โครงการประเมินกระบวนการและผลการปฏิบัติงานตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช.

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง โครงการประเมินกระบวนการและผลการปฏิบัติงานตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาขั้นตอนการดำเนินงานและระยะเวลาการปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. 2) เพื่อประเมินประสิทธิภาพและประสิทธิผลของผลการดำเนินงานตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ตามขั้นตอนและระยะเวลาที่ใช้ในการปฏิบัติงาน 3) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาอุปสรรคและปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการดำเนินงานตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. และ 4) เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาปรับปรุงระบบการปฏิบัติงานให้มีความรวดเร็วและ มีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยศึกษาวิจัยแบบผสมวิธี (Mixed methods Research) ที่ศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาข้อมูลงานวิจัย กฎหมาย ระเบียบและเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ภายในสำนักงาน ป.ป.ช. ในประเด็นขั้นตอนการดำเนินงาน ปัญหา อุปสรรค และปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการดำเนินงานตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. และข้อเสนอแนะ แนวทางแก้ไขปัญหา มาตรการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน และการศึกษาเชิงปริมาณ จากข้อมูลเชิงสถิติเกี่ยวกับระยะเวลาดำเนินการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน ตั้งแต่พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 เริ่มมีผลบังคับใช้ และผลการดำเนินงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของหน่วยงานภายในสำนักงาน ป.ป.ช. ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 – 2563 งบประมาณค่าใช้จ่ายและจำนวนบุคลากรที่ปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน รวมถึงการใช้แบบสอบถามไปยังผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ทั่วประเทศ ผลการวิจัยพบว่า ขั้นตอนและระยะเวลาดำเนินการด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. พบว่า การตรวจสอบปกติ จะเริ่มตั้งแต่การรับยื่นบัญชีทรัพย์สินจากผู้มีหน้าที่ยื่นบัญชีตามกฎหมายกำหนด จากนั้นส่งต่อไปยังผู้มีอำนาจเพื่อมอบหมายเจ้าพนักงานฯ เมื่อเจ้าพนักงานตรวจสอบทรัพย์สินได้รับมอบหมายให้ตรวจสอบบัญชีทรัพย์สิน จะดำเนินการตรวจสอบเบื้องต้น โดยบัญชีที่ต้องทำการเปิดเผยต่อสาธารณะจะต้องดำเนินการปกปิดข้อมูลและเปิดเผยต่อสาธารณะภายในระยะเวลากฎหมายกำหนด จากนั้นเจ้าพนักงานจะดำเนินการตรวจสอบความถูกต้องและความมีอยู่จริงของทรัพย์สินและหนี้สิน และจัดทำรายงานผลการตรวจสอบเสนอคณะกรรมการ ป.ป.ช. การตรวจสอบยืนยันเริ่มต้นจากการตรวจสอบแบบปกติ เมื่อผู้ตรวจสอบหรือคณะอนุกรรมการกลั่นกรองฯ เห็นว่าบัญชีที่ตรวจสอบมีเหตุอันควรสงสัยและเข้าเกณฑ์ที่ต้องดำเนินการตรวจสอบยืนยันข้อมูล ผู้ตรวจสอบจะทำการขออนุมัติเพื่อตรวจสอบยืนยันต่อผู้มีอำนาจอนุมัติ เมื่อได้รับการอนุมัติตรวจสอบยืนยันแล้ว ผู้ตรวจสอบจะดำเนินการขอข้อมูล เอกสารหลักฐานหรือคำชี้แจง/การสอบปากคำจากผู้ยื่นบัญชี เมื่อดำเนินการตรวจสอบแล้วเสร็จ จะทำการสรุปผลการตรวจสอบเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ผ่านผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้นต่อไป การตรวจสอบเชิงลึก เริ่มต้นหลังจากการตรวจสอบปกติหรือ การตรวจสอบยืนยัน แล้วแต่กรณี พบว่ามีเหตุอันควรสงสัยหรือกรณีต่าง ๆ ที่เข้าเกณฑ์ตามที่กฎหมายกำหนดให้มีการตรวจสอบเชิงลึก ผู้ตรวจสอบดำเนินการขออนุมัติเพื่อตรวจสอบจากคณะกรรมการ ป.ป.ช. หรือกรรมการ ป.ป.