โครกงารศึกษาระบบการผลิตและจำหน่ายเนื้อสุกรเพื่อจัดทำยุทธศาสตร์จัดตั้งโรงฆ่าสุกรมาตรฐานในแต่ละพื้นที่ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การศึกษาจำนวน ขนาดกำลังการผลิต แหล่งที่ตั้งของโรงฆ่าสุกรและสภาพโรงฆ่าสัตว์ ที่ตั้งฟาร์ม และตลาดเนื้อสุกรในแต่ละจังหวัดของประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดทำฐานข้อมูลของโรงฆ่าสัตว์ที่คาดหวัง สอดคล้องกับการผลิตและความต้องการของตลาด และเพื่อศึกษาต้นทุนการปรับปรุงโรงฆ่าสัตว์ขนาดต่าง ๆ ให้เข้าสู่ระบบหลักการปฏิบัติที่ดี (Good Manufacturing Practice, GMP) ตลอดจนปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานสากล จากจำนวนโรงฆ่าสัตว์ 296 ตัวอย่าง ใน 76 จังหวัดทั่วประเทศ พบว่าโรงฆ่าสัตว์ ร้อยละ 71 เป็นของเทศบาล ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 29 เป็นของเอกชน โรงฆ่าสุกรขนาดกลางของเทศบาล มีจำนวนผู้เข้ามาใช้บริการร่วมกันมากที่สุด เฉลี่ย 8.14 รายต่อวัน รองลงมาเป็นโรงฆ่าขนาดใหญ่ 7.25 รายต่อวัน ส่วนโรงฆ่าขนาดเล็กมีผู้มาใช้บริการร่วม 5.59 รายต่อวัน ขนาดโรงฆ่าเทศบาลขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ มีพื้นที่ดำเนินการเฉลี่ย 3.55 4.65 และ 7.04 ไร่ ตามลำดับ สำหรับโรงฆ่าสัตว์เอกชน ขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ มีพื้นที่ดำเนินการเฉลี่ย 2.27 7.25 และ 14.75 ไร่ ตามลำดับ ในการประเมินภาพรวมของโรงฆ่าสัตว์ จากตัวอย่างที่สำรวจได้ครั้งนี้ พบว่า โรงฆ่าสัตว์ของเทศบาล มีปัญหาขององค์ประกอบที่สำคัญในการเป็นโรงฆ่ามาตรฐานมากกว่าโรงฆ่าสัตว์ของเอกชน โดยปัญหาสำคัญของโรงฆ่าสัตว์ได้แก่การไม่มีอ่างจุ่มบู๊ท ระบบการป้องกันควบคุมแมลงและสัตว์พาหะบริเวณจุดส่งเนื้อ เครื่องนึ่งหรือหม้อนึ่งมีดฆ่าเชื้อ รถขนส่งซาก อ่างล้างมือแบบไม่ใช้มือเปิดพร้อมสบู่เหลว เครื่องถอนขน บริเวณคอกพักสัตว์ที่สงสัยว่าป่วย และเครื่องช้อตทำให้สลบด้วยกระแสไฟฟ้า ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบเหล่านี้ มีทั้งต้องจัดหาเพิ่มเติมและบางส่วนต้องการปรับปรุง โดยรายการอุปกรณ์ เครื่องมือ และครุภัณฑ์ที่มีความต้องการใช้งบประมาณสูงในการปรับปรุง และหรือสร้างใหม่ ได้แก่บ่อบำบัดน้ำเสีย รองลงมาได้แก่ รถขนซาก เครื่องถอนขน เครื่องลวกหนัง และการปรับปรุงรั้ว หลังคา และตัวอาคาร เมื่อนำปริมาณความต้องการของตลาดเนื้อสุกรเข้ามาร่วมวิเคราะห์กับความต้องการงบประมาณสำหรับการปรับปรุงโรงฆ่า รวมถึงการจัดหาเครื่องมือ อุปกรณ์ และครุภัณฑ์ใหม่ ที่มีอายุการใช้งาน 10 ปี ตามกำลังการผลิตจริง ต้นทุนการปรับปรุงโรงฆ่าสัตว์เฉลี่ยตัวละ 