นิเวศวิทยาและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการลำน้ำเสียวใหญ่ จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษานิเวศนิเวศวิทยาลำน้ำเสียวใหญ่ จังหวัดมหาสารคาม โดยศึกษาคุณภาพน้ำทางด้านกายภาพและเคมี ได้แก่ อุณหภูมิ ความขุ่น ความเค็ม ความเป็นกรด-ด่าง ปริมาณออกซิเจนที่ละลายน้ำ ปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ใช้ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ ปริมาณไนเตรต-ไนโตรเจน และปริมาณฟอสเฟต และเก็บตัวอย่างสัตว์หน้าดิน นำมาหาค่าดัชนีความหลากหลายของ Shannon - Weiner และค่าดัชนีความสม่ำเสมอของ Sheldon กำหนดจุดเก็บตัวอย่าง 6 จุด เก็บตัวอย่างน้ำระหว่างเดือนมกราคม ถึง เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2557 เก็บตัวอย่าง 3 ครั้ง ตามฤดูกาล 2) เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการจัดการลำน้ำเสียวใหญ่ จังหวัดมหาสารคาม โดยใช้แบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่าง 385 คน ในพื้นที่ตำบลที่ทำการเก็บตัวอย่างน้ำ ผลการศึกษาพบว่า 1) คุณภาพน้ำทั้งหมด 6 จุดเก็บตัวอย่าง อุณหภูมิอยู่ในช่วง 20.80-34.40 ๐C ความขุ่น 4.85-91.57 NTU ความเค็ม 2.45-12.42 ppt. ความเป็นกรด-ด่าง 5.96-7.72 ค่าออกซิเจนละลาย 2.93-7.73 mg/L ปริมาณออกซิเจนที่จุลินทรีย์ที่ใช้ในการย่อยสลายสารอินทรีย์ 2.73-5.53 mg/L ปริมาณไนเตรต-ไนโตรเจน 0.10-1.63 mg/L ปริมาณฟอสเฟต 0.08-1.11 mg/L สัตว์หน้าดินในทั้ง 6 จุดเก็บ พบสัตว์หน้าดินจำนวนทั้งหมด 3 ไฟลัม 12 อันดับ 37 วงศ์ ประกอบด้วย ไฟลัม Arthropota 8 อันดับ 27 วงศ์ ไฟลัม Annelida 1 อันดับ 2 วงศ์ และไฟลัม Mollusca 3 อันดับ 8 วงศ์ และมีค่าดัชนีความหลาย และดัชนีความสม่ำเสมอของสัตว์หน้าดินในแต่ละจุดเก็บ คือ ดัชนีความหลากหลายอยู่ระหว่าง 0.58-2.40 ดัชนีความสม่ำเสมออยู่ระหว่าง 0.42-0.98 2) การศึกษาการมีส่วนร่วมในการจัดการลำน้ำเสียวใหญ่ จังหวัดมหาสารคาม การมีส่วนร่วมในการจัดการลำน้ำเสียวใหญ่ ของผู้ตอบแบบสอบถามโดยเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก ( =3.85) รายข้ออยู่ในระดับมากทั้งหมด โดยข้อที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด ได้แก่ ท่านรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของชุมชนในด้านการจัดการลำน้ำเสียวใหญ่ ( =4.17) ข้อที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ ท่านชักชวนญาติพี่น้องเพื่อนบ้านให้เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ในการจัดการน้ำ ( =3.53) และผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่มีข้อเสนอแนะอยากให้มีการขุดลอกลำน้ำเสียวใหญ่เพื่อการรองรับน้ำได้มากขึ้น และควรสร้างสะพานข้ามลำน้ำหลายๆ จุด รวมถึงการซ่อมแซมสะพานให้สามารถใช้งานได้ตลอด

คำสำคัญ