ช. ที่ได้รับมอบหมาย เมื่อได้รับอนุมัติแล้วให้ดำเนินการตรวจสอบเชิงลึก โดยการขอข้อมูลเอกสารหลักฐาน การสอบปากคำ การค้น การยึด อายัด แล้วแต่กรณี หลังจากนั้นก็ดำเนินการวิเคราะห์พยานหลักฐานต่าง ๆ เพื่อสรุปผล จัดทำรายงานการตรวจสอบหรือสรุปสำนวนคดี เพื่อนำเสนอคณะกรรมการ ป.ป.ช. ผ่านผู้บังคับบัญชาตามลำดับชั้น ดังนั้นขั้นตอนในการปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินส่วนใหญ่มีความเหมาะสม ส่วนระยะเวลาเฉลี่ยที่ใช้ในการตรวจสอบทั้ง 3 ประเภท จะมีระยะเวลาดำเนินการมากกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ การประเมินประสิทธิภาพกระบวนการและผลการดำเนินการตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. เป็นการประเมินโดยการเปรียบเทียบระหว่างหน่วยงานที่นำมาวิเคราะห์ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 มีหน่วยงานแถวหน้า(มีประสิทธิภาพมากที่สุด) จำนวน 15 หน่วยงาน และปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 มีหน่วยงานแถวหน้า จำนวน 11 หน่วยงาน เมื่อพิจารณาหน่วยงานที่มีระดับประสิทธิภาพระดับมากและระดับปานกลาง ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 มีหน่วยงานจำนวน 1 หน่วยงาน (ร้อยละ 1.2) และ 56 หน่วยงาน (ร้อยละ 65.1) มีประสิทธิภาพระดับมากและระดับปานกลางตามลำดับ ในขณะที่ปีงบประมาณ พ.ศ.2563 มีหน่วยงานจำนวน 47 หน่วยงาน (ร้อยละ 55.3) และ 21 หน่วยงาน (ร้อยละ 24.7) มีประสิทธิภาพระดับมากและระดับปานกลางตามลำดับ ในขณะที่หน่วยงานที่มีระดับประสิทธิภาพระดับน้อย ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 มีจำนวน 14 หน่วยงาน (ร้อยละ 16.3) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ลดลงเหลือเพียง 6 หน่วยงาน (ร้อยละ 7.1) แสดงถึงหน่วยงาน ป.ป.ช. ในภาพรวมมีการพัฒนาการดำเนินงานให้เกิดประสิทธิภาพ มากขึ้น การประเมินประสิทธิผลของผลการดำเนินการตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2562 ในภาพรวม อยู่ในระดับ มีประสิทธิผลมาก และผลการประเมินในมิติประสิทธิผลประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563 ในภาพรวมอยู่ในระดับ มีประสิทธิผลน้อย ปัญหา อุปสรรคของการดำเนินการตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ประเด็นที่สำคัญ ๆ ได้แก่ กรอบระยะเวลาตามกฎหมายในการดำเนินการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน ไม่สอดคล้องกับระยะเวลาเฉลี่ยในการปฏิบัติงานจริง ปัจจัยภายนอกทำให้เกิดความล่าช้าในการปฏิบัติงาน เช่น การรอข้อมูลจากหน่วยงานภายนอก เป็นต้น การบริหารจัดการภายในสำนักงาน ป.ป.ช. เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานไม่สามารถปฏิบัติงานตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินที่เป็นงานหลักได้อย่างเต็มที่ เนื่องจากมีภาระงานอื่นเพิ่ม ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการดำเนินการตามภารกิจด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ที่สำคัญ ๆ ได้แก่ การลดขั้นตอนการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินให้กระชับ ลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อน เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานมีความรู้ความสามารถที่หลากหลายและนำมาใช้ในการปฏิบัติงานได้อย่างเต็มที่ การลดภาระงานของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน ข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาปรับปรุงระบบการปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สินของสำนักงาน ป.ป.ช. ที่สำคัญ ๆ ได้แก่ การพัฒนาระบบในการประสานงานให้หน่วยงานภายนอกสามารถส่งข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว การแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้เหมาะสมและมีความชัดเจน การจัดทำกรณีศึกษาจากการปฏิบัติงานจริงเผยแพร่เป็นองค์ความรู้ในระบบออนไลน์ การลดขั้นตอนการปฏิบัติงานด้านการตรวจสอบทรัพย์สินและหนี้สิน โดยนำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาช่วยการทำงาน ลดขั้นตอนการรายงานผลการตรวจสอบที่ซ้ำซ้อน

คำสำคัญ