การวิเคราะห์อัตลักษณ์เพื่อเพิ่มมูลค่าให้แก่แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จังหวัดเชียงราย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษา เรื่อง การวิเคราะห์อัตลักษณ์เพื่อเพิ่มมูลค่าให้แก่แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จังหวัดเชียงราย มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา ประกอบด้วย 1) การสำรวจ อัตลักษณ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ.เชียงราย 2) การวิเคราะห์คุณลักษณะพิเศษเชิงอัตลักษณ์ที่จะนำไปสู่การเพิ่มมูลค่าด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ. เชียงราย และ 3) การกำหนดแนวทางสื่อสารการตลาดให้แก่อัตลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจ จ. เชียงรายอย่างมีมูลค่าในเชิงการตลาด การศึกษาครั้งใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกในกลุ่มนักวิชาการด้านการท่องเที่ยวและวัฒนธรรมศึกษา ภาครัฐ ภาคธุรกิจ และองค์กรเอกชน จำนวน 10 คน อีกทั้งยังได้มีการศึกษาเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถาม จำนวน 400 ชุด สำหรับเก็บข้อมูลด้านความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ จ.เชียงรายต่อการเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และแบบวิเคราะห์ศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจ จ.เชียงราย โดยใช้ผู้เชี่ยวชาญในการประเมิน จำนวน 3 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. อัตลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ. เชียงราย มีอัตลักษณ์ร่วมกัน คือ ความเป็นเมืองชายแดน มีประวัติศาสตร์การก่อสร้างเมืองมาตั้งแต่อดีตจึงทำให้มีโบราณสถานและโบราณวัตถุ วิถีชีวิตของชุมชนมีความสัมพันธ์กับแม่น้ำโขง และศาสนาพุทธจึงทำให้มีวัดที่สำคัญๆ อยู่หลายแห่ง มีกิจกรรม เทศกาล และประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวิถีชุมชนตามลำน้ำโขง อีกทั้งมีศิลปะหัตถกรรม การทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น ตลอดจนการปรุงสมุนไพรและเครื่องจักสาน ในส่วนความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่จะพบว่า มีความคิดเห็นที่ต้องการที่จะเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในระดับมาก โดยเฉพาะด้านเทศกาล/ประเพณี/กิจกรรม ประชาชนในอ. แม่สาย เชียงแสน และเชียงของ ต่างมีความต้องการที่จะให้เป็นการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในระดับมากที่สุด 2. การวิเคราะห์คุณลักษณะพิเศษของอัตลักษณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ.เชียงราย พบว่า ลักษณะพิเศษของทั้ง 3 อำเภอ คือ เป็นเมืองที่ติดลำน้ำโขงมีทัศนียภาพอย่างงดงามตามธรรมชาติเหมาะที่จะจัดทำเส้นทางท่องเที่ยวตามธรรมชาติ ผนวกกับความเป็นเมืองเก่าและวิถีชีวิตของชุมชนที่ผูกพันกับลำน้ำโขง หากพิจารณาแต่ละอำเภอจะพบว่า แม่สายมีอัตลักษณ์เด่นในเรื่องการค้าชายแดน เชียงแสนมีความพิเศษ คือ เมืองโบราณ ส่วนเชียงของมีลักษณะเด่น คือ การเป็น 1 เมือง 2 แบบ 3. การสร้างแนวทางการสื่อสารการตลาดเรื่องอัตลักษณ์แหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในเขตเศรษฐกิจพิเศษ จ.เชียงราย ประกอบด้วย 3.1 การสื่อสารผ่านสื่อโฆษณาและสื่อประชาสัมพันธ์ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวตามรสนิยมของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มนักท่องเที่ยวไทย กลุ่มนักท่องเที่ยวชาวจีน และนักท่องเที่ยวชาวตะวันตกในกลุ่มโซนยุโรปและอเมริกา แต่ละกลุ่มจะมีความต้องการที่แตกต่างกัน อัตลักษณ์แต่ละอำเภอสามารถตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวแต่ละกลุ่มได้ 3.2 การสื่อสารโดยการสร้างตราสินค้าชุมชน (community brand) 3.3 สร้างเนื้อหาจากเรื่องราวในอดีตเพื่อนำมาบอกเล่า (story telling) 3.4 สร้างใจความสำคัญของเนื้อหา (theme) ให้ไปในทิศทางเดียวกันตั้งแต่ระดับชุมชนถึงระดับจังหวัด เพื่อนำไปสู่การโฆษณาประชาสัมพันธ์ไปในทิศทางเดียวกัน 3.5 จัดกิจกรรมการท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ๆ เพื่อดึงดูดใจนักท่องเที่ยว เช่น กิจกรรมตามประเพณีหรือเทศกาลต่างๆ อาทิ สงกรานต์ ลอยกระทง การจัดกิจกรรมที่เน้นการท่องเที่ยวแบบเรียนรู้ เพื่อสัมผัสวิถีชีวิตชุมชน ที่สำคัญกิจกรรมเหล่านี้ควรเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้าไปมีส่วนร่วม เพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน 3.6 เนื้อหาการสื่อสารทั้งหมดนี้ควรนำเสนอผ่านเครื่องมือสื่อสารแบบบูรณาการ