กระบวนการเรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมในวิถีเกษตรเชิงพื้นที่
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการกระบวนการเรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมในวิถีเกษตรเชิงพื้นที่ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตผลผลิตทางการเกษตรโดยใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมร่วมกับภูมิปัญญาในท้องถิ่น พัฒนาระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิตโดยการวิจัยแบบมีส่วนร่วม และพัฒนาโครงการนำร่องระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชบนพื้นฐานของข้อมูลเกษตรเชิงพื้นที่และฐานความรู้พืชแบบบูรณาการศาสตร์ รวมถึงการสร้างและบ่มเพาะนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชน ให้มีศักยภาพด้านการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต และการจัดการคุณภาพผลผลิตทางการเกษตรสู่ความมั่นคงทางเศรษฐกิจฐานรากของชุมชน โดยมี 1.การใช้เครื่องมือภายใต้กลไกการมีส่วนร่วมในชุมชนการพัฒนากระบวนการกลุ่มเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม 2.กระบวนการรวบรวมค้นคว้าข้อมูลเชิงพื้นที่และประเด็น 3.กลไกการบ่มเพาะนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชนด้านระบบการผลิตและการจัดการการผลิตที่มีประสิทธิภาพ ต้นทุนต่ำของชุมชน 4.สร้างกระบวนการเรียนรู้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) ระหว่างทีมนักวิจัยในโครงการกับทีมนักวิจัยชุมชนที่ต่อเนื่อง มีการจัดเวทีการจัดการความรู้กระบวนการผลิตของชุมชนจากภูมิปัญญา ภายใต้กระบวนการ การรวบรวม/วิเคราะห์/วิพากษ์/การคัดเลือก ได้ผลผลิตตัวอย่างชุมชน 1 ตัวอย่างและคัดเลือกตัวแทนชุมชนเพื่อเข้าร่วมการวิจัยและทดลองระบบและการจัดการการผลิตโดยใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ได้รับการถ่ายทอดเปรียบเทียบกับวิธีการที่ชุมชนเคยปฏิบัติ มีการอบรมเชิงปฏิบัติการและบ่มเพาะนักวิจัยชุมชนร่วมกับนักวิชาการ เพื่อพัฒนาทักษะด้านวิชาการเทคโนโลยีและนวัตกรรมเกษตรแม่นยำ เทคโนโลยีการจัดการระบบการปลูกพืชแบบแม่นยำตรงต่อความต้องการของตลาดทั้งทางด้านปริมาณและช่วงเวลา ทำให้เกษตรกรสามารถจำหน่ายผลผลิตได้ราคาสูงขึ้นโดยร่วมกันกำหนดเป้าหมาย และวางแผนการผลิต ร่วมกำหนดและออกแบบแนวทางการเรียนรู้พัฒนานวัตกรรมหรือการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อการทดลองจริงในพื้นที่การผลิตเปรียบเทียบกับรูปแบบการผลิตเดิมของนักวิจัยชุมชน กำหนดประเด็นการพัฒนาฐานทางความรู้และความคิดเพิ่มทักษะด้านวิชาการและเทคโนโลยีเชิงประยุกต์ให้กับนักวิจัย การพัฒนาระบบฐานข้อมูล ฐานความรู้และแผนที่เกษตร (Agri-Map) เพื่อสนับสนุนในการตัดสินใจปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตของเกษตรกร และเป็นแนวทางนำไปสู่การเชื่อมต่อของนโยบายในระดับท้องถิ่นและระดับจังหวัด โครงการนำร่องระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชบนพื้นฐานของข้อมูลเกษตรเชิงพื้นที่และฐานความรู้พืช (SMART Agro-InnoNetworks) จากการดำเนินงานพบว่า บนเป้าหมายมุ่งเน้นกระบวนการการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมในวิถีเกษตรเชิงพื้นที่ พัฒนาระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิตโดยการวิจัยแบบมีส่วนร่วม