การพัฒนาผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางและอาหารเสริมสุขภาพจากกล้วย

บทคัดย่อ

กล้วยเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญและเป็นสินค้าเกษตรที่มีแนวโน้มในการส่งออกมูลค่าสูง ปัจจุบันมีการผลิตเพื่อจำหน่ายทั้งในรูปแบบทานสดและแปรรูปเป็นอาหารแห้ง อย่างไรก็ตามราคาของกล้วยและรูปแบบพร้อมบริโภคในอุตสาหกรรมอาหารยังมีราคาไม่สูงมากนัก เนื่องจากเมื่อพิจารณาจากต้นทุน ตลาดการแข่งขัน และความสามารถในการซื้อของผู้บริโภค ส่งผลให้มูลค่าจากการจำหน่ายไม่สามารถเพิ่มขึ้นได้ทั้งที่มีขีดความสามารถในการผลิตสูงภายในประเทศ ดังนั้น การวิจัยเพื่อหาองค์ความรู้ในการใช้ประโยชน์และพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ จึงเป็นการช่วยเพิ่มมูลค่าของกล้วย และพลิกโฉมรูปแบบผลิตภัณฑ์ในลักษณะอาหารหรือเครื่องสำอางคุณค่าสูง โดยคณะผู้วิจัยได้ทำการศึกษาคุณประโยชน์กล้วยอย่างครบวงจรและพบว่ากล้วยมีคุณสมบัติในการเป็นพรีไบโอติก ซึ่งมีข้อดีคือช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตอย่างจำเพาะต่อจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ในระบบทางเดินอาหาร เมื่อพิจารณาถึงผลิตภัณฑ์อาหารกล้วยแปรรูปรวมถึงเครื่องสำอางในรูปแบบมาส์กนั้นมีผู้ผลิตจำหน่ายอยู่บ้างในตลาดปัจจุบัน หากแต่ในรูปแบบที่ได้พัฒนาขึ้นในโครงการวิจัยนี้นั้น ยังไม่พบผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของโพรไบโอติกและพรีไบโอติกจากกล้วยงานวิจัยนี้จึงมีเป้าหมายในการเพิ่มมูลค่ากล้วย โดยนำมาแปรรูปสำหรับอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องสำอางสำหรับผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพนั้น คณะผู้วิจัยได้นำเนื้อกล้วยมาผลิตเป็นโยเกิร์ตกรอบ(Crispy yoghurt) เพื่อเป็นผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพ โดยพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้อยู่ในรูปแบบใหม่ในลักษณะของโยเกิร์ตกรอบซึ่งใช้ส่วนประกอบหลักเป็นน้ำนมพืช (Plant-based milk) ซึ่งผลิตภัณฑ์รูปแบบนี้จะเพิ่มทางเลือกให้กับผู้บริโภค โดยเฉพาะผู้บริโภคกลุ่มที่ไม่สามารถทานนมวัวได้ซึ่งพบมากขึ้นในสังคมปัจจุบัน ทำให้สามารถรับแบคทีเรียโพรไบโอติกที่เป็นประโยชน์ได้ นอกจากนี้แล้วโยเกิร์ตในรูปแบบนี้จะสามารถเก็บได้ง่ายและสามารถพกพาได้สะดวก โดยพบว่าน้ำนมพืชที่นำมาใช้เป็นเบสและมีกลิ่น รสและการเกาะตัวเป็นโยเกิร์ตได้ดี คือ น้ำนมถั่วเหลือง นอกจากนี้ในการศึกษานี้ ยังได้ทำการศึกษาระยะความสุกและชนิดของกล้วยที่เหมาะสมในการผลิต โดยพบว่ากล้วยหอมระยะสุกและกล้วยน้ำว้าระยะสุกทำให้ผลิตภัณฑ์มีความเหมาะสมทางด้านรสชาติ ลักษณะทางกายภาพ และปริมาณเชื้อที่อยู่รอด โดยในตำรับน้ำนมพืชที่ใช้คือน้ำนมถั่วเหลืองที่มีการผสมเนื้อกล้วย 20% น้ำตาล 5% และเชื้อตั้งต้น 5% ซึ่งในสูตรที่พัฒนาขึ้นมีสิ่งที่ต้องระวังในขั้นตอนการเตรียมองค์ประกอบหลักคือ พรีไบโอติกและโพรไบโอติกภายหลังการทำให้แห้งต้องมีการควบคุมความชื้นเพื่อมิให้สารดังกล่าวดูดความชื้นแล้วจับตัวกันเป็นก้อนในอีกส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยนี้จะทำการพัฒนาเครื่องสำอางรูปแบบมาส์กที่มีส่วนผสม ของกล้วย คือ ผลิตภัณฑ์มาส์กบำรุงผิวหน้าแบบไม่ต้องล้างออกที่มีส่วนผสมของโพรไบโอติกและพรีไบโอติกจากกล้วย ซึ่งในโครงการนี้จะทำการศึกษาพัฒนาและทดสอบสูตรตำรับต่างๆ โดยสูตรตำรับมาส์กบ ำรุงผิวหน้าแบบไม่ต้องล้างออกผสมพรีไบโอติกจากกล้วยที่ได้คัดเลือกมามีคุณสมบัติทางกายภาพและเคมีเหมาะสมสำหรับการใช้ และเมื่อทดสอบคุณสมบัติทางจุลชีววิทยาของสูตรตำรับมาส์กบำรุงผิวหน้าแบบไม่ต้องล้างออกผสมพรีไบโอติกจากกล้วยได้ผลการทดสอบผ่านเกณฑ์มาตรฐาน โดยส่วนประกอบหลักของตำรับมาส์กประกอบไปด้วย 4 องค์ประกอบหลักคือ ส่วนที่ 1 ทำหน้าที่เป็นสารช่วยให้หนืดและให้ความช ุ่มช ื้น เช ่น glycerin (3.0%) viscolam AT 100/P (3.0%) 1,3-propanediol (2.0%) และhydroxyethylcelullose (0.1%) ส่วนที่ 2 ทำหน้าที่เป็นสารก่ออิมัลชั่นและสารหล่อลื่นผิว เช่น SciWisemulsifying wax (E-Wax) (1.0%) SciWis softmul wax (1.0%) C12-15 alkyl benzoate (1.0%)isopropyl myristate (1.0%) และ cetiol OE (0.5%) ส่วนที่ 3 และ 4 คือ prebiotic (1.0%) และprobiotic (1.0%) ซึ่งผลผลิตดังกล่าวนี้เหมาะกับผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมอาหาร/เครื่องสำอางที่ต้องการนำผลิตภัณฑ์ใหม่ไปผลิตและจัดจำหน่าย และเป็นการเพิ่มรายได้เกษตรกรจากการปลูกกล้วยเพื่อเป็นวัตถุดิบที่มีคุณภาพสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์โครงการวิจัยนี้จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่สามารถส่งเสริมกลุ่มเกษตรกร ภาคอุตสาหกรรมและเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับพืชผลทางเกษตรอีกด้วยคำสำคัญ: กล้วย, พรีไบโอติก, โพรไบโอติก, มาส์กบำรุงผิวหน้า, โยเกิร์ตกรอบ, น้ำนมพืช

คำสำคัญ