โครงการศึกษาการจัดทำบ้านประกอบสำเร็จ (บ้าน Knock Down)เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยสำหรับประชาชนโดยการเคหะแห่งชาติ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การเคหะแห่งชาติจึงได้มอบหมายให้จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทำการศึกษาวิจัย “โครงการศึกษาการจัดทำบ้านประกอบสำเร็จ (Knock Down) เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยสำหรับประชาชน” ซึ่งครอบคลุมการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการทั้งทางด้านเทคนิค การเงิน และด้านสังคม รวมทั้ง ความเป็นไปได้ในการร่วมมือกับภาคเอกชน จนถึงการออกแบบจัดทำแบบบ้าน และประเมินราคา จำนวน 12 แบบบ้าน สำหรับ 4 ภูมิภาคของประเทศ โดยแบบบ้านทั้งหมดนี้จะคำนึงถึงลักษณะเฉพาะทางด้านภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ความเชื่อ และลักษณะสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น ที่จะต้องสอดคล้องกับการดำรงชีวิตในปัจจุบัน มีราคาประหยัด ก่อสร้างง่าย มีความน่าอยู่น่าสบาย ประหยัดพลังงาน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งนี้ เพื่อให้การออกแบบบ้านมีความสอดคล้องกับบริบททางด้านสิ่งแวดล้อมกายภาพ และวัฒนธรรมตามภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ คณะผู้วิจัยได้ทำการศึกษาข้อมูลลักษณะสภาพภูมิอากาศ 4 ภูมิภาคของประเทศไทย โดยศึกษาข้อมูลลักษณะอากาศจาก 4 จังหวัดตัวแทน ได้แก่ กรุงเทพมหานคร เชียงใหม่ อุบลราชธานี และสงขลา และพบว่าลักษณะอากาศของภาคใต้เป็นลักษณะอากาศเฉพาะที่แตกต่างจากภาคอื่นๆ อย่างชัดเจนในเรื่องของความชื้น และปริมาณน้ำฝน ในขณะที่ภาคเหนือจะมีลักษณะอากาศหนาวเย็นมากกว่าภาคอื่นๆ เป็นพิเศษ ผลการวิเคราะห์สภาพอากาศดังกล่าวได้ถูกนำมาใช้ในการออกแบบบ้านให้มีการป้องกันแดด ลม ฝน และเพิ่มการระบายอากาศธรรมชาติเพื่อสร้างความน่าสบายต่อไป นอกจากนี้ คณะผู้วิจัยยังได้ทำการศึกษาลักษณะเด่น และอัตลักษณ์การออกแบบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นจากภาคต่างๆ มาประกอบเป็นแนวทางการออกแบบบ้าน โดยทำการศึกษาเอกสารข้อมูล ตำรา งานวิจัยต่างๆ รวมทั้งการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสถาปัตยกรรมไทยพื้นถิ่นจากกรมศิลปากร เกี่ยวกับลักษณะเฉพาะของบ้านพื้นถิ่น ทางด้านการจัดวางพื้นที่ใช้สอย วัสดุการก่อสร้าง สัดส่วนรูปทรงหลังคา รวมทั้งการตกแต่งประดับประดาต่างๆ จากผลจากการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลต่างๆ ที่ได้กล่าวมา คณะผู้วิจัยได้นำมาสรุปเป็นแนวทางการออกแบบบ้านจำนวน 12 แบบ สำหรับ 4 ภูมิภาค โดยแต่ละภาคจะมีแบบบ้านชั้นเดียว แบบบ้านชั้นเดียวยกใต้ถุนสูง และแบบบ้าน 2 ชั้น โดยมีพื้นที่บ้านประมาณ 36 – 72 ตารางเมตร การออกแบบบ้านได้คำนึงถึงเรื่องการออกแบบเพื่อคนทั้งมวล (Universal Design) การป้องกันความร้อน การบังแดด การระบายอากาศธรรมชาติ แสงสว่างธรรมชาติ การประหยัดพลังงานและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยคณะผู้วิจัยได้ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยจำลองการระบายอากาศ ระดับแสงสว่างธรรมชาติ การใช้พลังงาน และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เข้ามาประกอบการออกแบบจนได้แบบบ้านที่ช่วยให้เกิดความน่าสบาย ประหยัดพลังงาน และเป็นบ้านคาร์บอนต่ำได้ หลังจากคณะผู้วิจัยได้ทำการออกแบบร่างแล้วเสร็จ ได้จัดประชุมระดมความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องในวงการออกแบบก่อสร้างบ้านจำนวน 50 คน ซึ่งได้แก่ สถาปนิก วิศวกร นักวิชาการ ผู้ก่อสร้าง ผู้ผลิตวัสดุ รวมทั้งตัวแทนบริษัทอสังหาริมทรัพย์ที่ทำธุรกิจบ้านจัดสรรในท้องตลาด เพื่อแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับแบบบ้าน ความเป็นมาของแนวคิดในการออกแบบ รวมทั้งความเป็นไปได้ของโครงการที่จะดำเนินการต่อไปในอนาคต ซึ่งข้อคิดเห็นต่างๆ จากที่ประชุมได้ถูกนำมาใช้ในการพัฒนาแบบร่างและจัดทำแบบรายละเอียดต่อไป ซึ่งในขั้นสุดท้าย คณะผู้วิจัยได้จัดทำแบบก่อสร้างบ้านทั้ง 12 แบบ ด้วยระบบ BIM (Building Information Modeling) พร้อมกับจัดทำเอกสารรายการประกอบแบบ (Specification) รายการคำนวณราคาและวัสดุ (Bill of Quantity) โมเดลบ้านทั้ง 12 แบบ ภาพยนตร์สั้นเกี่ยวกับโครงการ รวมทั้งจัดทำคู่มือการประกอบบ้านเพื่อนำเสนอต่อการเคหะแห่งชาติ และนำแสดงในที่ประชุมสัมมนาแถลงผลการดำเนินการในขั้นสุดท้าย