สารสำคัญทางพฤกษเคมี และฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดจากใบดีปลากั้ง (Phlogacanthus pulcherrimus)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทนำ: อาหารฟังชัน (functional foods) คืออาหารที่มีสารอื่นที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพนอกเหนือจากมีสารอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการพื้นฐาน ปัจจุบันจึงได้รับความสนใจในการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับองค์ประกอบทางเคมี และฤทธิ์ทางชีวภาพของพืชที่มีคุณสมบัติเหล่านั้นมากขึ้น ดังนั้นในการศึกษาในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดจากใบของดีปลากั้ง (Phlogacanthus pulcherrimus: Acanthaceae) ผักพื้นบ้านไทย วิธีการทดลอง: เตรียมสารสกัดจากใบโดยวิธีการหมักด้วยตัวทำละลายเมทานอล และนำไปสกัดต่อโดยใช้ตัวทำละลายเรียงตามขั้ว คือ ไดคลอโรมีเทน เอทิลอะซิเตท บิวทานอล และน้ำ ตามลำดับ ผลการทดลอง: ผลการตรวจสอบหาปริมาณสารประกอบฟีนอลิกทั้งหมดใช้วิธี Folin-Ciocalteu พบว่าปริมาณสารประกอบของฟีนอลิกทั้งหมดของสารสกัดชั้นเอทิลอะซิเตทมีปริมาณสูงสุด (55.05?3.40 มิลลิกรัมกรดแกลลิกต่อกรัมสารสกัด) และเมื่อศึกษาฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ พบว่าให้ผลเหมือนกันทั้งวิธี DPPH และ ABTS ที่สารสกัดจากเอทิลอะซิเตทมีฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระสูงที่สุด มีค่า IC50 (50% inhibitory concentration) เท่ากับ 730.28 และ 628.39 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ รวมทั้งแสดงความสัมพันธ์ในทางเดียวกันระหว่างฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ และปริมาณสารประกอบของฟีนอลิกทั้งหมด และจากการศึกษาความเป็นพิษต่อเซลล์ด้วยวิธี MTT พบว่าสารสกัดไดคลอโรมีเทนที่ระดับความเข้มข้น 1,000 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ทำให้เกิดความเป็นพิษมากกว่าร้อยละ 90 ต่อเซลล์ไลน์ชนิดมะเร็ง 5 ชนิด คือ เซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนักชนิด HT-29 เซลล์มะเร็งปากมดลูกชนิด HeLa เซลล์มะเร็งเต้านมชนิด MCF-7 เซลล์มะเร็งตับชนิด HepG2 และเซลล์มะเร็งเยื่อบุช่องปากและกระพุ้งแก้มชนิด KB และเซลล์ไลน์ปกติ 3 ชนิด คือ เซลล์ไตลิงปกติชนิด Vero เซลล์ผิวหนังชั้นบนชนิด HaCat และเซลล์ผิวหนังของหนูชนิด L929 ดังนั้นจึงมีความสนใจสารสกัดไดคลอโรมีเทน เมื่อนำมาทำให้บริสุทธิ์ด้วยวิธีคอลัมน์โครมาโตกราฟฟี พบว่าส่วนย่อยแรกมีความเป็นพิษต่อเซลล์สูง เมื่อนำไปหาสารสำคัญ พบสารสำคัญ 3 ลำดับแรก คือ 3, 4-dimethylbenzaldehyde (1), 1-Dodecanol (2) และ squalene (3) โดย squalene เป็น triterpene ที่เป็นตัวกลางในกระบวนการสังเคราะห์คอเลสเตอรอล squalene มีรายงานว่ามีคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ เป็นพิษต่อเซลล์ และมีฤทธิ์ยับยั้งเซลล์มะเร็ง รวมทั้งแสดงข้อดีหลายประการสำหรับเนื้อเยื่อผิวหนัง อย่างไรก็ตามควรมีการศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพด้านอื่นๆ เพิ่มเติม ก่อนการนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป