การพัฒนาระบบโลจิสติกส์อัจฉริยะเพื่อประเมินการขับขี่ปลอดภัยของรถตู้โดยสารสาธารณะและรถบรรทุกขนส่ง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ประกอบด้วยการพัฒนาและวิเคราะห์ข้อมูลจุดเกิดอุบัติเหตุ การตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน และการทำระบบติดตามยานพาหนะสำหรับประเมินการขับขี่ปลอดภัย สถิติและลักษณะสาเหตุของอุบัติเหตุรถโดยสารสาธารณะและรถบรรทุก พบว่า อุบัติเหตุส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหัวรุ่ง ในระหว่าง 04.01 – 08.00 น. โดยปัจจัยเกิดจากการหลับในเนื่องจากความล้าและหลับใน เนื่องจากร่างกายถูกใช้งานผิดไปจากฬิกาชีวิต ที่ช่วงเวลากลางคืนนั้นสมควรจะเป็นเวลาพักผ่อน ประกอบกับขับรถขนาดใหญ่ที่ร่างกายต้องใช้พลังงานมากกว่าปกติ ในด้านความสัมพันธ์ระหว่างการเกิดอุบัติเหตุกับขนาดรถโดยสารสาธารณะนั้น พบว่า รถโดยสาร 1 ชั้น และรถตู้โดยสาร มีจำนวนการเกิดเหตุมากกว่ารถขนาดอื่น ๆ ซึ่งอธิบายได้ว่าเกิดจากกายภาพขนาดของรถทั้งคู่ที่มีความคล่องตัวกว่ารถขนาดอื่น ๆ ไม่ว่าจะรถโดยสารสองชั้นที่มีน้ำหนักและขนาดใหญ่กว่า ทำให้เร่งหรือทำความเร็วได้ช้ากว่า ด้านรถสองแถวที่มักจะขับภายในตัวจังหวัด มีการจอดรับส่งผู้โดยสารตลอดทาง ทำให้เร่งความเร็วได้ไม่สูงมากนัก เมื่อเทียบกับรถโดยสารหนึ่งชั้นและรถตู้โดยสาร สำหรับปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุที่สำคัญของรถโดยสารสาธาณะ คือ ขับรถด้วยความเร็ว ขับรถตัดหน้าในระยะกระชั้นชิด ฝนตกถนนลื่น ขับตามหลังในระยะกระชั้นชิด หลับใน และประมาท ตามลำดับ ส่วนปัจจัยการเกิดอุบัติเหตุของรถบรรทุก ได้แก่ ขับรถด้วยความเร็ว หลับใน ขับตามหลังในระยะกระชั้นชิด ขับรถตัดหน้าในระยะกระชั้นชิด ประมาท ฝนตกถนนลื่น ระบบเบรกชำรุด ขับแซงอย่างผิดกฎหมาย/แซงในที่คับขัน จอดในที่ห้ามจอด/จอดไหล่ทางล้ำ/จอดไม่ให้เครื่องหมายหรือสัญญาณ ขับล้ำเข้าไปในช่องทางฝั่งตรงข้าม และไม่ชำนาญเส้นทาง ตามลำดับ กล่าวโดยสรุปทั้งรถโดยสารสาธารณะและรถบรรทุกจะมีปัจจัยการเกิดเหตุเหมือนกันในลำดับแรก คือ ขับรถด้วยความเร็ว และความล้าของร่างกาย ในด้านการพัฒนาและวิเคราะห์ข้อมูลภูมิสารสนเทศด้านอุบัติเหตุทางถนน ผู้วิจัยเลือกที่จะใช้ข้อมูลที่แสดงถึงความรุนแรงของจุดเกิดเหตุจากการเสียชีวิตเป็นหลัก เพื่อที่จะใช้อ้างอิงถึงความรุนแรงและความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ที่เกิดอุบัติเหตุ โดยพบว่า พื้นที่ภาคอีสานมีจำนวนอุบัติเหตุมากที่สุดในประเทศไทย ซึ่งอธิบายได้ว่าเนื่องจากจังหวัดนครราชสีมาเป็นแหล่งกำเนิดและดึงดูดการเดินทางของรถทั้งสองประเภท ทั้งในแง่กิจกรรมการจ้างงาน การเรียน และที่พักอาศัย เมื่อพิจารณาแยกรายภูมิภาคแล้ว การเกิดอุบัติเหตุจะเกิดในเมืองใหญ่ บริเวณชายแดนของประเทศ รอยต่อระหว่างจังหวัดและภูมิภาค เนื่องจากสภาพการจราจรจะมีลักษณะความหนาแน่นน้อยกว่าบริเวณเมือง ซึ่งทำให้การเกิดอุบัติเหตุในสภาพการจราจรดังกล่าวมีความน่าจะเป็นน้อยกว่าบริเวณชุมชนที่มีปริมาณจราจรหนาแน่นกว่า และการเกิดอุบัติเหตุในประเทศไทยจะเกิดบนถนนในท้องถิ่น คือ ถนนของกรมทางหลวงชนบทและถนนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มากกว่าการเกิดอุบัติเหตุบนถนนของกรมทางหลวง เนื่องจากกิจกรรมของเมืองและปริมาณจราจรที่หนาแน่นที่ทำให้เกิดความน่าจะเป็นของอุบัติเหตุมากกว่าพื้นที่อื่น ๆ การพิจารณาช่วงถนนที่มีโอกาสเกิดอุบัติเหตุสูงนั้น พบว่า ตอนถนนที่มีความเสี่ยงสูงจะเกิดขึ้นบริเวณรอยต่อของเมืองใหญ่ ได้แก่ อำเภอเมือง บริเวณชายแดน ปริมณฑล ถนนระหว่างเมืองขนาดใหญ่ ท่าเรือน้ำลึก แหล่งท่องเที่ยว การตรวจสอบความปลอดภัยทางถนน พบว่า อุบัติเหตุบนทางหลวง ที่ทำให้เกิดการตายและบาดเจ็บสาหัส ที่สำคัญ มีอยู่ 5 ประเภทคือ การชนแบบประสานงา การขับตกข้างทางและพลิกคว่ำหรือชนสิ่งอันตรายข้างทาง รวมถึงต้นไม้ เสาสาธารณูปโภค เสาป้ายจราจรและหลักกิโลเมตร การชนบริเวณทางแยกซึ่งรวมถึงจุดกลับรถ การชนรถจักรยานยนต์ รถจักรยาน หรือคนเดินเท้า และการชนท้าย ซึ่งมักนำไปสู่การบาดเจ็บสาหัส โดยแนวทางการแก้ไขและลดความรุนแรงของอุบัติเหตุ ได้แก่ การติดตั้งระบบป้องกันความรุนแรง การลดจุดขัดแย้งบริเวณทางแยก การเพิ่มพื้นที่ปลอดภัยให้บริเวณจุดขัดแย้ง การยับยั้งการกระทำผิด และการใช้การแนะนำหรือเตือนด้วยเครื่องหมายจราจรที่มีประสิทธิมากกว่าเดิม สุดท้ายการพัฒนาระบบโปรแกรมติดตามยานพาหนะ ผู้วิจัยเลือกใช้ระบบ Opensource Traccar เพื่อใช้ประเมินการขับขี่ปลอดภัยของยานพาหนะ โดยการสร้างฐานข้อมูลผู้ขับขี่ ฐานข้อมูลความปลอดภัยทางถนน ฐานข้อมูลยานพาหนะ ระบบการเตือน และการรายงานผลแบบทันกาล ซึ่งประโยชน์ที่ได้จากการพัฒนาโปรแกรมดังกล่าวจะมีผลประโยชน์ต่อผู้ขับขี่ ถนน ยานพาหนะ และผู้ประกอบ ในการช่วยเตือนและติดตาม และรายงานการขับขี่ของยานพาหนะ

คำสำคัญ