52.98 20.77 และ 17.35 บาท สำหรับโรงฆ่าสัตว์เทศบาลขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ตามลำดับ และเฉลี่ยตัวละ 63.39 4.74 และ 5.52 บาท สำหรับโรงฆ่าสัตว์เอกชนขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ ตามลำดับ ผลการศึกษาตำแหน่งที่ตั้งโรงฆ่าสัตว์กับฟาร์มและสถานที่จำหน่ายเนื้อสัตว์ (ตลาด) พบว่าโรงฆ่าสัตว์ในปัจจุบันส่วนใหญ่มีระยะห่างจากแหล่งวัตถุดิบ (ฟาร์ม) และสถานที่จำหน่ายเนื้อสัตว์ (ตลาด) ในรัศมี 50 กิโลเมตร ซึ่งเป็นระยะทางที่อำนวยความสะดวกในการจัดการขนส่งและควบคุมต้นทุนการขนส่งได้ ในกำหนดยุทธศาสตร์โรงฆ่าสุกรมาตรฐานที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในแต่ละจังหวัดของประเทศไทย ควรเน้นที่การปรับปรุงโรงฆ่าสัตว์ขนาดกลางและใหญ่ของทั้งเทศบาลและเอกชน ซึ่งมีความได้เปรียบโรงฆ่าขนาดเล็กในด้านปริมาณความต้องการเนื้อสุกร และต้นทุนต่อหน่วยของสัตว์ที่จะนำเข้าแปร (5) สภาพ โดยมีมูลค่าเฉลี่ยของเทศบาลอยู่ที่โรงฆ่าละ 3.60-7.32 ล้านบาท ในขณะที่ของเอกชนอยู่ที่โรงฆ่าละ 0.62-2.44 ล้านบาท ดังนั้น กรมปศุสัตว์สมควรจัดตั้งกองทุนหรือหาแหล่งเงินทุนเพื่อสนับสนุนการจัดตั้งหรือปรับปรุงโรงฆ่าสัตว์มาตรฐาน กำหนดให้จังหวัดต่าง ๆ ศึกษาข้อมูลในการกำหนดแผนยุทธศาสตร์จังหวัดในการจัดตั้งจำนวนโรงฆ่าสัตว์ที่เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ โดยสอดคล้องกับจำนวนสัตว์ ปริมาณการบริโภค และปริมาณการจำหน่าย และคำนึงถึงทำเลที่ตั้งและระบบการขนส่ง กำหนดแนวทางหรือหลักเกณฑ์การบริหารจัดการด้านสุขอนามัย โดยเฉพาะโรงฆ่าสัตว์ขนาดเล็ก ซึ่งจะมีปัญหาในด้านเงินทุนในการปรับปรุงโรงฆ่าสัตว์ให้ได้มาตรฐาน คัดเลือกโรงฆ่าสัตว์ขนาดกลางและ/หรือขนาดใหญ่ ที่มีศักยภาพด้านการผลิตและการตลาด โดยให้กู้ยืมเงินไปดำเนินการปรับปรุง และ/หรือจัดหาเครื่องมือ อุปกรณ์ ให้ได้ตามมาตรฐานโรงฆ่า และจ่ายคืนโดยไม่คิดดอกเบี้ย เป็นโครงการนำร่องในช่วงแรก เพื่อสร้างต้นแบบสำหรับขยายผลต่อไปในอนาคต พร้อมกำหนดวิธีการจ่ายคืนเงินต้นโดยเก็บจากจำนวนสัตว์ที่เข้าเชือดในโรงฆ่าสัตว์ (ความต้องการบริโภค) และต้นทุนที่เกิดจากการปรับปรุงและจัดหาเครื่องมือ อุปกรณ์ และการลงทุนจริง กำหนดเวลาในการใช้คืน 10 ปี ในส่วนของด้านความต้องการและการบริโภคเนื้อ กรมปศุสัตว์ควรร่วมมือกับกระทรวงสาธารณสุขและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รณรงค์และประชาสัมพันธ์ให้ผู้บริโภคตระหนักถึงการเลือกบริโภคเนื้อสัตว์ที่สะอาด ปลอดภัย ผ่านการเลี้ยงจากฟาร์มมาตรฐาน โรงฆ่าสัตว์มาตรฐาน และสถานที่จัดจำหน่ายที่ถูกสุขลักษณะ

คำสำคัญ