การวิเคราะห์ทางพฤกษเคมีของทรัพยากรพรรณพืชในสถานีวิจัยเพื่อการพัฒนาชายฝั่งอันดามัน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เพื่อหาสารยับยั้งเชื้อราที่ทำให้เกิดโรคในผลผลิตทางการเกษตรเพื่อการส่งออก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ปัญหาสารเคมีที่เป็นสารพิษตกค้าง หลังใช้ในการควบคุมเชื้อราในผลิตผลทางการเกษตรเพื่อการส่งออก เป็นปัญหาสำคัญที่อาจทำให้ประเทศไทยสูญเสียผู้ซื้อรายใหญ่ เช่น ประเทศในแถบยุโรปที่มีมาตรการควบคุมการใช้สารเคมีที่มีการตกค้างเกินขนาด ดังนั้นการที่ประเทศไทยสามารถใช้สารสกัดจากธรรมชาติมาควบคุมเชื้อราที่ทำให้เกิดโรคในผลผลิตหลังการเก็บเกี่ยวได้ จะเป็นแนวทางการควบคุมโรคที่ยั่งยืนเนื่องจากเกิดพิษตกค้างในสินค้าการเกษตรน้อยมากหรืออาจไม่มีเลย เป็นเพราะสารจากธรรมชาติสามารถถูกย่อยสลายได้อย่างรวดเร็ว งานวิจัยนี้จึงมุ่งค้นคว้าหาสารบริสุทธิ์จากธรรมชาติที่มีฤทธิ์ต้านเชื้อราที่ทำให้เกิดโรคในผลผลิตทางการเกษตรเพื่อการส่งออก เช่นมะม่วงน้ำดอกไม้ ตลอดจนเชื้อราที่ทำให้เกิดโรคในผลผลิตทางการเกษตรบางชนิด ในการวิจัยได้มีการค้นคว้าหาพืชที่มีแนวโน้มที่ใช้เป็นแหล่งของสารออกฤทธิ์ต่อเชื้อราซึ่งพืชเหล่านี้ขั้นอยู่ภายในพื้นที่ของสถานีวิจัยเพื่อการพัฒนาชายฝั่งอันดามันจังหวัดระนอง เริ่มจากการทดสอบฤทธิ์ ยับยั้งเชื้อราทำให้เกิดโรคแอนแทรคโนสที่แยกได้จากผลมะม่วงน้ำดอกไม้คือ Collectotrichum gloeosporioides โดยได้ใช้สารสกัดส่วนที่มีขั้วต่ำจากส่วนเปลือกรากของต้นหยีน้ำ [Millettia pinnata (L.) Panigrahi] พืชวงศ์ถั่ว (Fabaceae) และสารสกัดส่วนที่มีขั้วต่ำจากใบ และลำต้นของผักคราดทะเล [Wedelia biflora(L.) DC.] วงศ์ทานตะวัน (Asteraceae) ทดสอบด้วยวิธี bioautography โดยสังเกตการณ์เกิด clear zone พบว่า สารสกดัเหล่านี้มีฤทธิ์ยังยั้งเชื้อราชนิดนี้ จึงได้ใช้วิธีทางโครมาโทกราฟีแยกสารบริสิทธิ์ ได้แก่ desmethoxykanugin จากเปลือกรากของหยีน้ำ และ ?-amyrin acetate จากใบของผักคราดทะเล เมื่อนำมาทดสอบซ้ำพบว่า สารบริสุทธิ์ desmethoxykanugin แสดงฤทธิ์ยับยั้งเชื้อรา Collectotrichum gloeosporioides แต่ ?-amyrin acetate ไม่แสดงฤทธิ์ยับยั้งเชื้อราชนิดนี้จากการทดสอบเบื้องต้นพบกลุ่มสารสำคัญที่มีในเปลือกรากของต้นหยีน้ำคือสารกลุ่มอัลคาลอยด์ เทอร์พีนอยส์ และแอนทราควิโนนส์ และพบสารกลุ่ม สเตียรอยด์ และเทอพีนอยส์ในทุกส่วน (ใบลำต้น ราก และช่อดอก) ของผักคราดทะเล แต่พบสารกลุ่มคูมารินเฉพาะในรากของของผักคราดทะเล รูปแบบทางเคมีที่ได้จากการวิเคราะห์ด้วยเทคนิค TLC และ HPLC สามารถใช้เป็นลักษณะทางเคมีเพื่อพิสูจน์เอกลักษณ์ของหยีน้ำ และผักคราดทะเลได้