การศึกษาและพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพมารดาและทารกด้วยภูมิปัญญาพื้นบ้านในศูนย์เรียนรู้การแพทย์พื้นบ้านไทยในชุมชน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาและพัฒนารูปแบบการสร?างเสริมสุขภาพมารดาและทารกด?วยภูมิป?ญญาพื้นบ?าน ในศูนย?เรียนรู?การแพทย?พื้นบ?านไทยในชุมชน เป?นลักษณะการวิจัยและพัฒนา (Research and Development ) มีวัตถุประสงค?เพื่อส?งเสริมการใช?ประโยชน?จากภูมิป?ญญาพื้นบ?านด?านสุขภาพใน การสร?างเสริมสุขภาพเพื่อการพึ่งตนเองด?านสุขภาพและเศรษฐกิจชุมชนและเพื่อสร?างความยอมรับ องค?ความรู?ภูมิป?ญญาพื้นบ?านด?านสุขภาพแก?คนรุ?นใหม?ให?หันกลับมาสนใจภูมิป?ญญาที่ดํารงอยู?ใน ท?องถิ่นของตนโดยเฉพาะภูมิป?ญญาในการสร?างเสริมสุขภาพอนามัยมารดาและทารกโดยแบ?งการ ศึกษาวิจัยเป?น 3ระยะคือระยะที่ 1 เป?นการศึกษาสถานการณ?การใช?องค?ความรู?ภูมิป?ญญาพื้นบ?าน ระยะที่ 2 เป?นการศึกษารูปแบบแนวทางการบูรณาการองค?ความรู?ภูมิป?ญญาพื้นบ?านในระบบบริการ สุขภาพชุมชน ระยะที่ 3 เป?นการจัดทําข?อเสนอในเชิงนโยบายรายงานการศึกษาวิจัยนี้เป?นการศึกษา ระยะที่ 1 มีวัตถุประสงค?เพื่อศึกษาสถานการณ?การสร?างเสริมสุขภาพอนามัยของมารดาและทารก ด?วยภูมิป?ญญาพื้นบ?านด?านสุขภาพในชุมชน เพื่อคัดเลือกรูปแบบ วิธีการที่ยังคงมีการใช?บ?อยเพื่อ นํามาศึกษาเจาะลึกและส?งเสริมพัฒนาต?อไปและ ศึกษาองค?ความรู?ภูมิป?ญญาการสร?างเสริมสุขภาพ อนามัยมารดาและทารก ได?แก?การดูแลระหว?างการตั้งครรภ?การคลอดและหลังคลอด อาหาร พื้นบ?าน ยาสมุนไพร พิธีกรรมและพฤติกรรมที่เกี่ยวข?อง เพื่อจัดทําคู?มือการสร?างเสริมสุขภาพ อนามัยมารดาและทารกสําหรับประชาชนและหมอพื้นบ?านในแต?ละท?องถิ่น โดยทําการศึกษาใน 2 พื้นที่คือตําบลป?าแงะอําเภอป?าแดด จังหวัดเชียงรายและตําบลแม?สุกอําเภอแม?ใจ จังหวัดพะเยา ทํา การสํารวจสถานการณ?การใช?องค?ความรู?ภูมปิ?ญญาในกลุ?มมารดาที่มีบุตรอายุไม?เกิน 1 ป?และทําการ ระดมสมอง(Focus group)ในกลุ?มแม?บ?าน ผู?สูงอายุหมอพื้นบ?าน เพื่อศึกษาเจาะลึกองค?ความรู?และ นําความรู?ภูมิป?ญญาที่ได?มาจัดระดับเพื่อส?งเสริมการใช?ในครอบครัวและในศูนย?เรียนรู?การแพทย? พื้นบ?าน เชื่อมโยงสู?ระบบสุขภาพ ผลการศึกษาพบว?า องค?ความรู?ภูมิป?ญญาส?วนใหญ?เป?นสิ่งที่มี การถือปฏิบัติสืบต?อกันมาและเกิดผลดีต?อสุขภาพอนามัยของมารดาและทารก ทั้งยังสามารถปฏิบัติ ช?วยเหลือกันเองในครอบครัวโดยเฉพาะสามีเป?นผู?มีบทบาทสําคัญ ที่จะต?องคอยดูแลเฝ?าระวังรักษา สุขภาพของภรรยาและบุตร ส?วนแม?และยายเป?นผู?ทําหน?าที่ถ?ายทอดองค?ความรู?ภูมิป?ญญา ช?วยเหลือ และเมื่อเกินความสามารถก็สามารถที่จะทราบว?าใครจะช?วยเหลือในประเด็นต?างๆได?อย?างไร ขณะเดียวกันก็ปฏิบัติตามคําแนะนําของเจ?าหน?าที่พยาบาลที่ดูแลตั้งแต?ระยะตั้งครรภ?และหลังคลอด ดังนั้นระบบการดูแลสุขภาพอนามัยมารดาและทารกในชุมชนจึงเป?นลักษณะความสัมพันธ? เชื่อมโยง ของคนในครอบครัว ชุมชน และ ระบบริการสุขภาพอย?างที่ไม?สามารถแยกออกจากกัน ได?ชัดเจน ดังนั้นจึงมีข?อเสนอแนะสําหรับผู?บริหารและผู?ปฏิบัติการที่เกี่ยวข?องควรมีนโยบาย แนว ทางการดําเนินงานรวมทั้งการศึกษาวิจัยและพัฒนาเพื่อบูรณาการองค?ความรู?ภูมิป?ญญาพื้นบ?านใน ระบบสุขภาพทั้งระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิในการเสริมสร?างสุขภาพอนามัยมารดาและทารกได?อย?าง เหมาะสมกับวัฒนธรรมของแต?ละท?องถิ่น