กำลังโหลดข้อมูล…
Search for a command to run...
โรคไหม้ข้าวที่มีสาเหตุจากเชื้อรา Pyricuralia oryzae เป็นปัญหาสำคัญในการผลิตข้าว ส่งผลให้ผลผลิตข้าวลดลงประมาณ 10-30% การควบคุมโรคไหม้โดยชีววิธีเป็นทางเลือกหนึ่งที่ปลอดภัยต่อสิ่งแวดล้อม และยั่งยืน การศึกษานี้ทำการศึกษาประสิทธิภาพของแบคทีเรียควบคุมโรคใบไหม้ข้าว Enterobacter oryziphilus NP19 ต่อการส่งเสริมการเจริญเติบโต และควบคุมการเกิดโรคใบไหม้ในข้าวขาวดอกมะลิ 105 โดยการ colonized เชื้อ E. oryziphilus NP19 ลงในต้นกล้าข้าว ก่อนย้ายปลูกในแปลงปลูกทดสอบที่มีและไม่มีประวัติการระบาดของโรคไหม้เปรียบเทียบกับข้าวชุดควบคุมที่ไม่มีการเจริญของเชื้อ E. oryziphilus NP19 ร่วมด้วย ผลการทดลองพบว่า E. oryziphilus NP19 สามารถควบคุมการเกิดโรคไหม้ข้าวรวมทั้งส่งเสริมการเจริญของข้าวได้ในสภาวะที่มีและไม่มีโรคไหม้ โดยแบคทีเรียสามารถส่งเสริมให้ข้าวมีปริมาณรงควัตถุ (chlorophyll a, b และ carotenoid) ความสูง จำนวนต้นต่อกอ และมวลชีวภาพ เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ข้าวที่มี E. oryziphilus NP19 เจริญร่วมด้วย (RB) มีผลผลิตเพิ่มขึ้นร้อยละ 4 เมื่อแปรียบเทียบกับข้าวที่ไม่มีแบคทีเรียหรือชุดควบคุม (R) นอกจากนี้ยังพบข้าวที่ปลูกในแปลงที่มีโรคไหม้ (RF) มีผลผลิตลดลงร้อยละ 33.47 ในขณะที่ข้าวที่มี E. oryziphilus NP19 เจริญร่วมด้วยและปลูกในแปลงที่มีการระบาดของโรคใบไหม้ (RBF) พบว่าแบคทีเรียสามารถลดระดับความรุนแรงของการเกิดโรคได้ (Disease severity) ส่งผลให้มีผลผลิตข้าวที่สูงกว่าข้าวชุด RF มากถึงร้อยละ 148.92 ที่น่าสนใจคือแบคทีเรียยังสามารถเพิ่มความหอม (2-acetyl-1-pyrroline, 2AP) ของข้าว KDML105 โดยพบว่าข้าวชุด RB และ RBF เมื่อเปรียบเทียบกับข้าวชุด R มีสารหอมเพิ่มขึ้นร้อยละ 35.20 และ 88.74 ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่าความเครียดของข้าวที่เกิดจากโรคไหม้ทำให้ข้าวชุด RF มีสารหอมเพิ่มขึ้นร้อยละ 50.71 เมื่อเปรียบเทียบกับข้าวชุด R อย่างไรก็ตามพบว่า NP19 ไม่มีผลต่อปริมาณแป้ง อะมิโลส และโปรตีน ในเมล็ดข้าวสำหรับการเก็บรักษาแบคทีเรียในวัสดุตัวพา ที่การเก็บรักษาที่เวลา 9 เดือน พบว่าการใช้ vermicompost เป็นวัสดุตัวพา เป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพดีที่สุด ทั้งในสภาพที่มีการใช้ CaCO3 และดินสอพองเป็นตัวปรับ pH หรือบัฟเฟอร์ นอกจากนี้ยังพบว่าการเก็บรักษาผงจุลินทรีย์ที่อุณหภูมิ 4o C มีแนวโน้มที่จะมีเปอร์เซ็นต์ความอยู่รอดของแบคทีเรียสูงกว่าการเก็บที่อุณหภูมิห้อง ทั้งนี้การปั่นล้างเซลล์ด้วยสารละลายเกลือ (0.85% NaCl) ก่อนเก็บในวัสดุตัวพา จะเป็นวิธีการที่ดีที่สุด ซึ่งส่งผลต่อความอยู่รอดของแบคทีเรียสูงที่สุด จากผลการทดลองดังกล่าวบ่งชี้ให้เห็นได้ว่าการประยุกต์ใช้ E. oryziphilus NP19 เจริญร่วมกับข้าว เป็นทางเลือกหนึ่งเพื่อการป้องกันและควบคุมการระบาดของโรคไหม้ข้าวได้อย่างมีประสิธิภาพและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและเกษตรกรผู้ใช้ อีกทั้งยังสามารถช่วยส่งเสริมการเจริญของข้าวขาวดอกมะลิ105 ได้อีกด้วย โดยการเก็บรักษาแบคทีเรียในมูลไส้เดือนจะสามารถเก็บได้นานถึง 9 เดือน ซึ่งจะเป็นทางเลือกหนึ่งเพื่อการประยุกต์ใช้ในระดับไร่นาเกษตรกรต่อไป
เป้าหมายเมื่อจบโครงการ: 5 — 5. Key elements demonstrated in relevant environments
