การศึกษาคุณภาพน้ำและปริมาณโลหะหนักในปลาจากการเลี้ยงปลาในกระชังของชุมชนแม่น้ำพอง จังหวัดขอนแก่น เพื่อประเมินผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตทางด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพน้ำทางด้านกายภาพ เคมี และศึกษาการสะสมของโลหะหนักในเนื้อปลาจากบ่อเลี้ยงปลาในกระชัง ลำน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น โดยเก็บตัวอย่างน้ำและปลาจากบ่อเลี้ยงปลาในกระชังตลอดฤดูกาล ทั้งหมด 6 สถานี ได้แก่ สถานีที่ 1 บ้านหนองเต่า สถานีที่ 2 บ้านดงพอง สถานีที่ 3 บ้านนาเพียง สถานีที่ 4 บ้านคำแก่นคูณ สถานีที่ 5 บ้านห้วยเสือเต้น และสถานีที่ 6 บ้านคำบอน จากนั้นศึกษาผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของชุมชนทางด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการศึกษาเกษตรกรที่เลี้ยงปลาในกระชัง 45 ครัวเรือน ผลการศึกษาคุณภาพน้ำ พบว่า ช่วงฤดูและกิจกรรมการเลี้ยงปลาในกระชังมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพน้ำ โดยอุณหภูมิ ค่าการนำไฟฟ้า ปริมาณของแข็งแขวนลอย และปริมาณของแข็งละลายน้ำทั้งหมด ความเป็นกรด-ด่าง ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำ มีค่าผันแปรตามฤดูกาล ปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ใช้ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน มีค่าเกินเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ส่วนปริมาณโลหะหนักในน้ำมีค่า Pb Cd และ Hg เกินเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน และปริมาณโลหะหนักในเนื้อปลามีค่า Zn Cu Pb Cd และ Hg ของทุกสถานี ไม่เกินมาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อนของกระทรวงสาธารณะสุข ปริมาณโลหะหนักที่พบเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย คือ Zn > Cu > Pb > Hg > Cd ตามลำดับ และผลกระทบที่เกิดขึ้นทางด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม พบว่า การเลี้ยงปลาในกระชังส่วนใหญ่เลี้ยงเป็นอาชีพเสริมมากถึง ร้อยละ 88.89 ต้นทุนการเลี้ยงครัวเรือนละ 1,000 บาทขึ้นไป รายได้เฉลี่ยต่อปี 30,000-200,000 บาท เกษตรกรเจ็บป่วยเกี่ยวกับโรคหอบหืด ภูมิแพ้ ไข้หวัด และความดัน ชุมชนมีปัญหาเรื่องของการทะเลาะวิวาท เสียงดังจากการคมนาคม มีการลักขโมยปลาในกระชัง และน้ำในลำน้ำพองเกิดการเน่าเสีย

คำสำคัญ