การสืบสานและการต่อยอดภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่นด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลแจ้ห่ม อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

อาหารท้องถิ่นในตำบลแจ้ห่ม อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักได้แก่ ผลิตภัณฑ์น้ำปู ดังคำขวัญของอำเภอแจ้ห่มที่ว่า “พระยาคำลือคู่บ้าน มะขามหวานคู่เมือง เงาพระธาตุลือเลื่อง เมืองน้ำปูดี” การสืบสานวัฒนธรรมอาหารท้องถิ่นต้องดำเนินการควบคู่กับการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารรูปแบบใหม่เพื่อให้เกิดความหลากหลาย และเหมาะสมต่อการดำเนินชีวิตของผู้บริโภคในปัจจุบัน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ขนมจีนน้ำปูกึ่งสำเร็จรูป เป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งที่สามารถสร้างความเป็นอัตลักษณ์ให้แก่ชุมชน และจัดเป็นอาหารเมนูแนะนำสำหรับผู้มาเยือนได้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาขนมจีนน้ำปูกึ่งสำเร็จรูปและการออกแบบบรรจุภัณฑ์ผงโรยข้าวน้ำพริกน้ำผักสำเร็จรูปพร้อมศึกษาช่องทางการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ผ่านระบบพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงหาแนวทางการเผยแพร่บทเรียนสำเร็จรูปเพื่อสืบสานวัฒนธรรมด้านภาษาไทยถิ่นเหนือ และวัฒนธรรมอาหารพื้นบ้าน ในโรงเรียนระดับประถมศึกษา และมัธยมศึกษาในอำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง จากการศึกษาสภาวะที่เหมาะสมในการอบแห้งเส้นขนมจีนน้ำปู พบว่าสภาวะที่เหมาะสมที่สุดในการทำแห้งเส้นขนมจีนน้ำปูคือ การอบที่อุณหภูมิ 44 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลา 7 ชั่วโมง ที่สภาวะนี้เส้นขนมจีนน้ำปูกึ่งสำเร็จรูปมีค่าความชื้นร้อยละ 6.03?0.02 ปริมาณน้ำอิสระ 0.55?0.01 และค่าความคงทนต่อการแตกหัก 497?24.70 นิวตันสามารถเก็บรักษาที่อุณหภูมิ 35+2 องศาเซลเซียสได้เป็นระยะเวลา 42 วันโดยเป็นขนมจีนน้ำปูที่มีโปรตีน และมีธาตุเหล็กสูง การพัฒนาด้านเทคโนโลยีและการรับรองคุณภาพการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารท้องถิ่น เป็นปัญหาที่ควรได้รับการแก้ไขเพื่อยกระดับมาตรฐานการผลิตให้สูงขึ้น ในเบื้องต้นได้จัดทำฉลากบรรจุภัณฑ์ที่มีข้อมูลโภชนาการของผลิตภัณฑ์น้ำปูอ้างอิงได้ว่า เป็นผลิตภัณฑ์อาหารที่อุดมด้วยโปรตีน และมีธาตุเหล็กสูงและสามารถสั่งซื้อได้ที่ http://www.nampoo.mgacademic.com การสืบสานภูมิปัญญาการผลิตอาหารท้องถิ่นด้วยหนังสือนอกเวลาผลงานเขียน “บทเรียนจากท้องทุ่ง โรงเรียนแห่งชีวิต”นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายให้ความพึงพอใจระดับมากที่สุดด้านความเป็นเอกลักษณ์ของภาษาไทยถิ่นเหนือ (4.5+0.53 คะแนน) ด้านแนวคิดและการนำเสนอเนื้อหาชัดเจน (4.6+0.52 คะแนน) ให้ความรู้ด้านภูมิปัญญาการผลิตอาหารท้องถิ่น (4.7+0.48 คะแนน) และมีความพอใจด้านการสอดแทรกคุณธรรม (4.8+0.42 คะแนน) ทำให้นักเรียนรู้สึกภาคภูมิใจในวัฒนธรรมท้องถิ่น (4.5+0.53 คะแนน) และรู้สึกมีความสุขที่ได้อ่านผลงานเขียนเล่มนี้ (4.6+0.52 คะแนน) กระบวนการขับเคลื่อนการสืบสานภูมิปัญญาการผลิตอาหารท้องถิ่น จึงต้องใช้ความร่วมมือทั้งภาคประชาชน ภาครัฐ และภาควิชาการ รวมถึงการใช้เทคโนโลยีเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารท้องถิ่นให้เหมาะสมต่อยุคสมัย และการสร้างเยาวชนรุ่นใหม่ให้ตระหนักและรู้ซึ้งถึงวัฒนธรรมของตนเองผ่านสื่อต่างๆหลายช่องทาง เพื่อมีส่วนร่วมต่อการเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์วัฒนธรรมอาหารท้องถิ่นของตนเอง

คำสำคัญ