การติดตามและเฝ้าระวังการปนเปื้อนสารเคมีกำจัดแมลงกลุ่มออร์กาโนคลอรีนและโลหะหนักในไข่เป็ดไล่ทุ่งและสิ่งแวดล้อมในเขตภาคกลางของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ที่มาของการศึกษา: คนไทยนิยมบริโภคไข่เป็ดเพราะมีสารอาหารที่มีประโยชน์อุดมด้วยโปรตีนและไขมัน หากมีการเลี้ยงเป็ดไล่ทุ่งในนาข้าวที่มีการใช้สารเคมีและยาฆ่าแมลง ไข่เป็ดอาจเป็นหนึ่งในอาหารของคนที่มีการปนเปื้อนสารเคมีกำจัดแมลงกลุ่มออร์กาโนคลอรีน (OC) และโลหะหนักได้ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจหาการตกค้างของ OC และโลหะหนักในไข่เป็ดไล่ทุ่งและสิ่งแวดล้อมในเขตภาคกลางของประเทศไทย วิธีการ: สุ่มเก็บตัวอย่างไข่เป็ดจากฟาร์มใน 8 จังหวัดของเขตภาคกลาง ได้แก่ กรุงเทพมหานคร ปทุมธานี พระนครศรีอยุธยา อ่างทอง ลพบุรี สิงห์บุรี ชัยนาท และ สระบุรี จังหวัดละ 4 ฟาร์ม ฟาร์มละ 20 ฟอง รวม640 ตัวอย่าง รวมถึงสุ่มเก็บตัวอย่างดิน และน้ำในบริเวณพื้นที่เลี้ยงเป็ดฟาร์มละ10 ตัวอย่าง ทำการตรวจวิเคราะห์ OC 20 ชนิด โดยใช้เครื่อง Gas Chromatography/micro Electron Capture Detector (GC-?ECD) และตรวจวิเคราะห์โลหะหนัก 11 ชนิด โดยใช้เครื่อง Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometer (ICP-OES) ผล: ผลการวิเคราะห์ OC ในไข่เป็ดพบ Endrin มีการปนเปื้อนปริมาณเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ Endrin ketone ส่วนในดิน พบ Heptachlor epoxide มีปริมาณเฉลี่ยสูงสุด และในน้ำ พบ Aldrin DDT Dieldrin ?-BHC และ ?Heptachlor ในปริมาณใกล้เคียงกัน และผลการตรวจวิเคราะห์โลหะหนักในไข่เป็ดพบการปนเปื้อนของ Cu Fe และ Zn และตรวจพบโลหะหนักที่อันตรายเช่น Cd As และ Pb ในไข่เป็ดในปริมาณที่ต่ำกว่าปริมาณการบริโภคได้ต่อวันในบางจังหวัด ส่วนในดินพบปริมาณโลหะหนักที่แตกต่างกันไปในแต่ละจังหวัด ส่วนในน้ำพบโลหะหนักเกือบทุกชนิดยกเว้น As โดยปริมาณโลหะหนักที่พบมีค่าต่ำกว่าค่ามาตราฐาน เมื่อวิเคราะห์ค่าความสัมพันธ์ของปริมาณ OC และโลหะหนักในไข่เป็ดไล่ทุ่ง ดิน และน้ำ พบว่าสารที่มีความสัมพันธ์กันระหว่างดินและไข่เป็ด คือ ?-BHC และ ?-chlordane Fe และ Mn ที่ความเชื่อมั่น 0.05 ส่วนสารที่มีความสัมพันธ์กันระหว่างน้ำและไข่เป็ด คือ Endrin และ Mo ที่ความเชื่อมั่น 0.05 เมื่อนำผลทั้งหมดที่ได้จากการศึกษามาวิเคราะห์ข้อมูลความเสี่ยงได้ค่า "Target hazard quotient " (THQ) น้อยกว่า 1 ซึ่งบ่งชี้ว่าการบริโภคไข่เป็ดไล่ทุ่งจากฟาร์มในเขตภาคกลางในปริมาณการบริโภคเฉลี่ย 62.87 กรัมต่อวันมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค สรุป: การศึกษานี้เป็นครั้งแรกที่มีการรายงานปริมาณการปนเปื้อนของ OC 20 ชนิด และ โลหะหนัก 11 ชนิดในไข่เป็ดไล่ทุ่งและสิ่งแวดล้อมในเขตพื้นที่ภาคกลางของประเทศไทย โดยพบการปนเปื้อน Endrin ในไข่เป็ดปริมาณเฉลี่ยสูงสุดซึ่งอาจเนื่องจากเป็นสารเคมีที่ใช้กันมากในอดีต อย่างไรก็ตามแม้จะมีการตรวจพบการปนเปื้อนของสารเหล่านี้ในไข่เป็ด ดิน และน้ำ แต่เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลความเสี่ยงกับการบริโภคไข่เป็ดปริมาณเฉลี่ยต่อวันแล้วพบว่ายังอยู่ในระดับที่ปลอดภัยและไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค

คำสำคัญ