การวิจัยเพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาโครงการที่อยู่อาศัยของภาครัฐโดยใช้เกณฑ์ Ecovillag

บทคัดย่อ

การเคหะแห่งชาติได้ริเริ่มโครงการพัฒนาชุมชนน่าอยู่น่าสบายอย่างยั่งยืน หรือ Ecovillage โดยได้มอบหมายที่ปรึกษาโครงการคือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรรจน์ เศรษฐบุตร เป็นผู้พัฒนาเกณฑ์การประเมิน Ecovillage ขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2555 แต่หลังจากได้ทดลองนำเกณฑ์ Ecovillage ไปเป็นแนวทางในการออกแบบ และจัดทำโครงการพบว่าในบางหัวข้อ ยังไม่สามารถนำไปใช้ได้จริง ด้วยข้อจำกัดที่แตกต่างกันตามบริบท งบประมาณโครงการ ความรู้ความเข้าใจของบุคลากร และการจัดการโครงการภายในการเคหะแห่งชาติ ดังนั้นการเคหะแห่งชาติจึงได้ว่าจ้าง ศูนย์บริการวิชาการแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เพื่อนำเกณฑ์ Ecovillage มาพัฒนาปรับปรุงต่อยอด ผ่านการศึกษาปัญหาที่เกิดจากการใช้งานเกณฑ์ Ecovillage การศึกษาเกณฑ์อาคารเขียวทั้งในและต่างประเทศที่เกี่ยวข้อง การทดลองใช้เกณฑ์ Ecovillage เดิมมาประเมินในโครงการจริงของการเคหะ และโครงการภาคเอกชน และประสานงานกับคณะทำงานและเจ้าหน้าที่ของการเคหะแห่งชาติ เพื่อระบุปัญหาและข้อจำกัดที่เกิดขึ้นจากการใช้เกณฑ์ Ecovillage เดิม ทั้งนี้ กระบวนการดังกล่าวทำให้สามารถกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำที่โครงการควรมี ซึ่งจะช่วยให้การออกแบบ ก่อสร้าง และบริหารจัดการโครงการที่พักอาศัยของการเคหะแห่งชาติดำเนินไปในทิศทางเดียวกัน และสามารถใช้ได้จริงกับทุกโครงการของการเคหะแห่งชาติ โดยยังคงแนวคิดเดิมคือลดการใช้พลังงานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กระบวนการวิจัยจะประกอบด้วย การรวบรวมผลการศึกษาเกณฑ์อาคารเขียวต่างๆ การจำลองโมเดลพลังงาน การวิเคราะห์ต้นทุนค่าก่อสร้างที่เกิดขึ้น ประกอบกับการสำรวจข้อคิดเห็นต่างๆ ทั้งจากการสนทนากลุ่มเพื่อระดมความเห็นกับคณะทำงานของการเคหะแห่งชาติ และการอภิปรายร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้เชี่ยวชาญและผู้บริหารระดับสูงของการเคหะแห่งชาติ เพื่อทำการปรับปรุงและพัฒนาเกณฑ์ในขั้นสมบูรณ์ โดยเกณฑ์ Ecovillage ที่ปรับปรุงขึ้นใหม่นั้น ได้ทำการปรับปรุงให้เหมาะสมกับรูปแบบการจัดการโครงการของการเคหะแห่งชาติมากขึ้น และง่ายต่อการนำไปใช้มากขึ้น ผลจากการศึกษาข้างต้นพบว่าการปรับปรุงเกณฑ์ต้องคำนึงถึง 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ ไม่สร้างภาระด้านเวลา หรือเอกสารให้แก่สถาปนิกและวิศวกรผู้ออกแบบของการเคหะแห่งชาติ หลีกเลี่ยงการคำนวณทางฟิสิกส์ที่ซับซ้อนเกินกว่าที่ผู้ออกแบบอาคารทั่วไปจะทำได้ เน้นการใช้ระบบการประเมินตนเอง หรือ Self-Assessment แทนการใช้ผู้เชี่ยวชาญภายนอกมาตรวจประเมิน และ ลดขั้นตอนการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์เฉพาะทางในการจำลองประสิทธิภาพพลังงานและแสงสว่าง โดยทางคณะผู้วิจัย มีความเห็นว่าต้องเป็นลักษณะแบบ Prescriptive หรือเช็คลิสต์สิ่งที่ต้องดำเนินการเป็นข้อๆ ไป และต้องเป็นรูปแบบที่ผู้ออกแบบสามารถทำการประเมินแบบได้ด้วยตัวเอง เกณฑ์ Ecovillage ที่ปรับปรุงขึ้นใหม่ แบ่งหัวข้อตามระดับการประเมินซึ่งแบ่งออกได้ 2 ประเภทดังนี้ ข้อบังคับ ซึ่งเป็นข้อที่ทางทีมผู้วิจัยได้ศึกษาวิเคราะห์ตามกระบวนการต่างๆ พบว่าควรมีอยู่ในโครงการ และสามารถนำมาแบ่งเกณฑ์ได้เป็นระดับ 4 ตามความเหมาะสม ซึ่งในระดับ Certify ผู้ออกแบบต้องดำเนินตามที่ระบุไว้ทุกข้อ และสำหรับระดับที่สูงขึ้นจะมีสิ่งที่ต้องดำเนินการเพิ่มขึ้นไปทีละขั้น เช่น ถ้าโครงการต้องการได้รับรองระดับ Silver จะต้องดำเนินการตามข้อกำหนดทุกของระดับ Certify และเพิ่มข้อกำหนดในระดับ Silver และถ้าเป็นระดับ Platinum ซึ่งเป็นระดับสูงสุด จะต้องดำเนินการข้อกำหนดครบทุกข้อ ตามเช็คลิสต์ของแต่ละระดับ และ ข้อเลือกทำ หากโครงการไม่สามารถดำเนินการตามข้อบังคับตามเช็คลิสต์ได้ ผู้วิจัยได้เปิดโอกาสให้ใช้เกณฑ์ในหมวด Innovation เพื่อนำมาทดแทนได้ แต่จำนวนข้อที่เปิดโอกาสให้ทดแทนจะแตกต่างกันไปตามระดับ ผลของการจัดทำโครงการพักอาศัยแนวราบด้วยเกณฑ์ Ecovillage พบว่าจะช่วยลดพลังงานได้ 20.84% สำหรับระดับ Certify 24.01% สำหรับระดับ Silver 24.90% สำหรับระดับ Gold และ 37.63% สำหรับระดับ Platinum และในโครงการพักอาศัยแนวดิ่ง 9.52% สำหรับระดับ Certify และระดับ Silver 10.83% สำหรับระดับ Gold และ 20.27% สำหรับระดับ Platinum ในส่วนของค่าก่อสร้างที่เพิ่มขึ้นจากการจัดทำโครงการด้วยเกณฑ์ Ecovillage พบว่าค่าก่อสร้างในโครงการพักอาศัยแนวราบจะเพิ่มขึ้น 0.65% สำหรับระดับ Certify 1.25% สำหรับระดับ Silver 1.66% สำหรับระดับ Gold และ 8.00% สำหรับระดับ Platinum ในโครงการพักอาศัยแนวดิ่ง ไม่มีค่าก่อสร้างที่เพิ่มขึ้นสำหรับระดับ Certify และ ระดับ Silver เพิ่มขึ้น 0.07% สำหรับระดับ Gold และ 0.90% สำหรับระดับ Platinum โดยทั้งนี้อาคารพักอาศัยแนวตั้งจะสามารถผ่านเกณฑ์ได้โดยมีค่าก่อสร้างที่เพิ่มขึ้นน้อยกว่าอาคารพักอาศัยแนวราบ

คำสำคัญ