รูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหา ความต้องการ แนวทางและองค์ประกอบในการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ และ 2) สร้างรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ 3) ทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ 4) ประเมินรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (Research and Development) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยเชิงสำรวจสภาพปัญหา ความต้องการ แนวทางและองค์ประกอบในการพัฒนาครูฯ เป็นครูจำนวน 300 คน ผู้บริหารจำนวน 50 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสอบถามและการสนทนากลุ่ม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการสร้างรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 ฯ เป็นครูจำนวน 20 คน ศึกษานิเทศก์ จำนวน 3 คน และอาจารย์มหาวิทยาลัยที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ จำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามและการจัดประชุมวิพากษ์รูปแบบที่พัฒนาขึ้น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ทดลองรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 ฯ เป็นครูชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 จำนวน 68 คน นักเรียน 1,339 คน ทั้งหมด 9 โรงเรียน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบวัดทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยและคณิตศาสตร์ และแบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นต่อรูปแบบการพัฒนาครูฯ ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะในการนำรูปแบบไปใช้และกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ประเมินรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ เป็นครูกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทยและคณิตศาสตร์ จำนวน 68 คน ที่ได้เข้าร่วมทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาครูฯ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามและการจัดประชุมเพื่อให้กลุ่มตัวอย่างได้แสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะในการนำรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ไปใช้ ข้อมูลที่เก็บรวบรวมมาเชิงปริมาณวิเคราะห์โดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน และทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระหว่างก่อนใช้และหลังใช้ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์รายโรงเรียนโดยใช้การทดสอบวิลคอกซอน ไซน์-แรงค์ (The Wilcoxon Signed-Ranks Test) เนื่องจากการแจกแจงของข้อมูลไม่เป็นโค้งปกติ ส่วนการทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยภาพรวม 9 โรงเรียนใช้การทดสอบทีกรณีกลุ่มตัวอย่างไม่เป็นอิสระแก่กัน (t-test dependent) เนื่องจากการแจกแจงของข้อมูลเป็นโค้งปกติส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพทำการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และหาความสอดคล้องของข้อมูล ผลการวิจัย พบว่า สภาพปัญหาในการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ มีดังนี้ 1) ครูมีภาระงานมากเกินไป 2) ขาดเครื่องมือที่ใช้วัดทักษะการคิดวิเคราะห์ 3) ไม่มีการศึกษาแนวคิดทฤษฎีวิธีการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ 4)ไม่ค่อยมีการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยตรง 5) นักเรียนมีความรู้พื้นฐานไม่เท่ากัน และ 6) นักเรียนไม่กล้าแสดงออก ไม่กล้าซักถามครู ครูมีความต้องการให้มีการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ และแนวทางและองค์ประกอบในการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 คือ 1) การสำรวจความต้องการของครู 2) การฝึกอบรม 3) การศึกษาดูงานโรงเรียนที่ประสบความสำเร็จ 4) การสร้างเครื่องมือวัดทักษะการคิดวิเคราะห์ และ 5) การสร้างเครือข่ายที่เชื่อมโยงกับการนิเทศติดตามงาน รูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ที่พัฒนาขึ้น มีองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ดังต่อไปนี้ 1) ปัจจัยตัวป้อน (Input) องค์ประกอบที่ 1 การสำรวจสภาพก่อนการพัฒนา 2) ปัจจัยกระบวนการ (Process) องค์ประกอบที่ 2 การกำหนดกลยุทธ์การพัฒนา และ 3) ปัจจัยผลลัพธ์ (Output) องค์ประกอบที่ 3 การนำเสนอผลการพัฒนา ผลการทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ พบว่า นักเรียนมีทักษะการคิดวิเคราะห์หลังการใช้ชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์สูงกว่าก่อนใช้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และครูมีความคิดเห็นว่าการนำรูปแบบไปใช้ขั้นการสำรวจสภาพปัญหาการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ การวิเคราะห์เพื่อระบุสาเหตุของปัญหา และแนวทางการแก้ปัญหา ไม่สอดคล้องกับสภาพความเป็นจริงในการนำไปใช้จึงไม่สามารถปฏิบัติได้ เพราะว่านักเรียนส่วนใหญ่มีทักษะการคิดวิเคราะห์ต่ำ และประกอบกับเครื่องมือวัดที่สามารถวิเคราะห์สาเหตุยังไม่มี ควรมีการนิเทศติดตามการนำชุดกิจกรรมเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ไปใช้มากกว่านี้ และการมีชุดกิจกรรมที่สมบูรณ์จะช่วยให้ครูลดภาระงานลงเพราะงานสอนและงานอื่นๆ มีมาก และชุดกิจกรรมจะทำให้เด็กพัฒนาได้เร็วขึ้น ผลการวิจัยการประเมินรูปแบบการพัฒนาครูสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 1 เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ พบว่า กลุ่มตัวอย่างที่เข้าร่วมการทดลองมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการพัฒนาครูฯ เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการจัดการเรียนการสอนทักษะการคิดวิเคราะห์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก

คำสำคัญ