การวิเคราะห์หาปริมาณแอนโทไซยานินในข้าวพันธุ์พื้นเมืองในชุมชนริมฝั่งแม่น้ำโขงตอนกลางของประเทสไทยและ สปป.ลาว:กรณีศึกษาอำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และเมืองชนะนะคาม แขวงเวียงจันทน์ สปป.ลาว
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปริมาณแอนโทไซยานินทั้งหมดและชนิดของแอนโทไซยานินในข้าวพันธุ์พื้นเมือง 40 ตัวอย่าง ด้วยเทคนิคทางสเปกโทรโฟโตเมทรี ตัวอย่างข้าวพันธุ์พื้นเมืองจำแนกเป็นสองกลุ่ม คือกลุ่มข้าวมีสี 8 ตัวอย่าง (ข้าวจ้าวดำ ข้าวก่ำ ข้าวเหนียวดำ ข้าวเหนียวก่ำ ข้าวเหนียวดำลืมผัว ข้าวก่ำลาว ข้าวก่ำนาและข้าวก่ำไร่) และข้าวขาว 32 ตัวอย่าง นอกจากนี้ยังศึกษาถึงความสามารถในการยับยั้งอนุมูลอิสระของแอนโทไซยานินที่ได้จากข้าวพันธุ์พื้นเมืองด้วยวิธี DPPH และ ABTS ผลการศึกษาพบว่าข้าวเหนียวดำลืมผัวมีปริมาณแอนโทไซยานินทั้งหมดมากที่สุด (31.60 ? 0.18 mg/100g) และพบได้น้อยที่สุดในข้าวก่ำและข้าวเหนียวก่ำ แต่ในข้าวขาว 32 ตัวอย่างไม่พบแอนโทไซยานินเป็นองค์ประกอบ ชนิดและปริมาณของแอนโทไซยานินพบว่าข้าวมีสีทั้ง 8 ตัวอย่างมีแอนโทไซยานินชนิดไซยานิดินและไซยานิดิน-3-กลูโคไซด์เป็นองค์ประกอบเหมือนกันแต่มีปริมาณที่แตกต่างกัน ปริมาณไซยานิดินของข้าวสีอยู่ในช่วง 2.03–9.34 mg/100 g ของตัวอย่างแห้ง โดยข้าวเหนียวดำลืมผัวมีปริมาณไซยานิดินมากที่สุด (9.34 ? 0.39 mg/100g) และพบน้อยสุดในข้าวก่ำ ปริมาณไซยานิดิน-3-กลูโคไซด์ยู่ในช่วง 0.92–3.93 mg/100 g ของตัวอย่างแห้ง โดยข้าวเหนียวดำลืมผัวมีปริมาณไซยานิดิน-3-กลูโคไซด์มากที่สุด (3.96 ? 0.07 mg/100g) และพบน้อยสุดในข้าวก่ำไร่ สำหรับความสามารถในการยับยั้งอนุมูลอิสระของสารสกัดแอนโทไซยานินที่ได้จากข้าวมีสีทั้ง 8 ตัวอย่าง พบว่าข้าวเหนียวดำลืมผัวและข้าวเหนียวก่ำมีความสามารถในการยับยั้งอนุมูล DPPH ได้ในระดับปานกลาง โดยให้ค่า IC50 เท่ากับ 48.16 ? 1.62 ?g/mL และ 49.80 ? 1.50 ?g/mL ตามลำดับ ส่วนข้าวจ้าวดำ ข้าวก่ำ ข้าวเหนียวดำ ข้าวก่ำลาว ข้าวก่ำนาและข้าวก่ำไร่มีความสามารถในการยับยั้งอนุมูล DPPH ได้ในระดับต่ำ (IC50 มากกว่า 100 ?g/mL) การทดสอบความสามารถในการยับยั้งอนุมูลอิสระอีกวิธีหนึ่งคือวิธี ABTS พบว่าข้าวเหนียวก่ำ ข้าวเหนียวดำลืมผัวและข้าวเหนียวดำมีความสามารถในการยับยั้งอนุมูล ABTS ได้ในระดับสูง (IC50 < 50 ?g/mL) ให้ค่า IC50 เท่ากับ 6.05 ? 0.36 ?g/mL 9.45 ? 0.06 ?g/mL และ 9.86 ? 0.41 ?g/mL ส่วนข้าวก่ำ ข้าวจ้าวดำ ข้าวก่ำลาว ข้าวก่ำนาและข้าวก่ำไร่มีความสามารถในการยับยั้งอนุมูล ABTS ได้ในระดับปานกลาง (IC50 > 50 ?g/mL) ข้าวเหนียวดำลืมผัวได้นำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ไวน์ข้าวเหนียวดำลืมผัวและสบู่เหลวผสมสารสกัดแอนโทไซยานินจากข้าวเหนียวดำลืมผัว ข้อมูลต่างๆ ที่ได้จากงานวิจัยถูกนำไปจัดทำในฐานข้อมูลและชุดการเรียนรู้เพื่อการอนุรักษ์ข้าวพันธุ์พื้นเมืองต่อไป