การค้นหาตำรับยาแผนไทยที่มีศักยภาพในการบรรเทาอาการโรคโควิด-19 ผ่านการวิเคราะห์ตามทฤษฎีทางการแพทย์แผนไทย การเปรียบเทียบเทียบความเหมือนของสารออกฤทธิ์ที่เคยศึกษามาก่อน การใช้คอมพิวเตอร์โมเดล และการศึกษาฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา การศึกษาทางคลินิก และความปลอดภัย

บทคัดย่อ

โรคโควิด-19 เป็นโรคอุบัติใหม่ ยังไม่มียารักษาโดยตรง การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาตารับยาแผนไทยที่มีศักยภาพในการรักษาโรคโควิด-19 โดยการคัดเลือกตารับยาแผนไทยที่มีคุณสมบัติในการรักษาโรคที่มีสมุฏฐานที่สอดคล้องกับโรคโควิด-19 จากตาราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ร่วมกับข้อมูลฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของสมุนไพรเดี่ยวที่เคยศึกษามาก่อน รวมทั้งการใช้โปรแกรมทางคอมพิวเตอร์ในการคัดเลือกตารับ จากการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีดังกล่าวได้ตารับยาที่มีความเป็นไปได้ในการใช้รักษาโรคโควิด-19 จานวน 4 ตารับคือ ยาห้าราก ยาจันทน์ลีลา ยาเขียวหอม และยาดับพิษไข้ นาตารับยามาสกัดด้วยน้าและ 70% เอทานอล แล้วนาไปทดสอบฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่เกี่ยวข้องกับการรักษาโรคโควิด-19 ได้แก่ ฤทธิ์กระตุ้นภูมิคุ้มกันเพื่อต้านไวรัสและฤทธิ์ต้านการอักเสบ ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 ในขั้นตอนการเกาะจับกับเซลล์เจ้าบ้าน ฤทธิ์ฆ่าเชื้อไวรัส ฤทธิ์ยับยั้งไวรัสในขั้นตอนการเข้าสู่เซลล์เจ้าบ้าน ฤทธิ์ยับยั้งไวรัสในขั้นตอนหลังการเข้าสู่เซลล์เจ้าบ้าน และฤทธิ์ต้านการเกิดพังผืดในปอด ผลการวิจัยพบว่า สารสกัดเอทานอลของตารับยาทั้ง 4 ตารับ มีฤทธิ์ยับยั้งไวรัสไวรัสโคโรนาซาร์ส-2 สายพันธุ์เดลต้าและโอไมครอนหลังเข้าสู่เซลล์ได้ โดยตารับยาดับพิษไข้ มีประสิทธิภาพสูงสุด รองลงมาคือ ยาห้าราก ยาเขียวหอม และยาจันทน์ลีลา ตามลาดับ การทดสอบฤทธิ์การต้านไวรัสและการต้านการอักเสบของตารับยาทั้ง 4 ตารับ พบว่า สารสกัดเอทานอลของตารับยาทั้ง 4 ตารับ มีฤทธิ์การต้านไวรัสและการต้านการอักเสบ โดยยาจันทน์ลีลา มีประสิทธิภาพสูงสุด รองลงมาคือ ยาดับพิษไข้ การทดสอบฤทธิ์ต้านการเกิดพังผืดที่ปอดและถุงลมในปอด พบว่า สารสกัดเอทานอลของตารับทั้ง 4 ตารับ มีฤทธิ์ต้านการเกิดพังผืดที่ปอดและถุงลมในปอดได้ โดยยาเขียวหอม มีฤทธิ์ดีที่สุด รองลงมาคือ ยาดับพิษไข้ จากข้อมูลทั้งหมดสรุปได้ว่าตารับยาแผนไทยทั้ง 4 ตารับ มีโอกาสสูงมากที่จะประสบความสาเร็จในการนาไปใช้รักษาโรคโควิด-19 ซึ่งจะต้องทดสอบทางคลินิกต่อไป นอกจากนี้จากข้อมูลผลวิจัยดังกล่าวยังแสดงให้เห็นว่า วิธีการคัดเลือกตารับยาแผนไทยเพื่อนามาใช้รักษาโรคโควิด-19 โดยใช้หลักการทางการแพทย์แผนไทย ร่วมกับข้อมูลงานวิจัยของสมุนไพรที่เคยศึกษามาก่อน และการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงและสามารถใช้เป็นแนวทางในการค้นหาตารับยาแผนไทยเพื่อใช้รักษาโรคอุบัติใหม่ หรือโรคอื่น ๆ ที่กาลังเป็นปัญหาสุขภาพอยู่ในขณะนี้

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