ความหลากหลายทางชีวภาพระดับชนิดและการพัฒนาศักยภาพของพืชสมุนไพรที่ใช้โดยหมอยาพื้นบ้าน อําเภอชานุมาน จังหวัดอํานาจเจริญ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหลากชนิดและการใช้ประโยชน์ของพืชสมุนไพรโดยหมอยาพื้นบ้านในอำเภอชานุมาน จังหวัดอำนาจเจริญ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2562 ถึงเดือนมกราคม 2563 โดยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (semi-structer interviewed) หมอยาพื้นบ้าน ทั้งหมด 20 คน ทำการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (proposesive sampling ) ในทั้งหมด 7 หมู่บ้าน ผลการศึกษาพบพืชสมุนไพร 288 ชนิด สามารถระบุชื่อวิทยาศาสตร์ 237 ชนิด 196 สกุล 82 วงศ์ ไม่สามารถระบุชื่อวิทยาศาสตร์ 51 ชนิด พืชสมุนไพรพบมากที่สุดในวงศ์ Fabaceae จำนวน 21 ชนิด รองลงมาคือวงศ์ Rubiaceae จำนวน 13 ชนิด รากเป็นส่วนที่ใช้มากที่สุด จำนวน 154 ชนิด (53%) วิธีการเตรียมยาที่นิยมมากที่สุดคือ ต้มดื่ม 239 ชนิด (82%) แหล่งที่พบพืชสมุนไพรมากที่สุดคือ ป่าชุมชน จำนวน 141 ชนิด (49%) บริเวณที่เก็บพืชสมุนไพรมาใช้ในการักษาโรคมากที่สุดคือ ป่าชุมชน จำนวน 141 ชนิด (49%) รองลงมาเป็นสวนหลังบ้าน จำนวน 75 ชนิด (26%) และไม้ต้นเป็นลักษณะวิสัยของพืชสมุนไพรที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์มากที่สุดของชุมชนในอำเภอชานุมาน จำนวน 97 ชนิด (33.6%) รองลงมาเป็นไม้ล้มลุกและไม้พุ่มที่ 68 ชนิด (23.6%) เท่ากัน กลุ่มโรค/อาการที่ใช้สมุนไพรในการรักษา มี 30 กลุ่มโรค/อาการ คือ กลุ่มอาการไข้/ไอ มีค่าดัชนีความเป็นเอกฉันท์ขององค์ความรู้ (FIC) มากที่สุดคือ 3.58 ชนิดของพืชที่นำมาใช้มากที่สุดคือ ย่านางแดง Bauhinia strychnifolia Craib. และ ขมิ้น Curcuma longa L. มีค่าดัชนีการใช้งาน (UV) เท่ากันคือ 0.55 ซึ่งใช้ในการรักษาโรคเบาหวาน บำรุงหัวใจ และ แก้โรคท้องอืด ท้องเฟ้อตามลำดับ