ศักยภาพและระดับความสำเร็จของการฟื้นฟูป่าตามแนว พระราชดำริในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากไฟป่าแบบมีส่วนร่วมของชุมชน

บทคัดย่อ

การฟื้นฟูป่าเสื่อมโทรมในพื้นที่ต้นน้ําโดยการดําเนินงานตามแนวพระราชดําริ ถือเป็นแนวทางที่ทําให้ เกิดความยั่งยืน ดังนั้นในการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อหารูปแบบและแนวทางในการฟื้นฟูป่าต้นน้ํา โดย ดําเนินงานภายใต้แนวพระราชดําริ ในพื้นที่อําเภอนาแห้ว จังหวัดเลย โดยการศึกษาลักษณะสังคมพืช ด้วย แปลงตัวอย่าง และศึกษาถึงลักษณะเศรษฐกิจสังคมของเกษตรกรในพื้นที่โครงการ คทช. และพื้นที่โครงการ สร้างป่าสร้างรายได้ ผลการศึกษาพบว่า การดําเนินงานโครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ด้วยวิธีการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง มีลักษณะโครงสร้างป่าใกล้เคียงกับป่าธรรมชาติมากที่สุด คือ พบชนิดไม้ท้ังหมด 110 ชนิด 93 สกุล 41 วงศ์ และสุขภาพของกล้าไม้ที่มีสภาพดีถึงดีมาก อีกทั้งยังพบว่าด้านทรัพยากรธรรมชาติ เศรษฐกิจ และสังคม อยู่ในระดับดีถึงดีมาก โดยพบว่าปัจจัยด้านเศรษฐกิจสังคม เช่น อายุ การนับถือศาสนา การประกอบอาชีพหลัก ตําแหน่งในครอบครัว จํานวนสมาชิกในครอบครัว ระดับรายได้เฉลี่ยต่อเดือน ภูมิลําเนา และสถานภาพในชุมชน มีผลต่อความสําเร็จของการฟื้นฟูป่ามากที่สุด นอกจากนั้นยังพบว่าชนิดไม้ที่ เหมาะสมสําหรับนํามาปลูกสามารถแบ่งได้เป็นสองกลุ่ม ได้แก่ชนิดไม้ป่าเศรษฐกิจ เช่น ประดู่ป่า ตะเคียนทอง ยางนา ปออีเก้ง มะค่าโมง และหว้า เป็นต้น และพืชเกษตร เช่น มะขาม มะนาว แมคคาเดเมีย และมะม่วง เป็นต้น ทั้งนี้ต้องพิจารณานิสัยพืชตามชั้นเรือนยอดเป็นสําคัญ ผลการศึกษานี้บ่งชี้ว่าการฟื้นฟูป่าต้นน้ําเสื่อม โทรมโดยโครงการสร้างป่าสร้างรายได้ ด้วยวิธีการปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ประสบความสําเร็จ อย่างยิ่ง จึงควรมีการถอดบทเรียนและนําผลการศึกษาไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่น ๆ ให้กว้างขวางอีกต่อไป

คำสำคัญ