องค์ความรู้ด้านการบริโภคอาหารของผู้สูงอายุในกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทลื้อ ไทยอง และไทใหญ่ภายใต้วัฒนธรรมล้านนา

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยเรื่อง องค์ความรู้ด้านการบริโภคอาหารของผู้สูงอายุในกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทลื้อ ไทยอง และไทใหญ่ ภายใต้วัฒนธรรมล้านนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการบริโภคอาหารที่ทำให้มีอายุที่ยืน ยาวของผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทลื้อ ไทยอง และไทใหญ่ ภายใต้วัฒนธรรมล้านนา 2) วิเคราะห์เงื่อนไข อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องที่นำไปสู่การมีอายุยืนยาวของผู้สูงอายุของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทลื้อ ไทยอง และไทใหโหญ่ และ 3) ประมวลองค์ความรู้ด้านการบริโภคอาหารที่ทำให้ผู้สูงอายุของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทลื้อ ไทยอง และ ไทใหญ่มีอายุที่ยืนยาว การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์ผู้สูงอายุทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์ ที่มีอายุ 80 ปีขึ้นไปแบบเจาะลึก สัมภาษณ์อย่างไม่เป็นทางการโดยใช้แนวคำถามเป็นเครื่องมือวิจัย เก็บข้อมูล ทั้งสิ้นจำนวน 32 คน แบ่งได้เป็น 1) กลุ่มชาติพันธุ์โทลื้อเก็บข้อมูลในพื้นที่ตำบลลลวงใต้ อำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ และเมืองเชียงรุ่ง ในเขตปกครองพิเศษไท - สิบสองปันนา มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐ ประชาชนจีน 2) กลุ่มชาติพันธุ์ไทยวนเก็บข้อมูลในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ 3) กลุ่มชาติพันธุ์ ไทยองเก็บข้อมูลในพื้นที่อำเภอเมืองและอำเภอป้าชาชาง จังหวัดลำพูน และ 4) กลุ่มชาติพันธุ์ใทใหญ่เก็บข้อมูล ในพื้นที่อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน จากการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ไทสื้อ ไทยองจะรับประทานข้าวเหนียวเป็นหลัก ส่วนผู้สูงอายุกลุ่มชาติพันธุ์ใทใหญ่จะรับประทานข้าวสวยเป็นหลัก ทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์มีการรับประทานอาหาร พื้นบ้านภายใต้วัฒนธรรมล้านนาที่คล้ายคลึงกัน มีเครื่องปรุงที่หลากหลาย เต็มไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ไม่ นิยมใช้น้ำมัน กะทิ และผงชูรสในการประกอบอาหาร มีการปรุงอาหารที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่น คือ ผู้สูงอายุชาวไทยวนและไทใหญ่จะปรุงด้วยถั่วเน่าเป็นหลัก ผู้สูงอายุชาวไทลื้อในสิบสองปันนาจะปรุงด้วยมะ แขว่นเป็นหลัก ส่วนผู้สูงอายุชาวไทยองจะปรุงอาหารด้วยปลาร้าเป็นหลัก อาหารที่ผู้สูงอายุทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์ รับประทานส่วนใหญ่จะเป็นอาหารประเภทแกง ต้ม ผัด คั่ว รวมถึงน้ำพริกชนิดต่างๆ รับประทานพร้อมพืชผัก พื้นบ้านที่ปลูกไว้เอง ในส่วนของเงื่อนไขอื่นๆ ที่นำไปสู่การมีอายุยืนยาวของผู้สูงอายุแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ได้แก่ การอยู่ในชนบท ใกล้ชิดกับธรรมชาติ ได้รับประทานอาหารที่ปลอดภัย พฤติกรรมการรับประทานอาหาร ผู้สูงอายุจะรับประทานวันละ 3 มื้อ รับประทานอาหารตามฤดูกาล มีความเชื่อเรื่องการรับประทานอาหารที่ แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ แต่ที่คล้ายคลึงกัน ได้แก่ บทบาทของครอบครัวในการดูแลเรื่องการรับประทาน อาหารของผู้สูงอายุ การอยู่เป็นครอบครัวใหญ่ ลูกหลานจะเป็นผู้ดูแลจัดหาอาหารให้รับประทาน รับประทาน อาหารร่วมกับผู้สูงอายุ ทำให้ผู้สูงอายุมีความสุขในการทานอาหารทำให้ทานได้มาก ผู้สูงอายุทั้ง 4 กลุ่มชาติ พันธุ์ได้ทำกิจกรรมที่ช่วยในการเคลื่อนไหวร่างกาย ได้แก่ การปลูกผักสวนครัว การทำถั่วเน่า ทำงานบ้าน เดิน ไปหาเพื่อนบ้านใกล้เคียง รวมถึงการเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาและช่วยกิจกรรมต่างๆ ของวัด ล้วนเป็น เงื่อนไขที่ทำให้ผู้สูงอายุทั้ง 4 กลุ่มชาติพันธุ์มีอายุที่ยืนยาว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงควรส่งเสริมวิถีชีวิตอันเป็น วัฒนธรรมตั้งเดิม ภูมิปัญญาด้านการบริโภคอาหารที่เหมาะสม สนับสนุนการปลูกพืชผักพื้นบ้านที่ปลอด สารพิษ รวมถึงส่งเสริมการประกอบอาหารไทยพื้นบ้านที่มีประโยชน์ต่อร่างกายจากเครื่องปรงที่หลากหลาย และเต็มไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ

คำสำคัญ