การศึกษาปัจจัยต่างๆที่มีผลต่อคุณภาพและความคงตัวของสมุนไพรหม่อน

บทคัดย่อ

หม่อน (Morus spp.) เป็นสมุนไพรใช้เป็นเครื่องดื่มและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ในการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อคุณภาพและความคงตัวของสมุนไพรหม่อน คณะผู้วิจัยได้ทำการตรวจวัดองค์ประกอบทางเคมีและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในใบหม่อนพันธุ์ต่างๆ ซึ่งประกอบด้วย หม่อนนครราชสีมา60 บุรีรัมย์60 คุณไพ น้อย เชียงใหม่ พันธุ์PNM9 และ พันธุ์PNM14 โดยเก็บตัวอย่าง 3 ครั้ง ในฤดูกาลต่างๆ คือ รุ่นที่ 1 เก็บตัวอย่างเดือน กรกฎาคม 2550 รุ่นที่ 2 เก็บตัวอย่างเดือนมกราคม 2551 และรุ่นที่ 3 เก็บตัวอย่างเดือนมีนาคม 2551 และเก็บตัวอย่าง 3 แบบคือ ยอด ใบอ่อน และใบแก่ เพื่อนำข้อมูลไปใช้ในการประเมินคุณภาพ เพื่อการคัดเลือกสายพันธุ์ และเป็นแนวทางในการเก็บเกี่ยวใบหม่อนต่อไป จากการประเมินฤทธิ์ยับยั้งอนุมูลอิสระของใบหม่อนเปรียบเทียบกับ trolox ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระมาตรฐาน พบว่ายอดหม่อนมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระน้อยกว่า trolox 20-60 เท่า ในขณะที่ใบแก่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระน้อยกว่า trolox 40-70 เท่า ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของใบหม่อน ตลอดจนปริมาณสาร โพลีฟีนอล และ รูติน ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระในใบหม่อนส่วนต่างๆ เป็นไปตามลำดับดังนี้ ยอด มากกว่า ใบอ่อน ใบอ่อน มากกว่า ใบแก่ เมื่อเปรียบเทียบฤดูกาลเก็บเกี่ยวพบว่า ยอดที่เก็บที่ในรุ่นที่ 2 ส่วนใหญ่จะมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและปริมาณสาร โพลีฟีนอลโดยรวม และ รูติน ต่ำกว่ายอดหม่อนที่เก็บรุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 3 แต่ส่วนของหม่อนในใบอ่อน และใบแก่ แต่ละรุ่น ไม่มีความแตกต่างทางเคมีและฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระมากนัก เมื่อศึกษาเปรียบเทียบหม่อนสายพันธุ์ต่างๆ พบว่าหม่อนส่วนใหญ่ให้ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระใกล้เคียงกัน ยกเว้นหม่อนพันธุ์PNM14 มีแนวโน้มที่จะมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและมีปริมาณ โพลีฟีนอลโดยรวม และ รูติน ต่ำกว่าหม่อนพันธุ์อื่นๆ ในการศึกษาสาร ดีเอ็นเจ (1-deoxynojirimycin) ในใบหม่อนซึ่งเป็นสารที่มีฤทธิ์ลดน้ำตาลในเลือด พบว่าปริมาณของ ดีเอ็นเจ ในใบอายุต่างๆมีลำดับจากมากไปน้อยคือ ยอด มากกว่า ใบอ่อน

คำสำคัญ