การศึกษาวิจัยนี้เป็นการศึกษาเพื่อดูผลของแบคทีเรีย PGPR ต่อการเจริญเติบโต การป้องกันและควบคุมโรคไหม้ที่มีสาเหตุจากเชื้อรา Pyricularia grisea Sacc. ที่เพาะปลูกในพื้นที่แบบ challenge test นอกจากนี้ยังมีการศึกษาเพื่อพัฒนาสูตรหัวเชื้อ (ผงเชื้อจุลินทรีย์) ต้นแบบของแบคทีเรียส่งเสริมการเจริญเติบโตเพื่อการป้องกันและควบคุมโรคไหม้ สำหรับการผลิตในเชิงพาณิชย์ ในระดับห้องปฏิบัติการ ดังนั้นเมื่องานวิจัยในปีงบประมาณ 2563 เสร็จสิ้น จึงคาดว่าจะได้ PGPR ที่มีความสามารถในการส่งเสริมการเจริญเติบโต การป้องกันและควบคุมโรคไหม้ของข้าว KDML 105 ในสภาวะที่มีเชื้อราก่อโรคไหม้ และผงเชื้อจุลินทรีย์ที่มีการทดสอบในระดับห้องปฏิบัติการ
จากการศึกษาความสามารถของเชื้อแบคทีเรียที่แยกได้โดยวิธี challenge test กับโรคไหม้ข้าวสาเหตุจากเชื้อรา Pyricularia grisea Sacc. ทั้งการเพาะปลูกแบบ hydroponic และแบบกระถางดิน พบว่าพบว่าแบคทีเรีย Enterobacter oryziphilus RRD6NP19 มีคุณสมบัติที่เหมาะสมและมีศักยภาพมากในการควบคุมการเกิดโรคไหม้ โดยสามารถป้องกันการเกิดโรคไหม้ที่ไม่ต้านทานโรคไหม้หลายสายพันธุ์ เช่น KDML105, กข6, พิษณุโลก2, กข10, กข31(ปทุมธานี 80), สันป่าตอง 1 และสกลนคร ที่ระดับร้อยละ 99.57, 98.33, 86.67, 73.33, 83.33, 95.00 และ 95.67 ตามลำดับ นอกจากนี้ E. oryziphilus RRD6NP19 ยังมีคุณสมบัติส่งเสริมการเจริญเติบโตของข้าวหลายประการ เช่น การตรึงไนโตรเจน, การละลายหินฟอสเฟต และการสร้างฮอร์โมน IAA
เป้าหมายเมื่อจบโครงการ: 3 — 3. initial testing of proposed solution(s) together with relevant stakeholders
การศึกษาวิจัยนี้เป็นการศึกษาเพื่อดูผลของแบคทีเรีย PGPR ต่อการส่งเสริมการเจริญเติบโต การป้องกันและควบคุมโรคไหม้ เพื่อการเพิ่มผลผลิตข้าว KDML105 ที่เพาะปลูกในพื้นที่ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไหม้จากเชื้อรา จึงจำเป็นที่จะต้องทำความเข้าใจกับชาวบ้านที่เป็นเกษตรกรซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายหรือผู้ใช้ประโยชน์หลัก เพื่อให้เข้าใจโครงการและเข้าร่วมโครงการวิจัย
ประเด็นปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับโรคไหม้ที่มีสาเหตุจากเชื้อรา Pyricularia grisea Sacc. และแนวทางแก้ไขโดยเทคโนโลยีชีวภาพเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโต การป้องกันและควบคุมโรคไหม้ สำหรับข้าวที่เพาะปลูกในพื้นที่เสี่ยงที่มีเชื้อราก่อโรคไหม้ปนเปื้อนอยู่ ได้มีการศึกษาอย่างเป็นระบบ และเข้าใจในปัญหาและแนวทางแก้ไขเป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังได้มีการบ่งชี้ถึงกลุ่มเป้าหมายหรือผู้ใช้ประโยชน์ซึ่งก็คือ (1) กลุ่มเกษตรกรชาวนาที่ปลูกข้าวเป็นอาชีพหลัก เป็นกลุ่มที่จะได้รับประโยชน์ในด้านเศรษฐศาสตร์เนื่องจากมีแนวโน้มที่จะสามารถปลูกข้าวที่ได้ผลผลิตสูงขึ้นจากการปลูกข้าวในพื้นที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไหม้ จากเชื้อรา Pyricularia grisea Sacc. อีกทั้งแบคทีเรียกลุ่ม PGPR ยังส่งเสริมการเจริญของต้นข้าวจึงเป็นการลดต้นทุนการเพาะปลูกข้าวในการซื้อปุ๋ย อันจะส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่มีการดำรงชีวิตที่ดีขึ้นและ (2) กลุ่มนักธุรกิจการค้าข้าว จะได้รับประโยชน์ในด้านเศรษฐศาสตร์เนื่องจากผลงานวิจัยจะช่วยให้การปลูกข้าวมีผลผลิตที่มั่นคง และคุณภาพของข้าวไทยมากยิ่งขึ้นในสายตาของชาวต่างชาติ