การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างรูปแบบกิจกรรมส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจของนักเรียนทุนเสมอภาคทางการศึกษา

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเพื่อสร้างรูปแบบกิจกรรมส่งเสริมความเข้มแข็ง ทางใจของนักเรียนทุนเสมอภาคทางการศึกษา ผู้วิจัย ศิริวรรณ กำแพงพันธ์ ปริญญา ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต ปีการศึกษา 2566 อาจารย์ที่ปรึกษา อาจารย์ ดร. นฤมล พระใหญ่ อาจารย์ที่ปรึกษาร่วม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ฐาศุกร์ จันประเสริฐ การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในครั้งนี้มีความมุ่งหมายในการวิจัยคือ 1) เพื่อทำความเข้าใจ สถานการณ์ของความยากลำบากในชีวิตและลักษณะความเข้มแข็งทางใจของนักเรียน 2) เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนา รูปแบบกิจกรรมส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจสำหรับนักเรียนโดยอาศัยกระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของ ครู ผู้ปกครอง และนักเรียน 3) เพื่อศึกษาผลลัพธ์การเปลี่ยนแปลงความเข้มแข็งทางใจของนักเรียนที่ได้เข้าร่วมกิจกรรม การวิจัยแบ่งออกเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 คือการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้เข้าร่วมวิจัยจำนวน 12 ราย เป็นนักเรียนทุนเสมอ ภาคทางการศึกษา ผู้ปกครอง และอาจารย์ อย่างละ 4 ราย และระยะที่ 2 คือการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม ผู้เข้าร่วมการวิจัย ได้แก่ นักเรียนทุนเสมอภาคทางการศึกษา ผู้ปกครอง ครู และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผลการวิจัยพบว่า สถานการณ์ความยากลำบาก ประกอบด้วย 2 ประเด็น คือ 1) ความยากลำบากที่เกิดขึ้นร่วมกับครอบครัว 2) ความ ยากลำบากที่เกิดขึ้นในบริบทด้านการเรียนและส่วนตัว สิ่งสนับสนุนหรือทรัพยากร ประกอบด้วย 1) สิ่งสนับสนุนภายนอก ตัวนักเรียน เป็นการสนับสนุนทางอารมณ์ การสนับสนุนทางการรับรองเห็นชอบ การสนับสนุนทางการให้ข้อมูล การ สนับสนุนทางวัตถุ 2) สิ่งสนับสนุนภายในตัวนักเรียนคือคุณลักษณะและทักษะความสามารถ การเปลี่ยนแปลงหลัง เผชิญความยากลำบาก คือ การเปลี่ยนความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรม ผลการพัฒนารูปแบบกิจกรรมส่งเสริมความ เข้มแข็งทางใจพบว่ามีกิจกรรม 2 รูปแบบที่มีการดำเนินการควบคู่กัน คือ 1) รูปแบบที่ส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจใน ระดับตัวบุคคล ผ่านกิจกรรม 2 ลักษณะคือ ส่งเสริมผ่านกระบวนการปรึกษากลุ่มทางจิตวิทยา จำนวน 8 ครั้ง และ ส่งเสริมผ่านการทำกิจกรรมเพื่อโรงเรียนและชุมชน 2) รูปแบบที่ส่งเสริมความเข้มแข็งทางใจผ่านบริบทแวดล้อมที่ใกล้ชิด คือ ผู้ปกครองและอาจารย์ ผ่านกิจกรรมเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจและการพัฒนาศักยภาพ ผลการเข้าร่วมกิจกรรม พบว่า นักเรียนทุนเสมอภาคทางการศึกษามีความเข้มแข็งทางใจสูงขึ้น งานวิจัยนี้ได้นวัตกรรมโปรแกรมเสริมสร้างความ เข้มแข็งทางใจบนฐานคิดการบำบัดความคิดและพฤติกรรมโดยเน้นความเข้มแข็งของบุคคลเป็นฐานร่วมกับแนวคิดระบบ นิเวศวิทยาเชิงสังคมที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงสำหรับนักเรียนที่อยู่ในครอบครัวยากจนโดยอาศัยการมีส่วนร่วมของครู และผู้ปกครอง คำสำคัญ : การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม, ความเข้มแข็งทางใจ, นักเรียนทุนเสมอภาคทางการศึกษา

คำสำคัญ