การพัฒนาการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้และ ภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเลย เขต 3

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 2) เพื่อพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น ของครูผู้สอนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 3) เพื่อศึกษาผลการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการเรียนรู้ โดยใช้แหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น ในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 และ 4) ศึกษาผลการพัฒนาครูเครือข่ายด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น ในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการศึกษา ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง (purposive selection) ได้แก่ ครูแกนนำ จำนวน 9 คน ครูเครือข่ายจำนวน 18 คน จากโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา เขต 3 ที่สอน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4-6 ในห้องเรียนซึ่งครูแกนนำเป็นผู้สอน จำนวน 150 คน ภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่เป็นวิทยากรให้ความรู้ในโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 จำนวน 6 คน กลุ่มผู้ตรวจสอบข้อมูลและยืนยันแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น จำนวน 4 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบทดสอบ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง แบบสังเกต แบบบันทึกการเก็บข้อมูลภาคสนาม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป ในการหาค่า ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และนำเสนอเชิงพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive Analysis) ผลการวิจัย พบว่า 1. ผลการวิเคราะห์เอกสารและการศึกษาบริบทชุมชน เกี่ยวกับแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา เขต 3 พบว่า แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น สามารถจำแนกเป็นด้านต่างๆ ได้ดังนี้ คือ ด้านสถานที่และแหล่งท่องเที่ยว ด้านขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม ด้านบุคคลสำคัญ ด้านความเชื่อและศาสนพิธี และด้านการประกอบอาชีพ 2. กระบวนการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และ ภูมิปัญญาท้องถิ่น โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 ได้ดำเนินการ 7 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ศึกษานโยบายของรัฐ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 กำหนดครูแกนนำ 2) ยกร่างหลักสูตรการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การสร้างหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น 3) หาคุณภาพของหลักสูตรอบรมเชิงปฏิบัติการ 4) จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ 5) ปฏิบัติการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการในชั้นเรียน 6) นิเทศ ติดตามผล และ 7) สะท้อนผลการปฏิบัติงาน จัดนิทรรศการเสนอผลงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และได้ดำเนินการการเปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังการประชุมเชิงปฏิบัติการกระบวนการ พัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า ครู ผู้เข้าอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญา ท้องถิ่น มีคะแนนเฉลี่ยหลังอบรมเชิงปฏิบัติการสูงกว่าก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และครูแกนนำ จำนวน 9 คน สามารถสร้างหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการได้ระดับคุณภาพระดับมากที่สุด จำนวน 3 คน และระดับมาก จำนวน 6 คน 3. ผลการศึกษาการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการเรียนรู้ โดยใช้แหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น ในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 พบว่า ภาพรวมครูมีพฤติกรรมการจัดการเรียนรู้อยู่ในระดับดี เมื่อพิจารณาตามองค์ประกอบ พบว่า ครูมีพฤติกรรม การจัดการเรียนรู้ อยู่ในระดับดี ทุกองค์ประกอบ การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนก่อนและหลังการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยหลังเรียน สูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น พบว่า ภาพรวมอยู่ในระดับมาก 4. ผลการพัฒนาครูเครือข่ายด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น ในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 พบว่า ครูแกนนำ การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ โดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น จำนวน 9 คน ขยายเครือข่ายมีครูเครือข่าย ในอัตราส่วน 1 : 2 ได้ครูเครือข่ายจำนวน 18 คน โดยมีการปฏิบัติกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในด้านการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการโดยใช้แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 3 ของครูแกนนำและครูเครือข่าย ภาพรวมอยู่ในระดับดี

คำสำคัญ