การศึกษาปัจจัยเชิงพื้นที่ต่อการกระจายของเชื้อ Burkholderia pseudomallei ในดิน ด้วยภาพถ่ายดาวเทียมความละเอียดสูง

บทคัดย่อ

เมลิออยด์เป็นโรคติดเชื้อมีสาเหตุมาจากแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei ที่เจือปนในดิน การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อตรวจหาเชื้อ B. pseudomallei ในดินนาข้าว 2) วิเคราะห์สถิติสหสัมพันธ์เชิงพื้นที่ต่อการกระจายเชื้อ B. pseudomallei และ 3) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเชิงพื้นที่กับแผนที่กระจายเชื้อ B. pseudomallei เก็บตัวอย่างดินนาข้าวจำนวน 78 ตัวอย่าง ประมาณ 100 กรัม ที่ระดับความลึก 30 เซ็นติเมตร แต่ละตำแหน่งตรวจวัดอุณหภูมิดิน และค่าความเป็นกรด-ด่างดิน และตำแหน่งพิกัดภูมิศาสตร์ (GPS) จากนั้นใช้สมการ Indikator kriging ประมาณค่าความน่าจะป็นในการพบเชื้อ B. pseudomallei ใช้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม Landsat 8 OLI และ TIS วิเคราะห์ปัจจัยทางกายภาพ คือ ดัชนีอุณหภูมิพื้นผิว และดัชนีความชื้นดิน และปัจจัยเชิงพื้นที่ ได้แก่ 1) แผนที่กระจายอุณหภูมิดิน และ 2) แผนที่ความเป็นกรด-ด่างดิน จากนั้นวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างแผนที่กระจายเชื้อ B. pseudomallei กับปัจจัยทางกายภาพ และปัจจัยเชิงพื้นที่ โดย spearman’s rank test ผลการศึกษาพบเชื้อ B. pseudomallei จำนวน 32 ตัวอย่าง (41.03%) และไม่พบเชื้อ B. pseudomallei จำนวน 46 ตัวอย่าง (58.97%) จากทั้งหมด 78 ตัวอย่าง ผลการพัฒนาแบบจำลองเซมิแวริโอแกรมพบว่าระยะทางที่เหมาะสมของข้อมูลเริ่มมีความเป็นอิสระกัน (Rang) เท่ากับ 90.51 เมตร และแผนที่กระจายเชื้อ B. pseudomallei พบว่ามีความสัมพันธ์กับ แผนที่อุณหภูมิดิน แผนที่ความชื้นดิน แผนที่ความเป็นกรด-ด่างดิน และแผนที่กระจายอุณหภูมิดิน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001) การพัฒนาแบบจำลองเซมิวาริโอแกรมจะเป็นทางเลือกในการกำหนดระยะทาง และ Indicator kriging ของแผนที่โอกาสที่พบเชื้อ B. pseudomallei ในพื้นที่ และเป็นข้อมูลเบื้อต้นที่ใช้ประกอบการตัดสินใจในการวางแผน และการเฝ้าระวัง เชื้อ B. pseudomallei

คำสำคัญ