ประวัติศาสตร์การขยายตัวของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลย ระหว่างปี พ.ศ.2396 - 2556

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติศาสตร์การขยายตัวของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลย ระหว่างปี พ.ศ.2396-2556 และ 2) ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการขยายตัวของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลย ระหว่างปี พ.ศ.2396-2556 การดำเนินการวิจัยใช้การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่มด้วยวิธีการประวัติศาสตร์บอกเล่าจากประชาชนในเขตเทศบาลเมืองเลย 20 ชุมชน จำนวน 135 คน ควบคู่กับข้อมูลจากเอกสารชั้นต้นจำพวก จดหมายเหตุทางราชการ บันทึกของชาวต่างชาติ บันทึกของคนท้องถิ่น หนังสืองานศพ และผังเมือง รวมทั้งข้อมูลจากเอกสารชั้นรอง จำพวกวิทยานิพนธ์ วารสารวิชาการ หนังสือ และหนังสือพิมพ์ สำหรับเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ ประเด็นการสนทนากลุ่ม และการทำแผนที่ชุมชน แล้วนำเสนอรายงานการวิจัยในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ประวัติศาสตร์การขยายตัวของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลยระหว่างปี พ.ศ.2396-2556 แบ่งช่วงเวลาการขยายตัวของชุมชนออกได้เป็น 5 ช่วงเวลา ได้แก่ 1)การขยายตัวของชุมชนในยุคเจ้าเมืองท้องถิ่น พ.ศ.2396-2450 2)การขยายตัวของชุมชนในยุคราชการสมัยใหม่ พ.ศ.2450-2479 3)การขยายตัวของชุมชนในยุคการจัดตั้งเทศบาล พ.ศ.2479-2498 4)การขยายตัวของชุมชนในยุคพัฒนา พ.ศ.2498-2524 และ5)การขยายตัวของชุมชนภายใต้บริบท การศึกษา การท่องเที่ยวและธุรกิจสมัยใหม่ พ.ศ.2524-2556 โดยปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการขยายตัวของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลยจะมีความแตกต่างหลากหลายไปตามบริบทเฉพาะของแต่ละช่วงเวลา ได้แก่ ช่วงเวลาแรก การตั้งชุมชนจะกระจายตัวอยู่ตามสองฝั่งลำน้ำหมาน บริเวณชุมชนบ้านแฮ่โดยมีปัจจัยการขยายตัวของชุมชนสัมพันธ์กับสถานที่ตั้งของบ้านเจ้าเมืองและการบุกเบิกพื้นที่เพื่อการเกษตรหาพื้นที่ทำมาหากินใหม่ ช่วงที่สอง การขยายตัวของชุมชนสัมพันธ์กับสถานที่ราชการที่มาพร้อมกับระบบราชการสมัยใหม่ที่พัฒนาขึ้น และศูนย์กลางความเจริญของเมืองได้เริ่มเคลื่อนจากชุมชนบ้านแฮ่มาอยู่ที่บริเวณถนนเจริญรัฐอันเป็นพื้นที่ซึ่งส่วนราชการต่างๆ กระจายตัวอยู่ ช่วงที่สาม การขยายตัวของชุมชนสัมพันธ์กับการกำหนดเขตเทศบาล และการพัฒนาถนนภายในเขตเทศบาล ทั้ง 5 สาย คือ ถนนเจริญรัฐ ถนนพิพัฒน์มงคล ถนนสถลเชียงคาน ถนนสำราญวิถี ถนนคีรีรัฐ ช่วงที่สี่ ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการขยายตัวของชุมชนคือการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและการย้ายศาลากลางและส่วนราชการของทางจังหวัดจากกุดป่อง มาตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเมืองบริเวณถนนมะลิวรรณ รวมทั้งการเข้ามาตั้งถิ่นฐานและทำธุรกิจของชาวจีน เช่น โรงหีบฝ้าย และ โรงเลื่อย การขยายตัวของชุมชนในช่วงนี้ทำให้ต้องมีการขยายขอบเขตเทศบาลออกไปให้ครอบคลุมชุมชนที่เติบโตขึ้น จาก 5.06 ตารางกิโลเมตร เป็น 12.41 ตารางกิโลเมตร และช่วงที่ห้า ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการขยายตัวของชุมชนนั้นมีหลายประการ ทั้งการเกิดขึ้นของวิทยาลัยครูเลยที่พัฒนาสู่มหาวิทยาลัยราชภัฏเลยในปัจจุบัน อิทธิพลของการท่องเที่ยว ที่จังหวัดเลยมีการส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างเข้มข้น ในช่วงทศวรรษ 2520 เป็นต้นมา มีการจัดหาเอกลักษณ์ของเมืองเลยเพื่อสร้างเป็นคำขวัญจังหวัดที่ว่า เมืองแห่งทะเลภูเขาสุดหนาวในสยาม และการเข้ามาลงทุนทำธุรกิจของกลุ่มคนภายนอกตลอดจนการเข้ามาของโมเดิร์นเทรด ที่ทำให้ชุมชนขยายออกไปนอกเมืองมากขึ้น โดยเฉพาะในด้านทิศใต้บริเวณท้องที่ตำบลนาอาน ซึ่งเป็นที่ตั้งของห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่ จากงานวิจัยนี้ทำให้มีองค์ความรู้เรื่องพัฒนาการความเป็นมาของชุมชนในเขตเทศบาลเมืองเลยและแนวทางในการวางแผนงานพัฒนาเมืองเลยในอนาคต คำสำคัญ : การขยายตัวชุมชน,เมืองเลย,ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น,ความหลากหลาย

คำสำคัญ