การประเมินประสิทธิภาพและคุณภาพน้ำระบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน ของชุมชนในเขตจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิภาพและคุณภาพน้ำระบบผลิตน้ำประปา และเพื่อให้ทราบถึงสถานการณ์คุณภาพน้ำประปา ความสำคัญของคุณภาพน้ำ และสามารถตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำเบื้องต้นได้ โดยเลือกพื้นที่ศึกษาจำนวน 3 ชุมชน ได้แก่ บ้านหนองใหญ่ บ้านดงเค็ง และบ้านดอนหัน และสุ่มเก็บน้ำตัวอย่างจากหลังคาเรือน ชุมชนละ 10 จุด ศึกษาขั้นตอนการผลิตเพื่อศึกษาประสิทธิภาพและคุณภาพน้ำระบบผลิตน้ำประปาของชุมชน พารามิเตอร์ที่ทำการศึกษา ได้แก่ ความขุ่น ความเป็นกรด-ด่าง การนำไฟฟ้า ของแข็งที่ละลายทั้งหมด ความกระด้าง เหล็ก โคลิฟอร์มแบคทีเรียทั้งหมด และฟีคัลโคลิฟอร์ม ผลการศึกษาพบว่าคุณภาพของน้ำประปา บ้านหนองใหญ่ มีค่าความขุ่นอยู่ในช่วง 0.196-0.601 NTU ค่าเฉลี่ย 0.280 NTU มีค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) อยู่ในช่วง 6.49-6.61 ค่าเฉลี่ย 6.55 มีค่าการนำไฟฟ้า มีค่าอยู่ในช่วง 488.04-1560.55 ?S/cm ค่าเฉลี่ย 828.78 ?S/cm มีของแข็งที่ละลายทั้งหมดมีค่าอยู่ในช่วง 87-169 มก./ล. ค่าเฉลี่ย 115.54 มก./ล. ความกระด้างมีค่าอยู่ในช่วง 9.43-46.19 มก./ล. ค่าเฉลี่ย 14.97 มก./ล. ปริมาณเหล็กมีค่าอยู่ในช่วง 0.044-0.216 ค่าเฉลี่ย 0.126 มก./ล. โคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่าอยู่ในช่วง <2-34 MPN/100 ml และฟีคัลโคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่าอยู่ในช่วง <2-9 MPN/100 ml บ้านดงเค็ง มีค่าความขุ่นอยู่ในช่วง 0.05-1.09 NTU ค่าเฉลี่ย 0.24 NTU ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) อยู่ในช่วง 6.51-7.19 ค่าเฉลี่ย 6.82 ค่าการนำไฟฟ้ามีค่าอยู่ในช่วง 491.08-1,227.52 ?S/cm ค่าเฉลี่ย 797.61 ?S/cm ของแข็งที่ละลายทั้งหมดมีค่าอยู่ในช่วง 117-458 มก./ล. ค่าเฉลี่ย 203.72 มก./ล. ความกระด้างมีค่าอยู่ในช่วง 8.06-13.66 มก./ล. ค่าเฉลี่ย 10.68 มก./ล. ปริมาณเหล็กมีค่าอยู่ในช่วง 0.646-1.188 มก./ล. มีค่าเฉลี่ย 0.816 มก./ล. โคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่าอยู่ในช่วง <2-7 MPN/100 ml และฟีคัลโคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่า <2 MPN/100 ml บ้านดอนหัน มีค่าความขุ่นอยู่ในช่วง 0.03-0.58 NTU มีค่าเฉลี่ย 0.20 NTU ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) อยู่ในช่วง 6.43-7.30 มีค่าเฉลี่ย 6.82 การนำไฟฟ้ามีค่าอยู่ในช่วง 441.16-1127.08 ?S/cm มีค่าเฉลี่ย 764.95 ?S/cm ของแข็งที่ละลายทั้งหมดมีค่าอยู่ในช่วง 98-412 มก./ล. มีค่าเฉลี่ย 205.27 มก./ล. ความกระด้างมีค่าอยู่ในช่วง 8.33-16.93 มก./ล. มีค่าเฉลี่ย 11.30 มก./ล. ปริมาณเหล็กมีค่าอยู่ในช่วง 0.627-1.054 มก./ล. มีค่าเฉลี่ย 0.755 มก./ล. โคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่าอยู่ในช่วง <2-23 MPN/100 ml และฟีคัลโคลิฟอร์มแบคทีเรียมีค่า <2 MPN/100 ml เมื่อนำค่าพารามิเตอร์ที่ทำการศึกษามาเปรียบเทียบกับ ประกาศกรมอนามัย เรื่อง เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ (2553) พบว่า ค่าความขุ่น, ค่าความเป็นกรด-ด่าง, ของแข็งละลายน้ำทั้งหมด และความกระด้าง ทั้ง 3 ชุมชนอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ยกเว้นโคลิฟอร์มแบคทีเรีย, ฟีคัลโคฟอร์มแบคทีเรีย และปริมาณเหล็กที่บ้านหนองใหญ่ที่มีค่าไม่เกินเกณฑ์มาตรฐาน ส่วนบ้านดงเค็งและบ้านดอนหัน มีค่าเกินเกณฑ์มาตรฐาน โดยทั้ง 3 ชุมชนไม่มีกระบวนการในการปรับปรุงคุณภาพน้ำประปา สำหรับการอบรมให้ความรู้แก่ตัวแทนชุมชน พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 60 มีอายุอยู่ในช่วง 20-71 ปี มีค่าร้อยละความพึงพอใจในระดับมากที่สุด สูงสุดคือ ร้อยละ 53.33

คำสำคัญ