การพัฒนาสูตรสำเร็จสารเคลือบเมล็ดที่ประกอบด้วยสารสกัดหยาบจากเชื้อ Streptomyces philanthi RL-1-178 เพื่อควบคุมเชื้อราที่สร้างสารอะฟลาทอกซินในระหว่างการเก็บรักษาเมล็ดข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (โครงการปีที่ 2)

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งพัฒนาสูตรสาเร็จสารเคลือบเมล็ดที่ผสมสารสกัดหยาบจากเชื้อแบคทีเรีย Streptomyces philanthi RL-1-178 เพื่อควบคุมเชื้อราที่สร้างสารอะฟลาทอกซิน (Aspergillus parasiticus TISTR 3276 และ A. flavus PSRDC-4) ระหว่างการเก็บรักษาเมล็ดข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ผลการศึกษา พบว่าสารละลายส่วนใส (culture filtrate) ให้ประสิทธิภาพสูงสุด (100 เปอร์เซ็นต์) ที่ความเข้มข้น 9.0 เปอร์เซ็นต์ (v/v) (4.5 ml/50 mL YES) จากการทดสอบกาจัดสารพิษ พบว่าสารสกัดหยาบและเชื้อแบคทีเรีย S. philanthi RL-1-178 มีประสิทธิภาพในการสลายตัวของสารอะฟลาทอกซิน B1 มาตรฐานได้มากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์ และ 100 เปอร์เซ็นต์ หลังการบ่มเป็นเวลา 96 ชั่วโมง และ 8 วัน ตามลาดับ เมื่อทาการแยกสารออกฤทธิ์ชีวภาพเบื้องต้นจากสารสกัดหยาบบนแผ่น thin layer chromatography (TLC) และทดสอบฤทธิ์การยับยั้งเชื้อราโดยวิธี double layer overlay bioassay พบว่าส่วนที่มีค่า rate of flow (Rf) เท่ากับ 0.78 แสดงฤทธิ์การยับยั้งเชื้อราทั้งสองสายพันธุ์ เมื่อนาแผ่น TLC บริเวณที่มีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อราเพื่อจาแนกชนิดของสารออกฤทธิ์ชีวภาพด้วยเทคนิค Liquid chromatography–mass spectrometry (LC-MS) สามารถแยกสารได้ 2 ชนิด คือ azithromycin (C38H72N2O12) และสารไม่ทราบชนิด (unknown; C25H47NO13) การพัฒนาสูตรสาเร็จสารเคลือบเมล็ดที่ผสมสารสกัดหยาบจากเชื้อแบคทีเรีย S. philanthi RL-1-178 พบว่าความเข้มข้นที่เหมาะสมของสารเคลือบ polyvinyl pyrrolidone (PVP K90) เท่ากับ 4.0 เปอร์เซ็นต์ (w/v) และของสารสกัดหยาบเท่ากับ 15.0 เปอร์เซ็นต์ (v/v) เมล็ดข้าวโพดที่ผ่านการเคลือบสามารถป้องกันการเจริญของเชื้อราที่สร้างสารอะฟลาทอกซินทั้งสองสายพันธุ์โดยตรวจสอบด้วยกล้องจุลทรรศน์ และกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนชนิดส่องกราด เมื่อศึกษาประสิทธิภาพของสารเคลือบเมล็ดที่ผสมสารสกัดหยาบต่อการควบคุมการเจริญและการสร้างสารอะฟลาทอกซินของเชื้อราทั้งสองสายพันธุ์ ในระหว่างการเก็บรักษาเมล็ดข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่อุณหภูมิห้อง และที่อุณหภูมิห้องที่มีการควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ 90 เปอร์เซ็นต์ เป็นระยะเวลา 5 เดือน พบว่าการเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้อง สารเคลือบเมล็ดให้ประสิทธิภาพ 100 เปอร์เซ็นต์ ตลอดระยะเวลา 5 เดือน ในขณะที่การเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้องที่มีการควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ 90 เปอร์เซ็นต์ สารเคลือบเมล็ดให้ประสิทธิภาพป้องกันการเจริญและการสร้างสารพิษของเชื้อรา A. flavus PSRDC-4 และ A. parasiticus TISTR 3276 ได้ในระยะเวลา 4 และ 5 เดือน ตามลาดับ

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