ตำรับสมุนไพรไทยที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นยาต้านไวรัสไข้เลือดออก ไข้สมองอักเสบและชิคุนกุนยา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ไวรัสไข้เลือดออก ไข้สมองอักเสบและชิคุนกุนยาเป็นไวรัสที่ระบาดช้ำซ้อนในประเทศ การใช้ยา สมุนไพรในการลดไข้ที่มีฤทธิ์ยับยั้งไวรัสเพื่อลดปริมาณวรัสในผู้ที่ติดเชื้อ ช่วยลดพัฒนาการของโรคและ ลดการแพร่ระบาตของโรคได้ ตำรับยาห้ารากเป็นยาแผนโบราณของไทยที่ใช้ในการแก้ไข้ตามบัญชียาจาก สมุนไพรในบัญชียาหลักแห่งชาติ ประกอบด้วยรากของสมุนไพร 5 ชนิต ได้แก่ ย่านาง คนทา มะเดื่อชุมพร ชิงชื่ และเท้ายายม่อม มีสรรพคุณในการลดไข้และบรรเทาอาการของโรคหลายชนิดรวมทั้งโรคติดเชื้อไวรัส ผลการ ศึกษาวิจัยนี้พบว่าสารสกัดพืชสมุนไพรตำรับยาห้ารากมีคุณสมบัติในการยับยั้งการเจริญของไวรัส และสามารถ ทำลายหรือ neutralize ไวรัสที่ทดสอบทั้ง 3 ชนิด ได้แก่ Dengue, Japanese Encephalitis และไวรัส Chikungunya โดยสารสกัดตำรับห้ารากด้วยตัวทำละลาย 50% Ethano! ให้ผลการยับยั้งและทำลายไวรัสได้ ดีกว่าสารสกัดด้วยตัวทำละลายน้ำที่เตรียมโดยวิธีดั้งเดิมประมาณ 10 เท่า นอกจากนี้สารสกัดที่ผ่านขบวนการ ทำแห้งด้วยวิธี Evaporation หรือ freeze dry ยังคงมีประสิทธิภาพในการยับยั้งไวรัสและทำลายไวรัสได้ดี จึง สามารถนำไปใช้ในการเก็บรักษาสารสกัดตำรับห้ารากให้คงประสิทธิภาพได้ในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ ผลการ ทดสอบประสิทธิภาพของสารสกัดตำรับห้ารากในเซลล์เม็ดเลือดขาวของคน บว่าสารสกัตห้ารากให้ผลการ ยับยั้งไรรัสหลังจากการติดเชื้อ นั่นคือสามารถใช้เป็นยาต้านไวรัสได้ดี การใช้ตำรับยาห้ารากก่อนการติดเชื้อไม่มี ผลต่อเชื้อไวรัส แต่สามารถใช้เป็นยาลด์ไข้ตามคำแนะนำการใช้ยาตามข้อมูลของบัญชียาหลักแห่งชาติ หรือใน กรณีที่ผู้ป่วยมีอาการไข้โดยไม่ทราบสาเหตุ หรือสงสัยว่าอาจติดเชื้อไวรัสแต่ตรวจไม่พบเชื้อ การศึกษากลไกของ สารสกัดตำรับห้าราก ไม่พบผลการยับยั้งที่ระดับการจับผิวเซลล์และการยับยั้งการเข้าเชลล์ของไวรัส แต่พบว่า มีผลยับยั้งระดับการแสดงออกของยืน E, NS3 และ NS5 ของไวรัสเด็งกี่ในเซลล์ที่บ่มกับสารสกัดอย่างมี นัยสำคัญ ซึ่งยืนดังกล่าวมีหน้าที่ในการควบคุมในกระบวนการเพิ่มปริมาณของเชื้อไวรัสในเซลล์ ดังนั้นสารสกัด ตำรับห้ารากมีคุณสมบัติในการยับยั้งไวรัสในระดับเซลล์ โดยยับยั้งการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับการ จำลองตัวของไวรัส แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการนำสารสกัดตำรับห้ารากไปใช้เป็นยาต้านไวรัสได้ดี จาก การศึกษาวิจัยนี้ยังพบว่าสารสกัดตำรับห้ารากสามารถลดปริมาณไวรัสในเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสในสภาวะจำลอง ของการเกิด immune enhancement ได้ และทำให้ปริมาณไวรัสลตลงได้ในระดับใกล้เคียงกันกับภาวะที่ไม่มี Antibody จึงมีความเป็นไปได้ที่จะนำสารสกัดตำรับห้ารากไปใช้ในผู้ป่วยที่ติดเชื้อไวรัสไข้เลือดออกได้ ผลการ วิเคราะห์ด้วยวิธี HPLC พบว่า Chromatogram profle ที่ได้มีพีคที่มี peak area สูงคือ พีคที่ 14 และ 24 นาที ของสารสกัดทั้ง 2 ชนิดตัวทำละลาย ซึ่งคาดว่าอาจเกี่ยวข้องกับสารสำคัญที่ออกฤทธิ์ต่อไวรัสที่ทดสอบ นอกจากนี้ยังพบว่ามีพีคของสารหลากลายชนิดในสารสกัดด้วย ethano! มากกว่าสารสกัดด้วยน้ำ ซึ่งอาจเป็น สารที่เกี่ยวข้อง และช่วยเสริมฤทธิ์ของสารสกัดด้วย ethano! ที่ทำให้มีประสิทธิภาพต่อไวรัสได้ดีกว่าสารสกัด ด้วยตัวทำละลายน้ำ การที่สารสกัดตำรับห้ารากมีองค์ประกอบหลากหลายชนิตอาจเกี่ยวข้องกับการมีกลไกที่ หลากหลายในการยับยั้งไวรัสที่ทดสอบทั้ง 3 ชนิต แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพในการนำไปใช้เป็นยาต้านไวรัส