การส่งเสริมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทยแบบมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลแวงน่าง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ และความต้องการการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ 2. เพื่อศึกษาผลการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทย และ 3. เพื่อศึกษาความพึงพอใจของการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุอาศัยอยู่ในตำบลแวงน่าง.อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม การศึกษาแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามในผู้สูงอายุ จำนวน 340 คน ระยะที่ 2 การดำเนินโครงการใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทยโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้าน 5 ด้าน คือ ด้านอาหาร ด้านสมุนไพร ด้านการออกกำลังกาย ด้านการฝึกจิตและด้านนวดแผนไทย ในกลุ่มผู้สูงอายุ จำนวน 40 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และ สถิติ Paired t-Test ผลการศึกษาพบว่า ระยะที่ 1 ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง คิดเป็นร้อยละ 66.76 อายุมากกว่า 65ปี คิดเป็นร้อยละ 65.88 พฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุ อยู่ในระดับ ปฏิบัติเป็นประจำ ( = 2.54 SD 0.59) คุณภาพชีวิตโดยรวมพบว่าส่วนใหญ่อยู่ในระดับคุณภาพชีวิตดี ร้อยละ 62.94 ผู้สูงอายุเคยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านด้านการรับประทานอาหารพื้นบ้านเช่น ผักพื้นบ้าน และน้ำสมุนไพรมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 82.05 ระยะที่ 2 ผลการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทย พบว่ามีค่าดัชนีมวลกายลดลงค่าน้ำตาลในเลือดลดลงแต่ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (P-value = 0.17 และP-value = 0.16 ตามลำดับ) ผู้สูงอายุใช้ภูมิปัญญาพื้นบ้านทุกด้านคิดเป็นร้อยละ 100 ภูมิปัญญาพื้นบ้านไทยด้านการอบสมุนไพรโดยใช้สุ่มไก่พบว่าผู้สูงอายุมีการพัฒนาต่อยอดงานวิจัยโดยการดัดแปลงใช้บัวรดน้ำแทนหม้อหุงข้าวไว้เป็นที่ต้มสมุนไพรและเจาะช่องให้ไอน้ำเข้าไปในตัวสุ่ม ซึ่งเป็นการแก้ปัญหาจากการที่ผู้สูงอายุอาจจะชนหม้อหุงข้าวที่วางในสุ่มไก่ นอกจากนี้ ภูมิปัญญาพื้นบ้านไทยด้านการออกกำลังกายโดยการใช้ท่าฤาษีดัดตนร่วมกับการแกว่งแขนเหมาะสมกับผู้สูงอายุที่มีอายุมากและมีน้ำหนักตัวมาก ภูมิปัญญาพื้นบ้านไทยด้านการนวดแผนไทยคือการนวดฝ่าเท้าเพื่อสุขภาพพบว่าผู้สูงอายุมีความสนใจที่จะเรียนรู้การฝึกนวด และได้นำไปนวดตนเองที่บ้าน เป็นการช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดีขึ้น และช่วยในการผ่อนคลายกล้ามเนื้อจากการทำงานได้ด้วย พฤติกรรมการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุหลังเข้าร่วมโครงการมีค่าเฉลี่ยมากกว่าก่อนเข้าร่วมโครงการ (ก่อน 2.48 + 0.65, หลัง 2.55 + 0.62) คุณภาพชีวิตโดยรวมของผู้สูงอายุหลังเข้าร่วมโครงการมีค่าสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโครงการ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (P-value = 0.00) ผลจากการประเมินความพึงพอใจพบว่าผู้สูงอายุสามารถนำภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ได้จากการจัดโครงการไปใช้ประโยชน์ในการดูแลสุขภาพได้อยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.42 SD = 0.61) คำสำคัญ : การดูแลสุขภาพ, ภูมิปัญญาพื้นบ้านของไทย, ผู้สูงอายุ

คำสำคัญ