โครงการถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อความมั่นคงด้านอาหารและยาจากการแปรรูปไม้ฝางครบวงจรและการใช้ประโยชน์ไม้ป่าเบื้องต้นที่ปลูกในระบบวนเกษตร(ป่าครอบครัว) เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนในสถานการณ์โรคระบาดโควิด19และโรคอุบัติใหม่ในอนาคต
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อความมั่นคงด้านอาหารและยาจากการแปรรูปผลิตภัณฑ์ไม้ฝางครบวงจรและการใช้ประโยชน์ไม้ป่าเบื้องต้นที่ปลูกในระบบวนเกษตร (ป่าครอบครัว) เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชนในสถานการณ์โรคระบาดโควิด-19 และโรคอุบัติใหม่ในอนาคต มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการแปรรูปไม้ฝาง เป็นอาหาร เครื่องดื่มและยา และวางรากฐานสร้างความรู้ความเข้าใจการใช้ประโยชน์ไม้ชนิดอื่น ให้เกิดความมั่นคงด้านอาหารและยาเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน 2) ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการจัดการระบบวนเกษตรป่าครอบครัว ให้เกษตรกรสามารจัดการการพื้นที่ของตนเองเพื่อผลิตเป็นวัตถุดิบด้านอาหารและยา 3) ถ่ายทอดองค์ความรู้ในการจัดการองค์กรทางธุรกิจรูปแบบวิสาหกิจชุมชนเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรกลุ่มเป้าหมาย 4) มีรูปแบบ(Model)การสร้างป่าสร้างรายได้เฉพาะครัวเรือน ผลการดำเนินงานโครงการ นักวิจัยได้ใช้ฐานข้อมูลจากงานวิจัยต่างๆเช่น ไม้ฝางเป็นสมุนไพรที่บำรุงเลือดบำรุงหัวใจ ต้านและป้องกันโรค เป็นยาอายุวัฒนะ ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ มีเอนไซม์ที่ต่อต้านการย่อยแป้งเป็นน้ำตาล ต้านโรคเริม ปัจจุบันในทางการแพทย์ยืนยันว่าไม้ฝางสามารถต้านและรักษาโรคโรคโควิด-19 อีกทั้งฆ่าและหยุดการแพร่กระจายเซลล์มะเร็งเต้านมได้ในหลอดทดลอง ในการถ่ายทอดองค์ความรู้ อีกทั้งนำผลของการพัฒนาผลิตภัณฑ์ขององค์กรทางธุรกิจต่างๆได้แก่ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มรักษ์ช้างรักษาป่าตะวันออก(ปม.) มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี และบริษัทดอยคำผลิตภัณฑ์อาหารจำกัด มาเป็นฐานในการสร้างองค์ความรู้ความเข้าใจและความมั่นใจแก่กลุ่มเป้าหมายที่มาทำการอบรมเชิงปฏิบัติการทั้งภาคบรรยายและภาคปฏิบัติ จำนวน 150 รายซึ่งประกอบไปด้วยสมาชิกของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มรักษ์ช้างรักษาป่าตะวันออก(ปม.) ประชาชนที่เดือดร้อนจากช้างป่าบุกรุกพื้นที่เกษตรกรรม กลุ่มอสม. และนักนิสิตศึกษา เป็นต้น ในรูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชน(Participotory Rural