และพัฒนาโครงการนำร่องระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชบนพื้นฐานของข้อมูลเกษตรเชิงพื้นที่และฐานความรู้พืชแบบบูรณาการศาสตร์ รวมถึงการสร้างและบ่มเพาะนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชน ให้มีศักยภาพด้านการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต และการจัดการคุณภาพผลผลิตทางการเกษตรสู่ความมั่นคงทางเศรษฐกิจฐานรากของชุมชน โดยนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชน สามารถขยายผลความรู้สู่ความคิดด้านการพัฒนาที่ต่อเนื่องในการยกระดับการผลิตที่มีประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิตโดยการวิจัยแบบมีส่วนร่วม ภายใต้การร่วมมือของหน่วยงานรัฐ สนับสนุนต่อยอดการพัฒนา นอกจากนี้ยังสามารถขยายผลระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิตให้กับเครือข่ายหน่วยงานในพื้นที่และชุมชนอื่นๆ ภายใต้ขอบเขตการดำเนินงานของโครงการวิจัยฯในระยะเวลา 1 ปี ที่มีปัจจัยที่เป็นข้อกำหนดสำคัญคือ วิถีด้านการเกษตรที่มีปัจจัยช่วงเวลาของฤดูกาลที่ต้องมีการดำเนินงานของชุมชนเป้าหมาย และสภาพพื้นที่ชุมชนที่มีข้อจำกัดต่อการเดินทาง และการติดต่อสื่อสารที่อาจจะมีผลต่อการดำเนินงาน จึงได้มีการจัดกระบวนการเรียนรู้ สร้างกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสมกับพัฒนาทางความคิดในรูปแบบ Active Leaning โดยจัดกิจกรรมสร้างการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้ลงมือกระทำและใช้กระบวนการคิดเกี่ยวกับสิ่งที่นักวิจัยชุมชนได้ ตามแผนการดำเนินงานที่วางไว้ร่วมกัน บูรณาการวิธีการจัดกระบวนการเรียนกับการบริการวิชาการและการวิจัย ผ่านการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการที่มีทั้งการถ่ายทอดเทคโนโลยี (Transfer Technology) และการพัฒนาเทคโนโลยีแบบมีส่วนร่วม (Participatory Development Technology) ทำการขยายผลการเรียนรู้สู่การปฏิบัติการทดลองด้วยตนเองของนักวิจัยชุมชน (PAR) ซึ่งพบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชน โดยภาพรวมมีการจัดการผลผลิตทางการเกษตรในวิถีอาชีพของชุมชนมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ลดต้นทุนมากกว่าร้อยละ 20 ผลผลิตมีคุณภาพเพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 20 จากเดิม และผลผลิตทางการเกษตรของชุมชนมีมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นจากเดิมมากกว่าร้อยละ 20 มีการสร้างและบ่มเพาะนักวิจัยชุมชน/นวัตกรชุมชน ในจังหวัดลำปางจำนวน 24 คน และจังหวัดตาก จำนวน 26 คน ให้มีศักยภาพด้านการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต และสามารถถ่ายทอดเทคโนโลยีขยายผลสู่ชุมชนและเครือข่ายหน่วยงานในพื้นที่และชุมชนอื่นๆ เกิดนวัตกรรมหรือการต่อยอดใช้ประโยชน์เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตวิถีเกษตรชุมชน 1 นวัตกรรม คือ เทคโนโลยีเสริมประสิทธิภาพและควบคุมการผลิตที่ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มคุณภาพผลผลิตในวิถีเกษตร ระยะเวลาการทำงานลดลงร้อยละ 50 ค่าใช้จ่ายด้านแรงงานลดลงร้อยละ 50 คุณภาพของผลผลิตด้านน้ำหนัก ความสม่ำเสมอ ขนาด เป็นต้น ดีขึ้นมากกว่าร้อยละ 50 และเกิดระบบสารสนเทศที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ข้อมูล เพื่อประโยชน์ต่อการพัฒนาเครือข่ายอาชีพการเกษตรเชิงพื้นที่แต่ละตำบล จำนวน 1 ระบบ