พัฒนาระบบยุติธรรมชุมชนเพื่อส่งเสริมวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

วิจัยเรื่อง การพัฒนาระบบยุติธรรมชุมชนเพื่อส่งเสริมวิถีชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างยั่งยืน เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก (Deep Interview) และสนทนากลุ่มบุคคล (Focus Group) บุคคลที่เกี่ยวข้องอันได้แก่ ประธานศูนย์ยุติธรรมชุมชน คณะกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชน เจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องตลอดจนผู้นำชุมชน ชาวบ้านกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1.เพื่อศึกษาระบบยุติธรรมชุมชน การระงับข้อพิพาทโดยศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่รวมถึงกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องตลอดจนหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบ และมีบทบาทสำคัญต่อระบบยุติธรรมชุมชน 2. เพื่อศึกษากฎเกณฑ์ จารีตประเพณีท้องถิ่นของชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ในเทศบาลตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ในการกำหนดวิธีการระงับข้อพิพาทที่เกิดขึ้นภายในชุมชนตลอดจนการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมชุมชนของกลุ่มชาติพันธุ์ 3.เพื่อพัฒนารูปแบบระบบยุติธรรมชุมชนให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อให้เกิดความยุติธรรมอย่างยั่งยืน ผลการวิจัยพบว่าศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลแม่นะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ไม่สามารถขับเคลื่อนระบบยุติธรรมชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพเต็มที่เนื่องจากปัญหาในเชิงโครงสร้างการดำเนินการ ความไม่ชัดเจนและสถานะของศูนย์ยุติธรรมชุมชนภายใต้บทบัญญัติแห่งกฎหมาย กลุ่มชาติพันธุ์ยังไม่สามารถเข้าถึงและมีส่วนร่วมกับศูนย์ยุติธรรมชุมชนโดยพบว่ากลุ่มชาติพันธุ์มีกฎเกณฑ์จารีตประเพณีภายในของตนเองในการระงับข้อพิพาทที่เกิดขึ้นในชุมชน จึงนำไปสู่การพัฒนารูปแบบยุติธรรมชุมชนให้เป็นยุติธรรมชุมชนภายในหมู่บ้านเพื่อเปิดโอกาสให้กลุ่มชาติพันธุ์สามารถนำกฎเกณฑ์ จารีตประเพณีในการระงับข้อพิพาทภายในของตนมาปรับใช้กับยุติธรรมชุมชน เพื่อให้ระบบยุติธรรมชุมชนสามารถขับเคลื่อนดำเนินการต่อไปได้และชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ได้มีส่วนร่วมในกระบวนยุติธรรมเพื่อลดความเหลื่อมล้ำที่เกิดได้

คำสำคัญ