สารสกัดและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดจากผักเหมียง

บทคัดย่อ

จากการศึกษาชนิดสารตัวทำละลายที่เหมาะสมต่อการสกัดสารต้านอนุมูลอิสระจากใบของผักเหมียง และศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH? scaven- ging, thiobabituric reactive substances (TBARS), iodometric titration และศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของสารต้านอนุมูลอิสระขั้นต้นโดยใช้สเปคโตรโฟโตมิเตอร์ ในการสกัดได้ใช้ตัวทำละลาย 7 ชนิด คือ เฮกเซน เอทิลอะซีเตต อะซิโตน เมทานอล เอทานอล น้ำกลั่น และ Tris-HCl พบว่า Tris-HCl สามารถสกัดสารจากใบของผักเหมียงได้มากที่สุดเท่ากับ 1.9 กรัม/สารสกัด 100 ml โดยผลจากการศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH? Scavenging พบว่าสารสกัดหยาบจากอะซิโตนแสดงการจับอนุมูลอิสระได้ดีที่สุดอย่างมีนัยสำคัญเท่ากับ 38.50% และสารสกัดหยาบจากเอทิลอะซีเตทซึ่งแสดงการจับอนุมูลอิสระเท่ากับ18.65% ผลจากการศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี thiobabiturid reactive substances (TBARS) พบว่าสารสกัดหยาบจากเฮกเซนให้เปอร์เซ็นต์การยับยั้งลิปิดเปอร์ออกซิเดชันดีที่สุดอย่างมีนัยสำคัญเท่ากับ 28.48% สารสกัดหยาบจากอะซิโตนสามารถยับยั้งลิปิดเปอร์ออกซิเดชันเท่ากับ 28.25% เลือกสารสกัดหยาบจากอะซิโตน และเอทิลอะซีเตทมาทำการศึกษาการยับยั้งการเกิดเปอร์ออกไซด์ (Peroxide Inhibition) พบว่าสารสกัดหยาบจากอะซิโตนชลอการเหม็นหืนของน้ำมันเมล็ดทานตะวันได้นานกว่าสารสกัดหยาบจากเอทิลอะซีเตต และที่ไม่เติมสารสกัด สารสกัดหยาบของใบเหมียงที่สกัดด้วยอะซิโตนแสดงกิจกรรมต้านอนุมูลอิสระ DPPHo สูงที่สุด และสารสกัดอะซิโตน 100 กรัมมีปริมาณสารประกอบฟีนอลิก อัลฟาโทโคเฟอรอล และ เบต้าแคโรทีน เท่ากับ เป็น 1215.06 ? 0.01 g gallic equivalents/100 กรัม, 18.96 มก./ 100 กรัม และ 14.09 มก./100 กรัม ตามลำดับ สารสกัดหยาบที่สกัดด้วยเมธานอล สารสกัดกึ่งบริสุทธิ์ CT13 และ CT15 ของใบเหมียงที่ยับยั้งกิจกรรมไทโรซิเนสได้ 50% เท่ากับ 122.67, 66.67 และ 93.33 ppm ตามลำดับ และในสารสกัดเมธานอล 100 กรัม มี สารประกอบฟีนอลิกทั้งหมด วิตามินอี (อัลฟาโทโคเฟอรอล) และ เบต้าแคโรทีน 773.4 ? 0.031 g gallic equivalents/100 กรัม, 14.54 มก./ 100 กรัม และ 17.33 มก./100 กรัม ตามลำดับ จากการศึกษาการใช้สารสกัดน้ำของรากต้นเหมียงยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคท้องร่วง 7 สายพันธุ์ คือ Vibrio cholerae, non O1 Vibrios, Vibrio O139, Vibrio parahemolyticus, Salmonella spp., Shigella spp., Escherichia coli, และ Aeromonas spp. พบว่าสารสกัดน้ำต้นเหมียงสามารถยับยั้งแบคทีเรียทดสอบได้ จากการทดสอบการยอมรับแบบ Home use test ครีมเจลที่มีสารสกัดใบเหมียง 0.2 % โดยน้ำหนัก โดยให้ อาสาสมัคร 30 คนใช้ เป็นเวลา 5 วันติดต่อกัน พบว่าผู้บริโภค 96.6% พอใจกับการใช้ผลิตผลิตภัณฑ์ และจากการศึกษาอายุการเก็บรักษาพบว่าครีมเจลที่ผลิตได้มีความคงตัวไม่พบการเปลี่ยนแปลงทั้งทางกายภาพ และเคมีหลังการเก็บรักษาเป็นเวลา 2 ปี ผลการประเมินความพึงพอใจโครงอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อถ่ายทอดความรู้ด้านการนำสารสกัดใบเหมียงในเผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางโดยผู้เข้าร่วมอบรมจำนวน 23 คนใน ด้านวิทยากร และความรู้ที่ผู้เข้าร่วมอบรมได้รับอยู่ในระดับดีมาก และด้านสถานที่ ประชาสัมพันธ์ อยู่ในระดับดีค่อนข้างมากจากการศึกษาชนิดสารตัวทำละลายที่เหมาะสมต่อการสกัดสารต้านอนุมูลอิสระจากใบของผักเหมียง และศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH? scaven- ging, thiobabituric reactive substances (TBARS), iodometric titration และศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของสารต้านอนุมูลอิสระขั้นต้นโดยใช้สเปคโตรโฟโตมิเตอร์ ในการสกัดได้ใช้ตัวทำละลาย 7 ชนิด คือ เฮกเซน เอทิลอะซีเตต อะซิโตน เมทานอล เอทานอล น้ำกลั่น และ Tris-HCl พบว่า Tris-HCl สามารถสกัดสารจากใบของผักเหมียงได้มากที่สุดเท่ากับ 1.9 กรัม/สารสกัด 100 ml โดยผลจากการศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH? Scavenging พบว่าสารสกัดหยาบจากอะซิโตนแสดงการจับอนุมูลอิสระได้ดีที่สุดอย่างมีนัยสำคัญเท่ากับ 38.50% และสารสกัดหยาบจากเอทิลอะซีเตทซึ่งแสดงการจับอนุมูลอิสระเท่ากับ18.65% ผลจากการศึกษากิจกรรมการต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี thiobabiturid reactive substances (TBARS) พบว่าสารสกัดหยาบจากเฮกเซนให้เปอร์เซ็นต์การยับยั้งลิปิดเปอร์ออกซิเดชันดีที่สุดอย่างมีนัยสำคัญเท่ากับ 28.48% สารสกัดหยาบจากอะซิโตนสามารถยับยั้งลิปิดเปอร์ออกซิเดชันเท่ากับ 28.25% เลือกสารสกัดหยาบจากอะซิโตน และเอทิลอะซีเตทมาทำการศึกษาการยับยั้งการเกิดเปอร์ออกไซด์ (Peroxide Inhibition) พบว่าสารสกัดหยาบจากอะซิโตนชลอการเหม็นหืนของน้ำมันเมล็ดทานตะวันได้นานกว่าสารสกัดหยาบจากเอทิลอะซีเตต และที่ไม่เติมสารสกัด สารสกัดหยาบของใบเหมียงที่สกัดด้วยอะซิโตนแสดงกิจกรรมต้านอนุมูลอิสระ DPPHo สูงที่สุด และสารสกัดอะซิโตน 100 กรัมมีปริมาณสารประกอบฟีนอลิก อัลฟาโทโคเฟอรอล และ เบต้าแคโรทีน เท่ากับ เป็น 1215.06 ? 0.01 g gallic equivalents/100 กรัม, 18.96 มก./ 100 กรัม และ 14.09 มก./100 กรัม ตามลำดับ สารสกัดหยาบที่สกัดด้วยเมธานอล สารสกัดกึ่งบริสุทธิ์ CT13 และ CT15 ของใบเหมียงที่ยับยั้งกิจกรรมไทโรซิเนสได้ 50% เท่ากับ 122.67, 66.67 และ 93.33 ppm ตามลำดับ และในสารสกัดเมธานอล 100 กรัม มี สารประกอบฟีนอลิกทั้งหมด วิตามินอี (อัลฟาโทโคเฟอรอล) และ เบต้าแคโรทีน 773.4 ? 0.031 g gallic equivalents/100 กรัม, 14.54 มก./ 100 กรัม และ 17.33 มก./100 กรัม ตามลำดับ จากการศึกษาการใช้สารสกัดน้ำของรากต้นเหมียงยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคท้องร่วง 7 สายพันธุ์ คือ Vibrio cholerae, non O1 Vibrios, Vibrio O139, Vibrio parahemolyticus, Salmonella spp., Shigella spp., Escherichia coli, และ Aeromonas spp. พบว่าสารสกัดน้ำต้นเหมียงสามารถยับยั้งแบคทีเรียทดสอบได้ จากการทดสอบการยอมรับแบบ Home use test ครีมเจลที่มีสารสกัดใบเหมียง 0.2 % โดยน้ำหนัก โดยให้ อาสาสมัคร 30 คนใช้ เป็นเวลา 5 วันติดต่อกัน พบว่าผู้บริโภค 96.6% พอใจกับการใช้ผลิตผลิตภัณฑ์ และจากการศึกษาอายุการเก็บรักษาพบว่าครีมเจลที่ผลิตได้มีความคงตัวไม่พบการเปลี่ยนแปลงทั้งทางกายภาพ และเคมีหลังการเก็บรักษาเป็นเวลา 2 ปี ผลการประเมินความพึงพอใจโครงอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อถ่ายทอดความรู้ด้านการนำสารสกัดใบเหมียงในเผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางโดยผู้เข้าร่วมอบรมจำนวน 23 คนใน ด้านวิทยากร และความรู้ที่ผู้เข้าร่วมอบรมได้รับอยู่ในระดับดีมาก และด้านสถานที่ ประชาสัมพันธ์ อยู่ในระดับดีค่อนข้างมาก

คำสำคัญ