การสร้างระบบพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัย

บทคัดย่อ

การสร้างระบบเพื่อพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีศักยภาพเป็นนักวิจัย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) มีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อสร้างระบบสำหรับพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัยและทดลองและศึกษาผลการใช้ระบบเพื่อพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัย มีขั้นตอนและวิธีการดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 การสร้างระบบสำหรับพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัย และระยะที่ 2 การทดลองใช้ระบบสำหรับพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัย ประชากร คือ ผู้เรียนในช่วงชั้น 4 ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้เรียนในช่วงชั้น 4 ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ วิธีการคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยใช้แบบอาสาสมัคร การรวบรวมข้อมูลในงานวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและถอดบทเรียนประสบการณ์ความสำเร็จจากแบบปฏิบัติที่ดี การสัมภาษณ์จากผู้รู้ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสนทนากลุ่ม และการใช้แบบสอบถามจากหน่วยจัดการงานวิจัยและผู้เกี่ยวข้องที่ร่วมโครงการ และวิเคราะห์เนื้อหาในส่วนที่เป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยช่วยให้ได้ระบบสำหรับพัฒนาผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานให้มีความสามารถเป็นนักวิจัย ประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ได้แก่ ส่วนที่ 1 สถานภาพ ศักยภาพ ทุนและบริบทของเครือข่ายสถานศึกษาขั้นพื้นที่ เป็นการศึกษาข้อมูลและบริบทเบื้องต้น ทุน และศักยภาพการวิจัยของผู้เข้าร่วมโครงการ ส่วนที่ 2 ขั้นตอนการพัฒนานักวิจัย ซึ่งประกอบไปด้วย การพัฒนานักวิจัยต้นน้ำเน้นการพัฒนาข้อเสนอโครงการวิจัยพร้อมทั้งให้ความรู้เกี่ยวกับการใช้บริการเครือข่ายสังคมออนไลน์ และการฝึกปฏิบัติการจริงร่วมกับการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบเผชิญหน้าผลการพัฒนาปัญหาและข้อเสนอโครงการวิจัยระหว่าง ผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิจัย นักวิจัยพี่เลี้ยง และ ผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 ที่เข้าร่วมโครงการวิจัย โดยใช้เทคนิคเรื่องการเล่าเรื่องประสบการณ์ความสำเร็จ การพัฒนานักวิจัยกลางน้ำเน้นการดำเนินการวิจัยตามกรอบข้อเสนอโครงการวิจัย โดยมีติดตามและประเมินผล ระหว่างที่ผู้เรียนช่วงชั้นที่ 4 และพี่เลี้ยงนักวิจัยกำลังดำเนินการวิจัยเป็นระยะ ๆ และการพัฒนานักวิจัยปลายน้ำเน้นกระบวนการเขียนรายงานและเผยแพร่ผลงานวิจัย และร่วมเวทีนำเสนอผลงานวิจัยในการประชุมวิชาการของมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ ซึ่งกระบวนการพัฒนานักวิจัยตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทางจะมีการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและทดลองปฏิบัติการจริงให้แก่ผู้เข้าร่วมโครงการ มีพี่เลี้ยงนักวิจัยคอยให้คำปรึกษา มีการบริการเครือข่ายทางสังคมออนไลน์เพื่อจัดการความรู้อย่างต่อเนื่อง และมีการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จัดการความรู้เพื่อให้นักวิจัยที่เข้าโครงการได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ จัดการความรู้กันอย่างต่อเนื่อง และส่วนที่ 3 ผลผลิต/ผลลัพธ์ที่ได้จากการดำเนินงานช่วยให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความสามารถเป็นนักวิจัย คือ สามารถเขียนข้อเสนอโครงการวิจัยได้ สามารถดำเนินการวิจัยตามกรอบข้อเสนอโครงการวิจัยได้ สามารถเขียนรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์และนำเสนอผลการวิจัยได้

คำสำคัญ