การพัฒนาระบบนำส่งแอมโฟเทอริซินบีที่กักเก็บในอนุภาคไขมันขนาดนาโนในรูปแบบยารับประทาน

บทคัดย่อ

ยาแอมโฟเทอริซิน บี (AmB) เป็นยาฆ่าเชื้อราที่ออกฤทธิ์คลอบคลุมเชื้อราหลายชนิดและเป็นยาฆ่า เชื้อราที่มักถูกเลือกใช้เป็นอันดับแรก แต่ด้วยข้อจ ากัดคือการละลายน้ าได้น้อย และไม่คงตัวในกรดส่งผลให้ ตัวยาถูกดูดซึมได้น้อยมากในทางเดินอาหาร และมีชีวประสิทธิผล (bioavailability) ต่ า จึงมีการท าใน รูปแบบของยาฉีดเท่านั้น ดังนั้นทางคณะผู้จัดท าจึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาเป็นรูปแบบ AmB-loaded nanostructure lipid carriers (AmB-loaded NLCs) ในรูปแบบยารับประทานเพื่อความสะดวกในการ บริหารยา โดย NLCs สามารถกักเก็บยาที่ละลายน้ าได้น้อยและควบคุมการปลดปล่อยยาได้ดีและคาดว่าช่วย เพิ่มความคงตัวของยาได้ จึงน่าจะเพิ่ม bioavailability ของยาได้ อีกทั้งยังมีราคาถูก โดยในการศึกษานี้ AmB-loaded NLCs เตรียมโดย high pressure homogenization ซึ่งเตรียมเป็น 2 รูปแบบคือ ชนิดไม่ เคลือบอนุภาค (uncoated NLCs) และเคลือบอนุภาคด้วย Eudragit?L100-55 (Eu) (Eu coated NLCs) โดยศึกษาถึงปัจจัยต่างๆ ได้แก่ สภาวะที่เหมาะสมในการท าแห้ง (lyophilized) ผลการเคลือบอนุภาคด้วย Eu ต่อคุณสมบัติทางเคมีกายภาพ รวมไปถึงรูปแบบการปลดปล่อยตัวยา ผลการทดลองพบว่า การใช้ 10%mannitol และ Eu ที่ความเข้มข้นมากกว่า 5% มีความเหมาะสมในการป้องกันการเกาะกลุ่มของ อนุภาคระหว่าง lyophilized ได้ใน uncoated NLCs และ Eu coated NLCs ตามล าดับ ผลการศึกษา ลักษณะทางเคมีภายภาพพบว่า uncoated NLCs พบว่ามีขนาดอนุภาคเฉลี่ย ~180 nm และมีประจุบน พื้นผิว ~-30mV ในขณะที่ Eu coated NLCs พบว่ามีขนาดอนุภาคเฉลี่ยอยู่ในช่วง 500-600 nm และมีค่า ประจุบนพื้นผิว ~-50 mV โดยทั้ง uncoated NLCs และ Eu coated NLCs มีการกระจายขนาดอนุภาคอยู่ ในช่วงแคบ~0.3 และมีสามารถกักเก็บตัวยามากกว่าร้อยละ 75% นอกจากนี้ยังพบว่า AmB-loaded NLCs สามารถเพิ่มค่าการละลายน้ าของ AmB ได้เมื่อเทียบกับ free drug โดย uncoated NLCs สามารถเพิ่มค่า การละลายน้ าได้ประมาณ 4 เท่า และ Eu coated NLCs สามารถเพิ่มค่าการละลายน้ าได้ประมาณ 10 เท่า ผลการศึกษารูปแบบการปลดปล่อยตัวยาพบว่า Eu coated NLCs มีประสิทธิภาพในการบริหารยาใน รูปแบบรับประทานที่ดีกว่า uncoated NLCs โดยพบว่า Eu coated NLCs สามารถควบคุมไม่ให้มีการ ปลดปล่อย AmB ใน fasted state simulated gastric fluid ได้จึงช่วยป้องกันความไม่คงตัวของ AmB ใน กรดได้ ขณะที่ uncoated NLCs มีการปลดปล่อย AmB อย่างรวดเร็วได้ประมาณร้อยละ 60 ภายในเวลา 5 นาที นอกจากนี้ใน fasted state simulated intestinal fluid พบว่าทั้ง uncoated NLCs และ Eu coated NLCs มีการปลดปล่อย AmB อย่างรวดเร็วได้ประมาณร้อยละ 60 และประมาณร้อยละ 80 ภายในเวลา 1 ชั่วโมง ตามล าดับ จากผลการศึกษานี้ จึงสามารถสรุปได้ว่าการพัฒนาเป็น AmB-loaded Eu coated NLCs มีประสิทธิภาพในการบริหารยารูปแบบยารับประทานโดยมีแนวโน้มในการเพิ่มการดูดซึมยาในระบบทางเดิน อาหารและเพิ่มค่า bioavailability ของตัวยาได้

คำสำคัญ