก่มวลมนุษยชาติด้านปัจจัยสี่ คือ ที่อยู่อาศัย อาหาร เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค นอกจากนั้นแล้วไม้จัดว่าเป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญต่อความมั่นคง ของชาติในหลายๆ ด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านเศรษฐกิจและสังคม ทั้งนี้เนื่องจากป่าไม้เป็นแหล่งทรัพยากร ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิตที่หลากหลาย รวมทั้งมีความเกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศวิทยา ป่าไม้มีคุณค่าสำหรับคนและสัตว์ รวมไปถึงพืชชนิดต่าง ๆ ประเด็นที่ต้องให้ความสนใจและให้ความสำคัญคือ ไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วก็สามารถนำมาใช้ประโยชน์ใหม่ได้อีก (Usable and Recycle Resources) แม้ว่าไม้หมดสภาพตามอายุการใช้งานแล้วยังใช้เป็นเชื้อเพลิงได้อีก และผลผลิตจากไม้สามารถนำไปใช้ทดแทนแหล่งพลังงานธรรมชาติจากฟอลซิลที่ใกล้จะหมด หรือหากปล่อยทิ้งไว้ก็ย่อยสลายได้ง่ายและไม่มีปัญหา ด้านมลภาวะใดๆ หรือหากจะมีก็น้อยมาก ยิ่งไปกว่านั้นป่าไม้เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สร้างขึ้นใหม่ได้ (Renewable Resources) โดยใช้พลังงานจากภายนอกโลก คือ พลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Energy) ทรัพยากร ที่สามารถจัดให้เข้าสู่กระบวนการพัฒนาที่ยั่งยืนได้ ปัจจุบันปริมาณป่าไม้ของไทยมีปริมาณลดลง ต้องนำเข้าไม้จากต่างประเทศ สาเหตุที่สำคัญ ที่ทำให้พื้นที่ป่าไม้ลดลงอย่างรวดเร็วนั้น นอกจากจะเกิดจากการบุกรุกเข้าครอบครองพื้นที่ป่าไม้เพื่ออยู่อาศัยทำกินแล้วยังเกิดจากการตัดไม้ทำลายป่าที่เกินกำลังการผลิตของป่า เพื่อนำไม้ธรรมชาติออกมาใช้ประโยชน์ให้เพียงพอกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นตามจำนวนประชากรและความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศปัญหาสำคัญ ในการใช้ประโยชน์จากป่า คือ การขาดแคลนความรู้ทางด้านเทคโนโลยีของป่า ซึ่งมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องเร่งค้นคว้าวิจัยให้แพร่หลายออกไป เพื่อเป็นเผยแพร่องค์ความรู้ที่ถูกต้องในการใช้ทรัพยากรป่าไม้ ตลอดจน เป็นแนวทางในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าเพื่อให้ได้ความอุดมสมบูรณ์ดังเดิม จากปริมาณป่าไม้ที่ลดลงจึงมีความจำเป็น ในการศึกษาวิจัยการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรป่าไม้ที่มีอยู่อย่างจำกัดเพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ได้แก่ การใช้ไม้จากแหล่งอื่น เพื่อทดแทนไม้จากป่าธรรมชาติ การใช้ไม้วัตถุดิบอื่นเพื่อใช้ในการผลิตเครื่องเรือน เครื่องใช้ทดแทนไม้ขนาดใหญ่ที่หายากในปัจจุบัน เช่น การใช้ไม้ขนาดเล็กจากสวนป่าเพื่อตอบสนองความต้องการใช้ไม้ที่เพิ่มขึ้น การพัฒนาคุณภาพไม้เพื่อแก้ปัญหาข้อบกพร่องของตัวไม้ ตลอดจนการศึกษาศักยภาพ การใช้ประโยชน์ไม้ เพื่อเป็นการใช้ไม้ให้คุ้มค่า นอกจากนี้ยังเป็นแนวทางเพื่อชี้ให้คนในชุมชนเห็นถึงคุณประโยชน์ของป่าไม้ ทำให้ชาวบ้านและเกษตรกรรู้จักการนำของป่าและพืชเกษตรมาใช้ประโยชน์ แต่มีเพียงไม่กี่ชนิด ที่มีการพัฒนาถึงขั้นอุตสาหกรรม เช่น หวาย ไผ่ ครั่ง น้ำมันหอมระเหย พืชสำรอง เห็ดโคน เป็นต้น บางชนิดอยู่ระหว่างกำลังพัฒนา และยังมีอีกมากมายหลายชนิดที่ไม่มีการนำมาใช้ประโยชน์ในการดำเนินชีวิตผู้ที่อาศัยอยู่ในบริเวณป่าจะพึ่งพาอาศัยผลิตผลจากป่าในการดำรงชีวิตประจำวัน ในการใช้สอยในครัวเรือนทั้งทางตรงและทางอ้อม ทางตรงคือเป็นแหล่งอาหารธรรมชาติเพื่อการบริโภคของคนในชุมชน และเก็บขายตามตลาดท้องถิ่น ทางอ้อมคือการสร้างแรงงาน เพิ่มรายได้ต่อครัวเรือน เป็นต้น ทำให้ชาวบ้านในชุมชนรักป่าเกิดความผูกพันกับป่า ดูแลรักษาป่าให้เป็นสมบัติส่วนรวม ชาวบ้านก็จะมีอาหารจากป่าใช้ในการบริโภคตลอดปีเพื่อการยังชีพของต้นได้ แผนงานวิจัยการใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าผลิตผลป่าไม้ จึงเป็นแผนแม่บทที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์การพัฒนาหลักในการกำหนดการศึกษาการใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าผลิตผลป่าไม้ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันพร้อมทั้งจัดลำดับความสำคัญในการศึกษาก่อนและหลัง ให้เป็นหมวดหมู่เพื่อการโยงประสานกันอย่างครบวงจรเพื่อรองรับการจัดการ การอนุรักษ์ และการผลิตในอนาคต ตลอดจนการพัฒนาประยุกต์ใช้อีกต่อหนึ่ง หรือหาวิธีใหม่ๆ ซึ่งเป็นกระบวนการที่สามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติในท้องถิ่นและโรงงานอุตสาหกรรมต่อไป โดยจะทำการศึกษาข้อมูลเบื้องต้น ทั้งคุณสมบัติต่าง ๆ และความเป็นไปได้ในการนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน แล้วสร้างขั้นตอนและสภาวะการปรับปรุงคุณภาพและเพิ่มขีดความสามารถทางเทคโนโลยีการผลิตในอุตสาหกรรมไม้และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องที่เหมาะสมในกระบวนการผลิต เพื่อพัฒนาไปสู่การวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตที่เหมาะสม ให้สามารถยกระดับขีดความสามารถการผลิต และนำไปสู่การส่งเสริมการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะ วัฒนธรรมและประเพณีในท้องถิ่น เพื่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ได้อย่างคุ้มค่าและยั่งยืนต่อไป

คำสำคัญ