โครงการบูรณาการศาสตร์และศิลป์: นวัตกรรมศิลปะการละครพุทธเกสตอลท์เพื่อเสริมสร้างการปรับตัวทางสังคมของผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

รายงานวิจัยเรื่อง: โครงการบูรณาการศาสตร์และศิลป์: นวัตกรรมศิลปะการละครพุทธเกสตอลท์ เพื่อเสริมสร้างการปรับตัวทางสังคมของผู้สูงอายุ ผู้วิจัย: ผศ.ดร.อุบลวรรณา ภวกานันท์ ภก.ดร.ศรัณย์ กอสนาน Prof. Dr. (psy) Quattrini, P., Dr. (psy) Barlacchi. V.F. และ ดร. บัณฑิตา ถิรทิตสกุล สาขา: การพัฒนาสังคม ทุนอุดหนุนการวิจัย: การทำกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยและนวัตกรรมจากสำนักงาน ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ประจำปี งบประมาณ 2565 -อว.0221/ว 203 บทคัดย่อ การวิจัยเชิงปฎิบัติการณ์นี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาบริบทการปรับตัวทางสังคม (SA) ของผู้สูง วัย และรูปแบบการมีส่วนร่วมขององค์กรเครือข่ายในการสนับสนุน SA กับผู้สูงวัยทั้งในเขตชุมชนเมืองและ เขตชนบท (วัตถุประสงค์ที่ 1- O1) 2. เพื่อสร้างและทดลองใช้นวัตกรรมศิลปะการละครพุทธเกสตอลท์ (IBGTA) แล้วนำผลที่ไปปรับให้สมบูรณ์มาสร้างชุดบทเรียนการเสริมสร้าง SA ด้วย IBGTA แก่ผู้สูงวัยให้แก่ผู้มี ส่วนได้ส่วนเสีย หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (วัตถุประสงค์ที่ 2- O2) 3. เพื่อจัดสัมมนาทางวิชาการและ VDO เผยแพร่องค์ความรู้และ IBGTA ที่เสริมสร้างSA ของผู้สูงวัย และนำเสนอในงานประชุมนานาชาติ รวมทั้ง ตีพิมพ์บทความในวารสารวิชาการระดับประเทศและนานาชาติ (วัตถุประสงค์ที่ 3- O3) นอกจากนั้นยัง ศึกษาคุณภาพชีวิตทางสังคม (SQL) ร่วมไปกับการศึกษา SA ของผู้สูงวัยในทุกประเด็นด้วย กลุ่มผู้ให้ข้อมูล สำคัญของการวิจัยมี 56 คนคือ ผู้ที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องที่อยู่ในเขตชุมชนเทศบาล เมืองบางคูรัด จ.นนทบุรี (Area 1) และเขตชุมชนชนบทเทศบาลตำบลหนองหมู จ.สระบุรี (Area 2) ส่วน กลุ่มตัวอย่างมี 54 คนเป็นนักเรียนของโรงเรียนผู้สูงอายุใน 2 พื้นที่ เครื่องมือที่วัดข้อมูลเชิงคุณภาพเป็น แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบเสวนา แบบสนทนากลุ่ม ที่ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณของ แบบประเมินการปรับตัวทางสังคม และแบบประเมินคุณภาพชีวิตทางสังคมของผู้สูงวัย ถูกวิเคราะห์ข้อมูล ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน ผลของ O1 พบว่า ผู้สูงอายุมีปัญหาคล้ายกันทั้ง 2 พื้นที่คือ 1) ด้านมาตรฐานทางสังคมคือ กฎ ระเบียบ สังคมใหม่ 2) ด้านทักษะสังคม การเน้นรวมกลุ่มเล็กหรือกับเพื่อนที่สนิท 3) ด้านแนวโน้ม พฤติกรรมต่อต้านสังคมคือ กฎระเบียบที่ส่งผลต่อการเงินของผู้สูงอายุ 4) ด้านความสัมพันธ์ในครอบครัว ปัญหาเขตชุมชนเมืองคือ ช่องว่างระหว่างวัย ส่วนเขตชุมชนชนบทคือ ความรู้สึกเหงา 5) ด้านความ สัมพันธ์ ในสถาบันคือ คำสั่งที่ต้องลงทุน 6) ด้านความสัมพันธ์ในชุมชนที่อยู่อาศัยคือ ไม่เข้าใจกับคนในชุมชน ส่วน รูปแบบการมีส่วนร่วมขององค์กรเครือข่ายคือ DIBE -การตัดสินใจ (Decision), การดำเนินการ (Implement), ผลประโยชน์ (Benefit), และการประเมินผล (Evaluation)จ ผลของ O2 พบว่า คะแนน SA และ SQL หลังจากใช้ IBGTA สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติ จึงทำให้ยอมรับสมมติฐานของการวิจัย ผลในการใช้นวัตกรรมศิลปะการละครพุทธเกส ตอลท์เพื่อเสริมสร้างการปรับตัวทางสังคมของผู้สูงอายุพบว่า ผู้สูงอายทั้ง 2 พื้นที่ใช้วิธีการแก้ไขคล้ายกัน ได้แก่ ด้านจิตใจคือ 1) มีสติในการใช้ชีวิต 2) ปล่อยวาง 3) มองโลกในแง่ดี 4) เป็นมิตร 5) ควบคุมอารมณ์ เวลาเข้าสังคม 6) ช่วยเหลือแบ่งปันผู้อื่น 7) ปรับการวางตัวไม่อยู่เหนือคนอื่น 8) ปรับทุกข์กับเพื่อนเวลามี ปัญหา ส่วนด้านกายภาพคือ 1) หางานอดิเรกและงานสันทนาการทำ 2) ร่วมกิจกรรมนอกบ้าน 3) ใช้ชีวิต แบบพอเพียง และ 4) หารายได้เสริม ผลการเสวนา แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของศิลปะการละครที่กระตุ้นให้ผู้สูงวัยเกิดความพึง พอใจในวิธีการนี้ที่สะท้อนให้เห็นสภาพปัญหาอย่างชัดเจน ได้เรียนรู้ปัญหาของตนเองจากการแสดงละคร รู้จักมองจากภายในตนเองเพื่อนำมาปรับใช้กับชีวิตจริง การแสดงช่วยสื่อในเรื่องอารมณ์ ท่าทาง และสื่อถึง ปัญหาได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องใช้คำพูดมาก มีความสุขสนุกกับกิจกรรมการแสดง คลายเหงา สร้างเพื่อน ซึ่งผล นี้ทำให้เกิดผลกระทบต่อผู้สูงวัยอื่นๆและโรงเรียนผู้สูงอายุต่างๆ จากคำบอกเล่า ทำให้เกิดความสนใจอยาก มาร่วมกิจกรรมและทางโรงเรียนผู้สูงอายุรวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็สนใจในกิจกรรมละครนี้ที่สามารถทำ ให้เกิดความไว้วางใจ ยอมแสดงเล่าถึงความทุกข์หรือปัญหาที่เก็บกดไว้ ที่ปกติจะไม่บอกออกมาได้ง่ายๆ รวมทั้งยังสร้างความสุข สบายใจ ยอมรับคนอื่นๆ รู้จักปรับตัวและอารมณ์เข้ากับสังคมและเพื่อนๆได้ดี ช่วย ให้ผู้สูงวัยมีคุณภาพชีวิตทางสังคมดีขึ้นอย่างมาก ผลของ O3 พบว่า กิจกรรมสัมมนาวิชาการได้รับการประเมินในระดับดีเยี่ยม ผลผลิตมี 3 รายงาน การวิจัยและ 3 บทความวิจัย โดยบทความวิจัย 2 เรื่องตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับชาติ และ 1 บทความ ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติ รวมทั้งมีการนำเสนอผลงานวิจัยในงานสัมมนาวิชาการระดับนานาชาติ “วิสาขบูชาโลก: The 18th International Academic Conference of Buddhist Wisdom Coping with Global Crises” คำสำคัญ: การปรับตัวทางสังคม (SA) นวัตกรรมศิลปะการละครพุทธเกสตอล (IBGTA) ผู้สูงอายุ คุณภาพ ชีวิตทางสังคม (SQL) โรงเรียนผู้สูงอายุ เขตชุมชนเทศบาลเมืองบางคูรัด จ.นนทบุรี (Area 1) เขตชุมชน ชนบทเทศบาลตำบลหนองหมู จ.สระบุรี (Area 2)

ระดับความพร้อมของโครงการ