ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบนเส้นทางการค้าเชียงราย-เชียงแสน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง “ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบนเส้นทางการค้าเชียงราย-เชียงแสน” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของชุมชนและโบราณสถาน รวมทั้งจัดทำเอกสารชุดความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่ปรากฏบนเส้นทางการค้าเชียงราย-เชียงแสน ซึ่งเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยวิธีการรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นจากเอกสาร หรือบันทึกที่เกี่ยวกับชุมชน และประวัติศาสตร์ของชุมชน แผนที่และภาพถ่ายโบราณ นอกจากนั้นยังสัมภาษณ์พ่อค้าหรือนักธุรกิจที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้าในพื้นที่ศึกษา ต่อจากนั้นเป็นการสร้างเครื่องมือวิจัยเพื่อเก็บข้อมูลทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การย้ายถิ่นฐาน เส้นทางการค้า ผลิตภัณฑ์ รูปแบบการผลิต และการคมนาคม แล้วจึงนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ เรียบเรียง แล้วจึงนำข้อมูลมาผลิตเป็นเอกสารความรู้ทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ผลการวิจัยพบว่าประวัติศาสตร์ท้องถิ่นของชุมชนและโบราณสถานที่ปรากฏบนเส้นทางการค้าเชียงราย-เชียงแสน สามารถแบ่งเนื้อหาทางประวัติศาสตร์ออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 ได้กล่าวถึงประวัติศาสตร์ของเมืองเชียงราย ชุมชนโบราณที่เกิดขึ้นตั้งแต่ในยุคแรกเพื่อแสดงให้เห็นถึงการมีอยู่ของผู้คนในบริเวณนี้ เส้นทางการคมนาคมในช่วงนี้เราจะเห็นได้ว่าจะใช้เส้นทางเชียงราย–เชียงแสน โดยแม่จันไม่ได้ถูกใช้เป็นเมืองหลวง ดังนั้นร่องรอยของคูเมืองจึงปรากฏชัดที่เมืองเชียงรายและเมืองเชียงแสน การพัฒนาเพื่อไปสู่ความทันสมัยได้เริ่มเกิดขึ้นในยุคที่เรียกว่า “เปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้า” จึงทำให้พื้นที่บริเวณนี้เชื่อมโยงกับเขตเศรษฐกิจพิเศษ ซึ่งเมืองหลักทั้งสามเมืองมีรูปแบบการค้าที่เปลี่ยนแปลงไป ส่วนที่ 2 เป็นการวิเคราะห์แผนที่ โบราณที่สามารถให้รายละเอียดเกี่ยวกับรูปแบบการเดินทาง สภาพภูมิประเทศและสินค้าที่ผ่านมาในเส้นทาง รวมถึงแผนที่ยุคปัจจุบันที่ระบุที่ตั้งของแหล่งวัฒนธรรมและสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ ส่วนที่ 3 เส้นทางการค้าจากคำบอกเล่า โดยเนื้อหาส่วนนี้สามารถเติมเต็มข้อมูลที่มาจากเอกสารได้ เนื่องจากข้อมูลจากเอกสารนั้นเป็นลักษณะทั่วไปของรูปแบบการค้าทางภาคเหนือในอดีต แต่คำบอกเล่าจะช่วยยืนยันรายละเอียด ข้อเท็จจริง และเพิ่มจินตนาการของผู้อ่านได้ชัดเจนขึ้น จากผลการวิจัยสามารถตอบวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 ในการจัดทำชุดความรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบนเส้นทางการค้าเชียงราย-เชียงแสนนี้โดยจัดทำชุดความรู้ในรูปแบบของเอกสารเพื่อเป็นบทสรุปของงานวิจัย จะนำเสนอเนื้อหาในรูปแบบของรูปเล่มที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์บนเส้นทางการค้า เชียงราย-เชียงแสน ซึ่งเรียบเรียงเนื้อหาใหม่จากผลการวิจัย โดยการจัดทำเอกสารได้บรรยายโดยใช้ภาษาที่ให้ผู้อ่านเข้าใจง่าย พร้อมรูปประกอบเพื่อให้ข้อมูลที่บอกเล่าชัดเจนในความคิดมากยิ่งขึ้น