การพัฒนาสารฆ่าพยาธิจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร

บทคัดย่อ

โรคพยาธิเป็นปัญหาสุขภาพสัตว์ที่สำคัญอย่างหนึ่ง เนื่องจากโรคพยาธิส่วนมากมีลักษณะเรื้อรัง การรักษาโรคพยาธิมีค่าใช้จ่าย และสัตว์ใช้เวลานานในการฟื้นตัว ก่อความสูญเสียต่อการทำปศุสัตว์และทางเศรษฐกิจมาก รวมถึงพยาธิบางชนิดสามารถติดต่อสู่คนได้ นอกจากนี้องค์การอนามัยโลก (WHO) และสหภาพยุโรป ยังควบคุมเกี่ยวกับประเด็นสารตกค้างจากการใช้ยาในปศุสัตว์ ทำให้การควบคุมโรคพยาธิโดยใช้ยาปริมาณมากเพื่อควบคุมโรค อาจไม่สอดคล้องกับนโยบายดังกล่าว การผลิตยางของพืชเป็นกลไกตามธรรมชาติที่พืชใช้ในการป้องกันแมลงและหนอนศัตรูพืช โดยยางพืชมักประกอบด้วยเอนไซม์โปรตีเอส (Protease) และเอนไซม์ไคติเนส (Chitinase) มีรายงานการประยุกต์ใช้เอนไซม์กลุ่มนี้ในการกำจัดพยาธิตัวกลมในระบบทางเดินอาหารของคนและสัตว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากผิวของหนอนพยาธิตัวกลมประกอบด้วยคิวติเคิลซึ่งมีโครงสร้างคล้ายกับแมลงและหนอนศัตรูพืช วัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรของพืชมียางเป็นแหล่งวัตถุดิบชั้นดีที่อาจนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์รักษาโรคพยาธิทดแทนการใช้ยาถ่ายพยาธิ ในการทดลองนี้ ได้สกัดโปรตีนจากเปลือกมะม่วง เปลือกมะละกอ เปลือกมังคุด เปลือกกล้วยหอม เปลือกกล้วยน้ำว้า ลูกยอดิบ ลูกกะทกรกดิบ ลูกน้อยหน่าดิบ เปลือกสาเก เปลือกขนุน ต้นรัก ลูกมะม่วงหาวมะนาวโห่ดิบ ลูกละมุดดิบ พบว่าสารสกัดโปรตีนจากต้นรัก เปลือกขนุน เปลือกสาเก เปลือกกล้วยน้ำว้าดิบ และเปลือกมะละกอ มีประสิทธิภาพในการฆ่าหนอนตัวกลม Caenorhabditis elegans เมื่อนำสารสกัดโปรตีนของพืชดังกล่าวมาแยกด้วย Ion exchange chromatography และระบุชนิดโปรตีนที่ออกฤทธิ์ด้วยวิธีแมสสเปคโทรเมตรีพบโปรตีเอสเป็นโปรตีนที่ออกฤทธิ์หลักในการฆ่าหนอนตัวกลม โดยโปรตีเอสที่ได้จากต้นรัก เปลือกขนุน เปลือกสาเก เปลือกกล้วยน้ำว้าดิบ และเปลือกมะละกอโดยมีค่าการทำงานของเอนไซม์อยู่ที่ 56 57 40 21 และ 32 หน่วยต่อมิลลิกรัม นอกจากนี้ยังพบไคติเนสจากเปลือกมะละกอมีค่าการทำงานของเอนไซม์อยู่ที่ 0.02 หน่วยต่อมิลลิลิตร ร้อยละการรอดชีวิตของ C. elegans เมื่อใช้โปรตีเอสที่ถูกทำให้บริสุทธิ์บางส่วนจากต้นรัก เปลือกขนุน เปลือกสาเก เปลือกกล้วยน้ำว้าดิบ และเปลือกมะละกอปริมาณ 1 ?g/ml คือ 44.90 37.13 48.08 70.18 56.57 ตามลำดับ จากผลการทดลองนี้พบว่าของเหลือทิ้งทางการเกษตรมา สามารถนำมาใช้ในการสกัดโปรตีนที่มีคุณสมบัติในการฆ่าหนอนตัวกลม ซึ่งอาจนำไปสู่การนำไปใช้ควบคู่ หรือทดแทนยาฆ่าพยาธิต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