Appraisa:PRA) เก็บข้อมูลการวิจัยแบบผสานวิธีโดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกและจากแบบสอบถาม หลังอบรมเชิงปฏิบัติการพบว่าผู้เข้าอบรมรู้ดี(ระดับสูงสุด) ว่าฝางเป็นไม้สมุนไพร ฝางเป็นสมุนไพรบำรุงเลือด บำรุงหัวใจ บำรุงร่างกาย ต้านเชื้อโรค ฝางเป็นต้นไม้ยืนต้น ฝางเป็นต้นไม้ที่ช้างป่าไม่กินและไม่ทำลาย ฝางเป็นต้นไม้ที่ปลูกง่าย สามารถนำมาทำผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภคได้หลายอย่าง ฝางเป็นต้นไม้ที่กระจายพันธุ์ในประเทศไทย ฝางเป็นต้นไม้ที่กระจายพันธุ์ในภาคตะวันออก ฝางเป็นต้นไม้ที่กระจายพันธุ์ในจังหวัดจันทบุรี ฝางสามารถต้านโรคโควิด–19 และรู้(ระดับรอง)ว่าฝางเป็นสินค้าส่งออกสมัยกรุงศรีอยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยเฉลี่ยผู้อบรมมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับไม้ฝางเพิ่มขึ้นในระดับสูงสุด ผู้เข้าอบรมมีทักษะการทำอาหารและยาหลายรายการได้แก่ การหุงข้าวโดยใช้น้ำฝาง การทำไข่เค็มฝาง ต้มยำ(อะไรก็ได้)ในน้ำฝางผสมใบชะมวง การทำเครื่องดื่มฝางบริสุทธิ์ ฝางผสมชะมวงผสมน้ำผึ้ง (functional drink) ทำการยาแก้ไอน้ำฝาง และการทำสบู่ที่ใช้กลีเซอรีนเป็นตัวทำลายละลาย ซึ่งนอกจากฝางที่เป็นส่วนประกอบสำคัญยังมีต้นไม้และพืชชนิดอื่นเป็นส่วนประกอบด้วยเช่น ชะมวง ขมิ้น มะขาม พริกไทย กานพลู การบูร อบเชย เป็นต้น ระหว่างโครงการมีผู้อบรมปลูกต้นฝางในพื้นที่ของตนเองที่ 55.30% จากกลุ่มผู้อบรมทั้งหมดมีการปลูกวนเกษตรกรป่าครอบครัวรวมเป็น 50.80% โดยสรุปโครงการสามารถโน้มน้าวชักจูงการสร้างแรงบันดาลใจให้ประชาชนปลูกพืชระบบวนเกษตรป่าครอบครัวและฝาง ประสบความสำเร็จตามแผนงาน และพบว่าผู้อบรมตั้งใจจะร่วมเป็นผู้บริหาร เป็นหุ้นส่วน เป็นสมาชิกเกษตรพันธะสัญญา ของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มรักษ์ช้างรักษาป่าตะวันออก(ปม.) จำนวน 34.10 % ถือว่าต่ำกว่าเป้าหมายที่วางไว้ แต่ท้ายที่สุดโครงการมีรูปแบบ(Model)การสร้างป่าสร้างรายได้เฉพาะครัวเรือน เพื่อการถ่ายทอดองค์ความรู้ในโอกาสต่อๆไปคือการปลูกฝางในพื้นที่ตนเองของเกษตรกร เพื่อการกินการใช้ให้เกิดประโยชน์ทางด้านอาหารและยา สามารถพัฒนาเป็นเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นๆ ที่มีความจำเป็นในครอบครัว เพื่อลดรายจ่าย สร้างรายได้ ก่อนที่จะมีการสร้างป่าในพื้นที่ของตนเองไปเป็นวนเกษตรป่าครอบครัวเต็มรูปแบบ เป็นแหล่งผลิตไม้ฝางเป็นวัตถุดิบ โดยมีวิสาหกิจชุมชนกลุ่มรักษ์ช้างรักษาป่าตะวันออก(ปม.) เป็นฐานสำคัญในการทำธุรกิจ ภายใต้การแบ่งปันผลประโยชน์ที่เป็นธรรม ให้เป็นไปตามแนวทางรักษ์ช้าง สร้างป่า สร้างรายได้ สามารถสร้างความสมดุลว่าด้วยระบบเศรษฐกิจ สังคม และระบบนิเวศให้กับประเทศไทยในโอกาสต่อไป