ความหลากหลายทางชีวภาพระดับชนิดและประสิทธิภาพของพืชสมุนไพรที่ใช้โดยหมอยาพื้นบ้าน อำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

ชุดโครงการวิจัยนี้มีทั้งหมด 6 โครงการวิจัยย่อย โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์ของพืชสมุนไพรโดยหมอยาพื้นบ้านในอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ 2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบทางเคมีและการออกฤทธิ์ทางชีวภาพของสารบริสุทธิ์จากพืชสมุนไพร 3) เพื่อขยายพืชสมุนไพรที่หายากและเฉพาะถิ่น ในอําเภอชานุมาน จังหวัดอํานาจเจริญ โดยเทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ 4) เพื่อจัดทําข?อมูลดีเอ็นเอ บาร?โค?ดพืชสมุนไพรพื้น ในอําเภอชานุมาน จังหวัดอํานาจเจริญ 5) เพื่อพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ?ของพืชสมุนไพรที่ใช?ของกลุ?มวิสาหกิจชุมชนในอําเภอชานุมาน จังหวัดอํานาจเจริญ และ 6) เพื่อนวัตกรรมเตาอบแห?งสมุนไพรระบบไมโครเวฟกําลังตํ่า-สุญญกาศ-ถังหมุน ผลการศึกษาพบว่า ความหลากชนิดของพืชสมุนไพรที่ใช้โดยหมอยาพื้นบ้านในอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญจำนวน 288 ชนิด การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีจากรากของพืชสมุนไพรได้แก่ ต้นพังคี (Croton crassifolius Geiseler) ด้วยเทคนิคทางคอลัมน์โครมาโทกราฟีและวิเคราะห์โครงสร้างสารประกอบโดยใช้ข้อมูลทางสเปกโทรสโกปี โดยเฉพาะ 1D (1H และ 13C NMR) และ 2D NMR (COSY, HMBC และ HMQC) และยังยืนยันโครงสร้างของสารทั้งหมดที่ทราบโครงสร้างแล้วจากการเปรียบเทียบงานวิจัยก่อนหน้านี้ พบสารบริสุทธิ์จำนวน 4 สาร (I-IV) และสารที่ยังไม่ทราบโครงสร้างที่แน่นอน จำนวน 4 สาร (V-VIII) การศึกษาการขยายพันธุ์ของพืชสมุนไพรได้แก่ ย่านางขาว (Tiliacora triandra Diels) ย่านางแดง (Bauhinia strychnifolia Craib) เจตมูลเพลิงขาว (Plumbago zeylanica L.) และสบู่แดง (Jatropha gossypifolia L.) ในสภาพปลอดเชื้อ พบว่าอาหารสังเคราะห์ที่เติม BA ความเข้มข้น 4 มิลลิกรัม/ลิตร สามารถชักนำให้ชิ้นส่วนตาข้างของย่านางขาว ย่านางแดง และเจตมูลเพลิงขาวเกิดยอดได้ โดยมีความสูงยอดเฉลี่ยและจำนวนใบเฉลี่ยมากที่สุด การจัดทำดีเอ็นเอบาร์โค้ดสำหรับระบุเอกลักษณ์ทางโมเลกุลของพืชสมุนไพรพื้นบ้านที่เก็บรวบรวมจากอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ โดยใช้ยีน trnH-psbA intergenic spacer rbcL และ ITS2 จากการศึกษาลายพิมพ์ดีเอ็นเอในตัวอย่างพืชสมุนไพร จำนวน 66 ตัวอย่าง พบว่ายีน trnH-psbA และ ITS2 แสดงความแตกต่างระหว่างตัวอย่างสมุนไพรชัดเจนที่สุด การออกแบบบรรจุภัณฑ์มาใช้ในการพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ของพืชสมุนไพรที่ใช้ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ เพื่อพัฒนารูปแบบบรรจุภัณฑ์ 2 รูปแบบ คือแบบถุง และแบบกล่องกระดาษ ผลการศึกษาพบว่าการสื่อความหมายของสัญลักษณ์ การใช้สี และการใช้ภาพประกอบของบรรจุภัณฑ์ และความเป็นเอกลักษณ์ที่ผู้บริโภคสามารถจดจำตราสินค้าได้ง่าย ช่วยสร้างความน่าสนใจให้กับสินค้า เพื่อกระตุ้นให้เกิดการซื้อซ้ำ นอกจากนี้ประเด็นสำคัญในการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการและความพึงพอใจของผู้ประกอบการและผู้บริโภค ควรคำนึงถึงการออกแบบในด้านความสะดวกในการขนส่ง ด้านการคุ้มครองป้องกันสมุนไพร และด้านความสะดวกในการจัดจำหน่าย การพัฒนานวัตกรรมเตาอบแห?งสมุนไพรระบบไมโครเวฟกําลังตํ่า-สุญญกาศ-ถังหมุนพบว่า เตาอบได้รับการออกแบบและสร้างโดยใช้ถังหมุนไมโครเวฟกำลังต่ำเพื่อลดเวลาการอบแห้งของสมุนไพร ประสิทธิภาพเตาอบ : ความเร็วในการหมุนสามารถปรับได้ตั้งแต่ 5 – 20 รอบต่อนาที สามารถนำน้ำจากอุณหภูมิห้องไปยังจุดเดือดได้ภายใน 18 วินาที และแรงดันจะลดลงสู่สภาวะสุญญากาศที่ -22 บาร์ ตะไคร้และใบมะกรูดจะตากแห้ง ในการอบแห้งสมุนไพรโดยใช้เตาอบแบบหมุนกำลังต่ำไมโครเวฟแบบถังสูญญากาศ พบว่าเวลาในการทำให้แห้งสำหรับการลดความชื้นให้มีความชื้นที่เหมาะสมคือ 450 220 และ 320 นาทีตามลำดับ เวลาในการทำให้แห้งของการอบแห้งแบบธรรมดาลดลงประมาณ 10 เท่า

คำสำคัญ