การตรวจหาสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางของเห็ดจากป่าพื้นที่ฟื้นฟูในจังหวัดน่านและจังหวัดยโสธร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เก็บรวบรวมเห็ดป่ากินได้บริเวณป่าฟื้นฟูจังหวัดน่านและจังหวัดยโสธร 2) ศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดหยาบ ได้แก่ ฤทธิ์ต้านแบคทีเรีย ฤทธิ์ต้านรา ฤทธิ์ต้านสารอนุมูลอิสระและปริมาณสารฟีนอลิกรวม และ 3) เพื่อเพิ่มมูลค่าของเห็ดป่าโดยคัดเลือกสารสกัดที่มีฤทธิ์น่าสนใจมาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สบู่ชีวภาพและส่งเสริมให้คนในชุมชนเข้าใจถึงความสำคัญของเห็ดป่าต่อระบบนิเวศในการฟื้นฟูป่า ผลการวิจัยพบว่า 1) การเก็บรวบรวมเห็ดป่ากินได้จากพื้นที่ป่าฟื้นฟูในจังหวัดน่านและยโสธร ระหว่างเดือนกันยายน – ตุลาคม 2560 พบเห็ดป่าทั้งหมด 17 ชนิด ส่วนใหญ่จัดอยู่ในวงศ์ Boletaceae และวงศ์ Russulaceae จำนวนอย่างละ 5 ชนิด 2) สารสกัดหยาบ 17 ชนิด มีความเข้มข้นต่ำสุดของสารสกัดที่ยับยั้งการเจริญของแบคทีเรีย E. coli และแบคทีเรีย S. aureus มีค่า 32 – 1,024 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร การทดสอบด้วยวิธี colorimetric assay พบสารสกัด 10 ตัวอย่าง มีความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งการเจริญของรา Candida albicans 50% (IC50) น้อยกว่า 50 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ส่วนการตรวจหาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH radical scavenging activity assay และปริมาณสารฟีนอลิกรวมด้วยวิธี Folin-Ciocalteu colorimetric พบว่าสารสกัดหยาบจากเห็ดป่ากินได้ทั้งหมดมีค่าการออกฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ DPPH ระหว่างร้อยละ 8.58 ? 0.57 - 87.62 ? 0.15 และมีปริมาณฟีนอลิกทั้งหมดตั้งแต่ 3.83 ? 0.09 - 192.33 ? 0.23 mg GAE/g crude extract ซึ่งเห็ดผึ้งฝ้ายมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงสุด (87.62 ? 0.15) และเห็ดหำฟานมีปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมมากที่สุด (192.33 ? 0.23) และ 3) สารสกัดหยาบที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงและ/หรือมีปริมาณมาก ได้แก่ เห็ดผึ้งฝ้าย เห็ดหำฟาน เห็ดลม เห็ดไคล เห็ดน้ำหมาก และเห็ดระโงกเหลือง จะถูกนำมาใช้ประโยชน์เป็นส่วนประกอบในการผลิตเครื่องสำอาง ได้แก่ สบู่ก้อนและสบู่เหลว ซึ่งเป็นการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจของเห็ดป่ากินได้

คำสำคัญ