การสร้างกระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านอาชีพ ชุมชนบ้านหนองขวาง ตำบลพรสำราญ อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัญหาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ 2) กระบวนการเรียนรู้ชุมชน และ 3) การสร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุด้านอาชีพ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือการประชุม การสนทนากลุ่ม และการสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย ผู้นำชุมชน ผู้สูงอายุ เจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลพรสำราญ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้ผลดังนี้ ผลการวิจัย 1) สถานการณ์และปัญหาผู้สูงอายุที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ พบว่า ผู้สูงอายุชุมชนบ้านหนองขวางยังมีภาระหนี้สินค่อนข้างมาก อาชีพตามวิถีเดิมถูกลดบทบาทลงเพราะวิถีการดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปภูมิปัญญาเก่าก็เริ่มหายและอาชีพที่พบในปัจจุบันมีทอผ้า จักสาน เกษตรผสมผสาน และยังมีผู้สูงอายุบางส่วนรู้สึกหดหู่ต่อความเป็นอยู่ต่อความมั่นคงในชีวิตและมีความต้องการให้มีกิจกรรมรวมกลุ่มด้านอาชีพ การฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นให้มีบทบาทต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ 2) กระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเดิมมีอยู่ 3 ระดับ คือ การเรียนรู้ระดับบุคคลเกิดจากความสนใจส่วนตัวและเรียนรู้จากผู้รู้แต่ละด้าน ระดับครอบครัวเป็นการเรียนรู้เกิดจากการซึมซับและการลงมือปฏิบัติตามกิจกรรมของครอบครัวปู่ย่า ตายาย พ่อแม่ เป็นแบบอย่าง และระดับชุมชนเป็นการเรียนรู้จากกระบวนการขัดเกลาของชุมชน วิถีปฏิบัติของชุมชน เป็นต้น 3) การสร้างกระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านอาชีพ พบว่า กระบวนการเริ่มจากการฟังผู้รู้ที่ชี้นำความคิดเพื่อให้เกิดการวิเคราะห์ตน การเรียนรู้จาการศึกษาดูงานชุมชนอื่นที่มีบริบททางสังคมที่ใกล้เคียงกัน และการลอกเลียนแบบ กระบวนการเรียนรู้ใช้สื่อกิจกรรมทางศาสนาเป็นพื้นที่การแลกเปลี่ยนรู้ของชุมชน เช่น เทศกาลช่วงเวลาเข้าพรรษาวันพระเป็นวันที่ผู้สูงอายุรวมตัวกันที่วัดจึงทำมีการเรียนรู้อาชีพด้านจักสาน นอกจากนี้มีการยกระดับความรู้ในระดับปัจเจกให้เป็นฐานเรียนรู้ชุมชนจำนวน 3 ฐาน ได้แก่ ฐานเรียนรู้เกษตรประณีต 1 ไร่ ฐานเรียนรู้การทำเกษตรในบ้านผู้สูงอายุ ฐานเรียนรู้จักสาน เป็นต้น ผู้รู้ที่ฐานเรียนรู้เหล่านี้สามารถถ่ายทอดความรู้ให้กับผู้สนใจและเยาวชนด้วยการบูรณการกับกิจกรรมการเรียนของโรงเรียนในชุมชน กิจกรรมที่ทำให้ผู้สูงอายุได้มีบทบาทใช้ความรู้ด้านอาชีพมีผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นเพราะมีการทำงานร่วมกันไม่เหงามีสังคมของผู้สูงอายุ ได้แสดงออกถึงศักยภาพของตนเอง และยังได้อาชีพที่ก่อเกิดรายได้ที่เหมาะสมกับวัย