การพัฒนาวิถีสมุนไพรของกลุ่มชาติพันธุ์เพื่อยกระดับชุมชนอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

โครงการวิจัยเรื่อง พัฒนาวิถีสมุนไพรของกลุ่มชาติพันธุ์เพื่อยกระดับชุมชนอย่างยั่งยืน มีวัตถุประสงค์ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการใช้สมุนไพรในกลุ่มชาติพันธุ์เทศบาลตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ และนำมาศึกษาสารออกฤทธิ์ที่สำคัญในสมุนไพร และแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรเพื่อสร้างอาชีพให้ชุมชน จากการสำรวจพบว่ามี 3 หมู่บ้านที่มีการใช้สมุนไพรเป็นยาในชีวิตประจำวัน คือ บ้านปางมะโอ บ้านแม่แมะ และบ้านสันป่าเกี๊ยะ และพบว่าสมุนไพรที่มีจำหน่ายเพื่อสร้างรายได้ของชุมชนมีทั้งสิ้น 15 ชนิด ได้แก่ เถาเกล็ดปลา ม้าแม่ก่ำ กำลังเสือโคร่ง จักค่านผา ฮ้อสะพายควาย โด่ไม่รู้ล้ม เลือดไน่ หัวข้าวเย็นเหนือ กำลังไก่แจ้ ฮากเหลือง อบเชย หญ้าดอกขาว ต้นขนุนดอย เครือข้าวตอก และกูดฮ้อม เมื่อนำสมุนไพรทั้ง 15 ชนิด วิเคราะห์หาปริมาณฟีนอลิกทั้งหมด โดยทำปฏิกิริยากับโฟลิน-ซีโอแคลทูรีเอเจนต์และเปรียบเทียบกับกราฟมาตรฐานของสารละลายกรดแกลลิก ปริมาณฟลาโวนอยด์ทั้งหมดโดยทำปฏิกิริยากับรีเอเจนต์ต่างๆ และเปรียบเทียบกับกราฟของสารละลายมาตรฐานเควอซิติน และความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระโดยทำปฏิกิริยากับดีพีพีเอช พบว่า สมุนไพรทั้ง 15 ชนิดสามารถตรวจพบปริมาณฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ทั้งหมด และมีความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระ และเมื่อนำสารสกัดจากพืชสมุนไพรผสมกับมอลโตเด็กซ์ตรินและทำแห้งด้วยเทคนิคการทำแห้งแบบพ่นฝอย พบว่า ปริมาณฟีนอลิกและฟลาโวนอยด์ทั้งหมดมีค่าลดลง แต่ความสามารถในการต้านอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้น จึงสามารถนำพืชสมุนไพรมาแปรรูปเป็นผงสมุนไพรบรรจุแคปซูลเพื่อจำหน่ายและสร้างรายได้ให้กับชุมชนได้

คำสำคัญ