ศึกษาแนวทางแก้ไขผลกระทบทางด้านคุณภาพนํ้าและการเลี้ยงปลา ในกระชังจากการเปิด-ปิดบานประตูระบายนํ้าเขื่อนทดนํ้าบางปะกง

บทคัดย่อ

การศึกษาแนวทางแก้ไขผลกระทบทางด้านคุณภาพน้ำและการเลี้ยงปลาในกระชังจากการควบคุมบานประตูระบายน้ำ(หรี่บาน)ในช่วงฤดูแล้งของเขื่อนทดน้ำบางปะกงนี้ โดยทำการศึกษาคุณภาพน้ำ 3 ระดับคือระดับผิวน้ำ ระดับกึ่งกลางความลึก เเละระดับท้องน้ำ ทั้งบริเวณด้านเหนือเขื่อนและด้านท้ายเขื่อน ก่อนเริ่มทำการทดลองควบคุมบานระบายน้ำ ( เดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2553 ) ขณะทดลองควบคุมบานระบายน้ำ (เดือนธันวาคม พ.ศ.2553 มกราคม พ.ศ.2554 เเละกุมภาพันธ์ พ.ศ.2554 )เเละหลังทดลองควบคุมบานระบายน้ำ ( เดือน มีนาคม พ.ศ.2554 เเละ เมษายน พ.ศ.2554 ) ผลการศึกษาพบว่า ค่าพิสัยของอุณหภูมิของน้ำ(Temperature)มีค่าเท่ากับ 27-29, 26-30 และ 26-30 oC ความเป็นกรด - ด่าง (pH) มีค่าเท่ากับ 6.9-7.1, 6.7-7.7 และ 6.9-7.4 ปริมาณออกซิเจนละลาย(DO)มีค่าเท่ากับ 4.13-6.13, 4.06-6.78 และ 4.03-6.34 มก./ล. ความขุ่น(Turbidity):สารแขวนลอย (SS) มีค่าเท่ากับ 9-24, 9-24 และ 9-24 มก./ล. แอมโมเนีย(NH3)ในหน่วยไนโตรเจน มีค่าเท่ากับ <0.01, <0.01 และ <0.01 มก./ล. ไฮโดรเจนซัลไฟด์(H2S) มีค่าเท่ากับ 0.01- 0.05, 0.01 - 0.05 และ 0.01 – 0.04 มก./ล. ตามลำดับ ส่วนปริมาณโลหะหนักที่พบมีค่าน้อยมาก ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลคุณภาพน้ำที่ได้จากการวิจัยกับเกณฑ์คุณภาพน้ำเพื่อการคุ้มครองทรัพยากรสัตว์น้ำจืดพบว่ามีระดับความเข้มข้นที่เหมาะสมอยู่ในเกณฑ์คุณภาพน้ำที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำ สำหรับผลการศึกษาคุณภาพน้ำตามการเเบ่งประเภทคุณภาพน้ำตามการใช้ประโยชน์ของแหล่งน้ำพบว่า คุณภาพน้ำทั้งก่อนการทดลองควบ คุมบานระบายน้ำ ขณะทดลองควบคุมบานระบายน้ำ เเละหลังทดลองควบคุมบานระบายน้ำ พบเฉพาะความสกปรกในรูปบีโอดี(BOD) ไม่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดินทั้งประเภทที่ 2 ( สถานีเก็บตัวอย่างน้ำที่ 1 เเม่น้ำปราจีนบุรี ค่า BOD > 1.50 มก./ล. ) และประเภทที่ 3 ( สถานีเก็บตัวอย่างน้ำที่ 2-6 เเม่น้ำบางปะกง ค่า BOD > 2.00 มก./ล.) สำหรับการควบคุมบานระบายน้ำ(หรี่บาน)ของเขื่อนทดน้ำบางปะกงในช่วงฤดูแล้ง เริ่มต้นจากวันที่ความเค็ม 1 ppt. รุกล้ำมาถึงสถานีบ้านโพธิ์ (วันที่ 1 ธ.ค.53 ) โดยทำการควบคุมระดับน้ำบริเวณด้านท้ายเขื่อนฯ อยู่ระหว่าง -1.05 ม.รทก.และ +1.35 ม.รทก. การปรับระดับน้ำให้อยู่ในระดับที่ต้องการควบคุมจะทำการปรับบานระบายเป็นช่วงๆช่วงละ0.25 ม.ช่วงเวลาน้ำขึ้นเมื่อระดับน้ำด้านท้ายเขื่อนมีระดับเท่ากับด้านเหนือเขื่อนจะทำการยกบานระบายขึ้นพ้นน้ำเพื่อให้น้ำด้านท้ายเขื่อนยกระดับน้ำเข้าสู่คลองธรรมชาติ กรณีมีเรือสัญจรผ่านทางประตูเรือสัญจรที่ทำนบดินเดิมจะทำการปรับบานระบายเขื่อนทดน้ำบางปะกงให้ระดับน้ำด้านท้ายเขื่อนและด้านเหนือเขื่อนมีระดับต่างกันไม่เกิน 10 ซม.เพื่อลดแรงดันของน้ำกับประตูเรือสัญจรขณะทำการเปิดประตูเรือสัญจร ในส่วนการควบคุมบานระบายน้ำที่ทำนบดินเดิมวัตถุประสงค์เพื่อการหมุนเวียนน้ำจะทำเฉพาะในช่วงที่คุณภาพน้ำเริ่มเสีย โดยจะทำการยกบานระบายขึ้นพ้นน้ำเเละเปิดประตูเรือสัญจร ผลการประเมินการดำเนินการควบคุมบังคับบานระบายน้ำของเขื่อนทดน้ำบางปะกง ช่วงวันที่ 1 ธ.ค.53 - 28 ก.พ.54 มีผลสรุปได้ว่าการดำเนินการทดลองการควบคุมบานระบายน้ำของเขื่อนทดน้ำบาง ปะกง ไม่มีผลกระทบต่อคุณภาพน้ำเเละการเลี้ยงปลาในกระชังรวมทั้งไม่มีการต่อต้านจากประชาชน โดยสามารถชะลอความเค็มได้ในระดับหนึ่ง เกษตรกรด้านเหนือน้ำสามารถใช้น้ำในคูคลองธรรมชาติได้นานขึ้น เนื่องจากเขื่อนสามารถยกระดับน้ำให้สูงเป็นเวลานานเพียงพอต่อการสูบน้ำเข้าพื้นที่ตนเอง

คำสำคัญ